Yaşar Kemal'in Binboğalar Efsanesi romanında söylem işaretleyicileri
Discourse markers in Yaşar Kemal's novel The Binboğalar Efsanesi
- Tez No: 1017022
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DUYGU KAMACI GENCER
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Yaşar Kemal'in Binboğalar Efsanesi romanında yer alan diyalogları söylem çözümlemesi yaklaşımları çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Türk edebiyatında göçer Yörüklerin yerleşik hayata geçiş sürecindeki diyalojik çatışmalarını anlatan eser, karakterlerin dilsel tercihlerindeki asimetrik etkileşim boyutları bakımından zengin bir veri tabanı sunmaktadır. Nitel araştırma yöntemlerine dayalı bu çalışma kapsamında romanın tamamı taranmış, elde edilen veriler Kamacı Gencer'in (2023) sınıflandırması esas alınarak söylem yapısı işaretleyicileri, bilişsel söylem işaretleyicileri, durumsal söylem işaretleyicileri ve kişilerarası, toplumsal ve kültürel söylem işaretleyicileri olmak üzere dört temel kategoride incelenmiştir. Elde edilen bulgular, metindeki söylem işaretleyicilerinin yalnızca sözdizimsel bağlaşıklık sağlayan dolgu ögeleri olmadığını; konuşucuların iletişimsel niyetlerini, bilgiye duydukları kesinlik/olasılık derecesini ve muhatapla aralarındaki etkileşimsel mesafeyi kodlayan temel metin dilbilimsel araçlar olduğunu göstermektedir. Karakterlerin diyalogları incelendiğinde yönlendirici ve kısıtlayıcı işaretleyicilerin diyalogun akışını, konu bütünlüğünü ve söz sırasını yapılandırmak amacıyla kullanıldığı görülmektedir. Konuşucular, iletişimsel gerilimin arttığı durumlarda söylemi yumuşatmak amacıyla saygı işaretleyicilerine yönelirken, grup içi diyaloglarda yakınlık işaretleyicilerine başvurmaktadırlar. Sonuç olarak bu araştırma, Kamacı Gencer'in (2023) modeli eşliğinde, edebi bir metnin yüzey yapısının altındaki konuşucu tutumlarının, bilişsel süreçlerin ve etkileşim dinamiklerinin dilbilimsel bir zeminde nasıl çözümlenebileceğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aims to examine the dialogues in Yaşar Kemal's novel Binboğalar Efsanesi (The Legend of the Thousand Bulls) through the lens of discourse analysis. The novel, which depicts the dialogic conflicts of nomadic Yörüks transitioning to a settled life, provides a rich database for observing asymmetrical interactions in the characters' linguistic choices. Using qualitative research methods, the entire novel was scanned. The obtained data was analyzed under four main categories based on Kamacı Gencer's (2023) classification: Discourse Structure Markers, Cognitive Discourse Markers, Situational Discourse Markers, and Interpersonal, Social, and Cultural Discourse Markers. The findings show that discourse markers in the text are not merely filler elements providing syntactic cohesion. Instead, they are fundamental text-linguistic tools that encode the speakers' communicative intentions, their degree of certainty or probability, and the interactional distance between them. An analysis of the dialogues reveals that directive and restrictive markers are strategically used to manage the flow of the conversation, topic unity, and turn-taking. When communicative tension rises, speakers turn to respect markers to soften the discourse; conversely, they resort to solidarity (intimacy) markers during in-group conversations. In conclusion, based on Kamacı Gencer's (2023) model, this research demonstrates how speaker attitudes, cognitive processes, and interaction dynamics hidden beneath the surface structure of a literary text can be analyzed from a strictly linguistic perspective.
Benzer Tezler
- Yaşar Kemal'in“Binboğlar Efsanesi”romanında söz varlığı
The vocabulary in Yaşar Kemal's Binboğalar Efsanesi
SEDA ÖKSÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Türk Dili ve EdebiyatıAksaray ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ MURAT ALTUĞ
- Yaşar Kemal'in eserlerinde değerler eğitimi açısından incelenmesi
Research of Yaşar Kemal's works in terms of values education
SEVGİ SEVİL SORKUN
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimAmasya ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FATİH CAN
- Yaşar Kemal'in romanlarında ağalık kurumu
Squirearchy structure in the novels of Yaşar Kemal
AHMET DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Türk Dili ve Edebiyatıİstanbul Arel ÜniversitesiTürk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ BEYHAN UYGUN AYTEMİZ
- A comparative study of Yaşar Kemal's The Legend of the Thousand Bulls and John Steinbeck's The Grapes of Wrath with a social realistic perspective
Yaşar Kemal'in Binboğalar Efsanesi ve John Steinbeck'in Gazap Üzümleri romanlarının toplumcu gerçekçi bakış açısıyla karşılatırmalı çalışması
MÜGE AYDIN
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Karşılaştırmalı EdebiyatErciyes Üniversitesiİngiliz Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ KENAN KOÇAK
- Halvetiyyenin Şa'baniyye kolu ve Şa'ban-ı Veli
Başlık çevirisi yok
L. NİHAL YAZAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiYRD. DOÇ. DR. ABDÜLKERİM ABDÜLKADİROĞLU