Fibromiyalji hastalarında serebral metabolizmanın değerlendirilmesinde 3t mr spektroskopisinin kullanımı: sağlıklı kontrollerle karşılaştırmalı bir çalışma
Utilization of 3t mr spectroscopy in the evaluation of cerebral metabolism in patients with fibromyalgia: a comparative study with healthy controls
- Tez No: 1016914
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GONCA SAĞLAM AKKAYA
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon, Physical Medicine and Rehabilitation
- Anahtar Kelimeler: ağrı, fibromiyalji, fonksiyonel durum, manyetik rezonans spektroskopi, pain, fibromyalgia, functional status, magnetic resonance spectroscopy
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karadeniz Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET FİBROMİYALJİ HASTALARINDA SEREBRAL METABOLİZMANIN DEĞERLENDİRİLMESİNDE 3T MR SPEKTROSKOPİSİNİN KULLANIMI: SAĞLIKLI KONTROLLERLE KARŞILAŞTIRMALI BİR ÇALIŞMA Amaç: Fibromiyalji (FM); temel semptomu yaygın kronik kas-iskelet ağrısı olan, yorgunluk, uyku bozuklukları, duygu durum ve bilişsel bozuklukların da eşlik ettiği kompleks bir sendromdur. FM'nin patofizyolojisi tam olarak aydınlatılamamış olsa da son yıllarda yapılan nörogörüntüleme çalışmaları, ağrı iletimi ve işlenmesinden sorumlu belirli beyin bölgelerinde metabolik değişiklikler olduğunu göstermektedir. Bu çalışmada, serebral manyetik rezonans spektroskopi (MRS) ile metabolik değişiklikleri ölçerek FM patofizyolojisinin anlaşılmasına katkı sağlamak ve etkin tedavi protokollerinin oluşturulmasına rehberlik etmek amaçlandı. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmaya, 2016 Amerikan Romatoloji Koleji kriterlerine göre FM tanısı almış 18-65 yaş arası 30 kadın hasta ile benzer demografik özelliklere sahip 27 sağlıklı kadın kontrol grubu olarak dahil edildi. Tüm katılımcıların yaş, boy, kilo, vücut kitle indeksi, ilaç kullanımı, ek hastalık varlığı, sigara kullanımı bunlara ek olarak FM grubunda semptom süresi, tanı süresi sorgulandı. Tüm katılımcıların MRS ile insula, talamus, amigdala ve anterior singulat korteks (ACC) bölgelerinden nörokimyasal ölçümleri yapıldı. N-asetilaspartat (NAA), kolin (Cho), kreatin (Cr) ve miyo-inositol (mI) metabolit düzeyleri incelendi. FM grubunda; ağrı şiddeti Vizüel Analog Skala (VAS), hastalık şiddeti Fibromiyalji Etki Anketi (FEA), fiziksel aktivite düzeyi Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi Kısa Formu, yaşam kalitesi Kısa Form-36 (SF-36) ve uyku kalitesi ise Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi kullanılarak değerlendirildi. Ayrıca hastaların Beck Depresyon Ölçeği ve Beck Anksiyete Ölçeği skorları kayıt altına alındı. Bulgular: Gruplar arasında yaş, vücut kitle indeksi ve sigara kullanımı açısından istatistiksel olarak anlamlı bir fark saptanmadı (p>0,05). FM grubunda ortalama semptom süresi 98,0 ± 79,1 ay, VAS skoru 7,8 ± 2,0 ve FEA skoru 67,7 ± 17,9 olarak belirlendi. SF-36 yaşam kalitesi ölçeğinin tüm alt boyutlarında, FM grubunda kontrol grubuna kıyasla istatistiksel olarak anlamlı düzeyde düşük puanlar izlendi (p<0,05). FM hastalarında depresyon ve anksiyete şiddeti arttıkça, hastalık şiddetinin anlamlı şekilde arttığı gözlendi (p<0,01). Orta-yüksek anksiyete düzeyine sahip FM hastalarında uyku kalitesinin anlamlı düzeyde daha kötü olduğu saptandı (p=0,017). VAS skorlarının FEA skorları ile güçlü pozitif (r=0,718; p<0,001), Semptom Şiddeti skorları ile orta düzeyde pozitif (r=0,521; p=0,003) korelasyon gösterdiği tespit edildi. FM grubunda NAA/Cr düzeyleri; sağ ve sol ACC (sırasıyla p=0,043; p=0,046) ile sağ ve sol insula (sırasıyla p=0,031; p=0,030) bölgelerinde kontrol grubuna göre anlamlı düzeyde düşük bulundu. Ayrıca sağ insula bölgesindeki Cho/Cr oranı, FM hastalarında anlamlı düzeyde düşük saptandı (p=0,021). Sağ ve sol insula NAA/Cr düzeyleri ile VAS skorları arasında orta düzeyde