Moğol hükümdarlarının İslâm politikası: Cengiz Han'dan Ebû Said Bahadır Han'a değişim ve dönüşümler (1220-1335)
The Islamic policy of the Mongol rulers: Transformations from Genghis Khan to Abu Sa'id Bahadur Khan (1220–1335)
- Tez No: 1017382
- Danışmanlar: PROF. DR. AHMET SELÇUKOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tarih, History
- Anahtar Kelimeler: Moğollar, Cengiz Han, Şamanizm, Berke Han, Gazân Han, İslamiyet, Mongols, Genghis Khan, Shamanism, Berke Khan, Ghazan Khan, Islam
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Mardin Artuklu Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarih Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Moğol İmparatorluğu, dünya tarihinin en geniş kara hakimiyetine ulaşmış imparatorluklardan biridir. Bu hakimiyet, Orta Çağ dünyasının siyasi, sosyal ve kültürel dengelerini derinden etkilemiştir. Moğolların farklı din ve inançlarla kurdukları ilişkiler, kimi zaman hoşgörü ve uyum, kimi zaman ise siyasi çıkarların ön planda olduğu politikalarla şekillenmiştir. Bu bağlamda, İslam dünyasıyla kurulan temaslar ayrı bir önem taşımaktadır. Araştırmanın amacı, Moğolların İslam dünyasıyla temasları sonucunda yaşanan dini ve kültürel etkileşimleri incelemek ve bu etkileşimlerin Moğol devletlerinin İslam politikalarına nasıl yansıdığı ortaya koymaktır. Moğolların İslamiyet ile olan tarihsel etkileşimleri, diğer dinlerle olan ilişkilerine kıyasla daha farklı boyutlara ve evrelere sahiptir. Cengiz Han döneminde müsamahadan savaşa geçişin siyasi boyutu olan Otrar faciasıyla temas kurulsa da Hülâgû Han devrinde Şamanist inancıyla hareket ettiği ve Müslümanlara düş-manca yaklaşımı ise dini boyutu olmuştur. Berke Han ve Gazân Han devrinde ise İslam coğrafyasında İslamiyet'in resmiyet kazandığı dönemler olmuştur. Araştırmamızda Cengiz Han'dan Ebû Said'e kadar İslam dünyasıyla temaslar ve Müslümanlara yaklaşmaları ele alınmıştır. Çalışma da yöntem olarak kaynak eleştirisi ve tarihsel bağlam çözümlemesi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, Moğol hanlarının siyasi yönelimlerinin bulundukları coğrafya, devlet adamları ve hanımlarının etkisiyle değişim gösterdiğini ortaya koymaktadır. İslam coğrafyasıyla kurulan temaslar, Moğolların dini politikaları bazen hoşgörü bazen çıkar odaklı çatışmaların etkisiyle şekillenmiştir. Şamanist inançlardan İslam'a geçiş süreci, imparatorluğun siyasi kararlarını ve toplumsal yapısını derinden etkilemiştir. Bu değişimler, imparatorluğun iç yapısını ve farklı toplumlarla kurulan ilişkileri şekillendirmiştir. Sonuç olarak, Moğolların İslam dünyasıyla kurdukları temaslar bazen Otrar Hadise-sinde olduğu gibi İslam dünyasına karşı doğrudan düşmana bir algının şekillenmesine vesile olurken bazen de muhtelif Moğol Hanlarının Müslüman olması gibi olumlu bir durumla neticelenmiştir.
Özet (Çeviri)
The Mongol Empire was one of the empires in world history that achieved the widest land domination. This dominance deeply influenced the political, social, and cultural balances of the medieval world. The Mongols' relations with different religions and beliefs were shaped sometimes by tolerance and harmony, and at other times by policies in which political interests were prioritized. In this context, their contacts with the Islamic world hold particular importance. The aim of this research is to examine the religious and cultural interactions that arose as a result of the Mongols' contacts with the Islamic world and to reveal how these interactions were reflected in the Islamic policies of the Mongol states. The Mongols' historical interactions with Islam had dimensions and phases that differed from their relations with other religions. During the reign of Genghis Khan, political aspects of tolerance shifting to war were marked by the Otrar incident, while under Hülegü Khan, his adherence to Shamanist beliefs and hostile approach toward Muslims represen-ted the religious dimension. In contrast, during the reigns of Berke Khan and Ghazan Khan, Islam gained official recognition within the Islamic lands. In our study, the contacts with the Islamic world and the Mongols' attitudes toward Muslims from Genghis Khan to Abu Sa'id are addressed. As a method, source criticism and historical contextual analysis were employed. The findings reveal that the political orientations of the Mongol khans changed depending on the geography they ruled, as well as the influence of statesmen and women. Contacts with the Islamic world shaped Mongol religious policies sometimes through tolerance, and sometimes through conflict driven by interests. The transition from Shamanist beliefs to Islam profoundly affected the empire's political decisions and social structure. These transformations shaped the internal structure of the empire and its relati-ons with different societies. In conclusion, the Mongols' contacts with the Islamic world sometimes led to the perception of direct hostility toward Islam, as in the Otrar incident, while at other times resulted in positive outcomes, such as the conversion of various Mon-gol khans to Islam.
Benzer Tezler
- Türkiye'de bütçe değişmelerinin genişletici veya daraltıcı etkilerinin enflasyonla ilişkisi (1970-1984)
Başlık çevirisi yok
TAYFUN MOĞOL
- İslam ve Türk kültürünün Uzak Doğu'ya yayılması -Kore'de İslamiyet'in yayılması ve kültürel tesirleri
The Spread and influence of İslamic and Turkic culture in the east Asia-with special reference to the Korean-İslamic cultural contacts
HEE-SOO CEMİL LEE
- Hicri 983 tarihli Mufassal Tahrir Defteri'ne göre Bozok Sancağı'nda iskan ve nüfus
Başlık çevirisi yok
YUNUS KOÇ
- Phytophthora capsiciye karşı dayanıklı ve töleranslı yabancı orijinli bazı biber çeşitlerinin Tokat koşullarında denenmesi
Başlık çevirisi yok
NAİF GEBOLOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1988
ZiraatCumhuriyet ÜniversitesiBahçe Bitkileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDURRAHMAN YAZGAN
- Kolonizatör bir derviş olarak Seyyid Harun Veli'nin hayatı ve faaliyetleri
Başlık çevirisi yok
MEMİŞ ÖZCAN