Matematik dersinde çoktan seçmeli soruların çözümündebilişsel ve üstbilişsel stratejilerin kullanımının incelenmesi
Examining the use of cognitive and metacognitive strategies in solving multiple choice questions in mathematics classes
- Tez No: 1017509
- Danışmanlar: DOÇ. DR. İBRAHİM ÇETİN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Matematik, Mathematics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Necmettin Erbakan Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Matematik Eğitimi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Üstbiliş, problem çözmek için kendi düşünme süreçlerini analiz etme ve düzenleme yeteneğidir. Üstbiliş hayatta olduğu gibi matematikte de önemli bir yere sahiptir. Üstbiliş, öğrencilerin akıl yürütmesini, analiz etmesini ve çözüm sürecinin planlanmasını, denetlemesini ve değerlendirmesini sağlar. Bu araştırma, Konya/Türkiye'de bulunan 8.sınıf öğrencilerin beceri temelli çoktan seçmeli matematik soruların çözüm sürecinde hangi bilişsel ve üstbilişsel stratejilere başvurduğunu, stratejileri kullanım düzeylerini, sıklıklarını ve öğrencilerin arasındaki farklılıklarını ölçmeyi amaçlamıştır. Karma yöntemle desenlenen ve gömülü desenin benimsendiği bu çalışmada süreç, nitel bileşen aracılığıyla derinlemesine incelenmiş; değişkenler arası ilişkilerin sınanmasında ise nicel verilerden yararlanılmıştır. Çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen sekizinci sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır. Veri toplama sürecinde anket, gözlem formu, yazılı çözüm kâğıtları ve yarı yapılandırılmış görüşme tekniklerinden yararlanılmıştır. Nitel veriler MAXQDA yazılımı aracılığıyla kodlanmış, üstbilişsel davranışlar araştırmacı tarafından geliştirilen dört basamaklı Üstbilişsel Düşünme Basamakları (ÜBD) çerçevesi kullanılarak sınıflandırılmıştır. Nicel veriler ise Ki-Kare testi ve beklenen frekans koşulunun tam karşılanmadığı durumlarda Fisher kesin testleri kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırma bulguları, öğrencilerin büyük çoğunluğunun Strateji Seçimi ve Planlama (ÜBD-2) basamağında yoğunlaştığını; Öz-Yansıtma ve Geri Bildirim (ÜBD-4) basamağına ulaşan öğrenci sayısının oldukça sınırlı kaldığını ortaya koymuştur. Üstbilişsel strateji kullanan öğrencilerin çözüm süreçlerini daha sistematik ve izlemeli biçimde yürüttüğü, kullanmayan öğrencilerin ise tahmine dayalı ya da yarım bırakma eğilimi gösterdiği belirlenmiştir. Gözlem sürecinde belirlenen strateji kullanım düzeyi (GSKD) ile üstbilişsel düşünme basamağı (ÜBD) arasında ve GSKD ile cinsiyet arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir ilişki bulunmamış, buna karşın ÜBD ile cinsiyet arasında anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Araştırma sonuçları, 8. sınıf matematik öğretiminde üstbilişsel strateji kullanımının desteklenmesinin ve beceri temelli soruların bu stratejileri geliştirici bir araç olarak kullanılmasının önemine işaret etmiştir.
Özet (Çeviri)
Metacognition is the ability to analyze and organize one's own thought processes to solve problems. Metacognition plays a significant role in mathematics, as it does in life. It enables students to reason, analyze, and plan, monitor, and evaluate the solution process. This research aimed to measure which cognitive and metacognitive strategies 8th-grade students in Konya, Türkiye, employ in solving skill-based multiple-choice mathematics problems, their levels of use, frequency, and differences among students. Designed as a mixed-methods study employing an embedded design, this research drew primarily on qualitative data to gain an in-depth understanding of the process, while quantitative data were incorporated to examine the relationships among the variables. The study group consisted of 8th-grade students selected using purposive sampling. Data collection involved questionnaires, observation forms, written solution sheets, and semi-structured interviews. Qualitative data were coded using MAXQDA software, and metacognitive behaviors were classified using the four-step Metacognitive Thinking Levels framework developed by the researcher. Quantitative data were analyzed using the Chi-Square test, supplemented by Fisher's exact tests where the expected frequency assumption was not fully met. The research findings revealed that the vast majority of students focused on the Strategy Selection and Planning (SSP-2) stage, while the number of students reaching the Self-Reflection and Feedback (SSP-4) stage remained quite limited. It was determined that students using metacognitive strategies conducted their solution processes in a more systematic and meticulous manner, while those who did not tended to rely on guesswork or abandon solutions prematurely. No statistically significant relationship was found between the level of strategy use (LSU) and the metacognitive thinking stage (SSP), or between LSU and gender; however, a significant relationship was identified between SSP and gender. The research results indicate the importance of supporting the use of metacognitive strategies in 8th-grade mathematics education and using skill-based questions as a tool to develop these strategies.
Benzer Tezler
- Markov zincirleri ve Ankara ili liselerindeki öğrenci hareketliliğine uygulanması
Başlık çevirisi yok
ESEN AĞLI
- Kömürdeki piritin giderilmesi ve çözünürleştirme kinetiğinin incelenmesi
Başlık çevirisi yok
YAVUZ ONGANER