negatif yönlü anlamlı ilişkiler saptandı (sağ insula: r=-0,485; p=0,007; sol insula: r=-0,462; p=0,010). Benzer şekilde, Yaygın Ağrı İndeksi ile sağ ve sol insula NAA/Cr düzeyleri arasında negatif yönlü anlamlı ilişkiler saptandı (sağ insula: r=-0,412; p=0,024, sol insula: r=-0,394; p=0,031). FEA skorları ile sağ ve sol insula NAA/Cr düzeyleri arasında orta düzeyde negatif yönlü anlamlı ilişkiler (sağ insula: r=-0,512; p=0,004, sol insula: r=-0,495; p=0,006); sağ ve sol ACC NAA/Cr düzeyleri arasında ise negatif yönlü anlamlı ilişkiler tespit edildi (sağ ACC: r=-0,402; p=0,028; sol ACC: r=-0,388; p=0,034). Ayrıca semptom süresi ile sağ ve sol ACC'de mI/Cr düzeyleri arasında zayıf pozitif yönlü anlamlı ilişkiler gözlendi (sağ ACC: r=0,388; p=0,034, sol ACC: r=0,364; p=0,048). Sonuç: Bu çalışma, FM'nin ACC ve insula gibi ağrı işleme merkezlerindeki nörometabolik disfonksiyonlarla karakterize merkezi bir kronik ağrı sendromu olduğunu ortaya koymaktadır. Saptanan NAA/Cr ve Cho/Cr düşüşlerinin semptom yükü ve fonksiyonel kısıtlılık ile doğrudan ilişkili olması, nörokimyasal değişimlerin hastalığın patofizyolojik temelinde ve şiddetinde belirleyici bir rol oynadığını göstermektedir. Kortikal bölgelerde saptanan bu metabolik değişimler, santral sensitizasyonu hedef alan tedavi yaklaşımlarının planlanmasında ve etkinliğinin artırılmasında yol gösterici olabilir.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT UTILIZATION OF 3T MR SPECTROSCOPY IN THE EVALUATION OF CEREBRAL METABOLISM IN PATIENTS WITH FIBROMYALGIA: A COMPARATIVE STUDY WITH HEALTHY CONTROLS Objective: Fibromyalgia (FM) is a complex syndrome characterized by widespread chronic musculoskeletal pain as its primary symptom, accompanied by fatigue, sleep disturbances, and mood and cognitive impairments. Although the pathophysiology of FM has not been fully elucidated, recent neuroimaging studies have demonstrated metabolic changes in specific brain regions responsible for pain transmission and processing. The aim of this study was to contribute to the understanding of FM pathophysiology by measuring metabolic changes using cerebral magnetic resonance spectroscopy (MRS) and to guide the development of effective treatment protocols. Materials and Methods: This study included 30 female patients aged 18–65 who had been diagnosed with FM according to the 2016 American College of Rheumatology criteria, along with a control group of 27 healthy women with similar demographic characteristics. All participants were assessed for age, height, weight, body mass index, medication use, presence of comorbidities, and smoking status; additionally, the FM group was asked about symptom duration and time since diagnosis. Neurochemical measurements were performed in the insula, thalamus, amygdala, and anterior cingulate cortex (ACC) regions of all participants using MRS. Metabolite levels of N-acetylaspartate (NAA), choline (Cho), creatine (Cr), and myo-inositol (mI) were analyzed. In the FM group, pain intensity was assessed using the Visual Analog Scale (VAS), disease severity using the Fibromyalgia Impact Questionnaire (FEA), physical activity level using the International Physical Activity Questionnaire Short Form, quality of life using the Short Form-36 (SF-36), and sleep quality using the Pittsburgh Sleep Quality Index. Additionally, patients' scores on the Beck Depression Inventory and the Beck Anxiety Inventory were recorded. Results: No statistically significant differences were observed between the groups in terms of age, body mass index, and smoking status (p>0.05). In the FM group, the mean duration of symptoms was 98.0±79.1 months, the VAS score was 7.8±2.0, and the FEA score was 67.7±17.9. In all subscales of the SF-36 quality of life questionnaire, statistically significant lower scores were observed in the FM group compared to the control group (p<0.05). As the severity of depression and anxiety increased in FM patients, a significant increase in disease severity was observed (p<0.01). It was found that sleep quality was significantly worse in FM patients with moderate-to-high anxiety levels (p=0.017). It was determined that VAS scores showed a strong positive correlation (r=0.718; p<0.001) with FEA scores and a moderate positive correlation (r=0.521; p=0.003) with Symptom Severity scores. In the FM group, NAA/Cr levels were found to be significantly lower than in the control group in the right and left ACC (p=0.043; p=0.046, respectively) and the right and left insula (p=0.031; p=0.030, respectively). Additionally, the Cho/Cr ratio in the right insula region was found to be significantly lower in FM patients (p=0.021). Moderate, statistically significant negative correlations were found between NAA/Cr levels in the right and left insula and VAS scores (right insula: r =-0.485; p = 0.007; left insula: r =-0.462; p = 0.010). Similarly, significant negative correlations were found between the Widespread Pain Index and NAA/Cr levels in the right and left insula (right insula: r =-0.412; p=0.024; left insula: r=-0.394; p=0.031). Moderate negative significant correlations were found between FEA scores and NAA/Cr levels in the right and left insula (right insula: r=-0.512; p=0.004; left insula: r =-0.495; p=0.006); and significant negative correlations were found between FEA scores and NAA/Cr levels in the right and left ACC (right ACC: r=-0.402; p=0.028; left ACC: r=-0.388; p=0.034). Additionally, weak positive significant correlations were observed between symptom duration and mI/Cr levels in the right and left ACC (right ACC: r=0.388; p=0.034; left ACC: r=0.364; p=0.048). Conclusion: In conclusion, this study supports that FM is not merely a subjective pain complaint, but a central chronic pain syndrome with measurable neurochemical evidence, and that neurometabolic alterations in pain processing centers (especially the ACC and insula) are directly related to symptom burden and functional limitation. For future studies, it is recommended to plan prospective and multicenter designs, include other chronic pain syndromes as a control group, investigate the effects of administered treatments on neurometabolite ratios, and develop models where psychosocial factors are considered together with neuroimaging findings.
Benzer Tezler
- 1986-87 yıllarında kliniğimizde fibrozitis tanısı ile yatan hastaların klinik analizi psikolojik yönden araştırılması ve tedavisi
Başlık çevirisi yok
ŞAHİN BAYRAK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1988
Fiziksel Tıp ve RehabilitasyonDicle ÜniversitesiFiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FERDA ERDOĞAN
- Generalize fibromiyalji sendromunda değişik tedavi uygulamalarında alınan sonuçlar
Başlık çevirisi yok
MOHAMMAD D. LEYLABADİ
- Fibromyaljili hastaların fiziksel ve ruhsal yönden değerlendirilmesi
Physical and psychological evaluation of patients with fibromyalgia
ARİF AKGÜL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1993
Fiziksel Tıp ve RehabilitasyonÇukurova ÜniversitesiFiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. KAMİL GÖNCÜ
- Primer fibromyalji sendromunun tedavisinde hidroterapi uygulamasının yeri
Başlık çevirisi yok
MUSTAFA ÇELİKTAŞ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1994
Fiziksel Tıp ve RehabilitasyonUludağ ÜniversitesiFiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
- Primer fibromyalji sendromunda nokturnal growth hormon sekresyonu
Nocturnal growth hormon secretion in primary fibromyaljia syndrome
MEHMET FARUK ÖZTEK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1995
Fiziksel Tıp ve RehabilitasyonDicle ÜniversitesiFiziksel Tıp ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERDA ERDOĞAN