Bireylerin yapay et tüketimine ilişkin tutumları ile sağlık algıları arasındaki ilişki üzerine bir araştırma
A study on the relationship between individuals' attitudes towards artificial meat consumption and their health perceptions
- Tez No: 1016171
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ ILGAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Gastronomi ve Mutfak Sanatları, Gastronomy and Culinary Arts
- Anahtar Kelimeler: Yapay Et, Tüketim Tutumları, Sağlık Algısı, Beslenme Alışkanlıkları, Gıda Krizleri, Artificial Meat, Consumption Attitudes, Health Perception, Dietary Habits, Food Crisis
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kapadokya Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim, Öğretim ve Araştırma Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Gastronomi ve Mutfak Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
AKKURT Tuğba. Bireylerin Yapay Et Tüketimine İlişkin Tutumları ile Sağlık Algıları Arasındaki İlişki Üzerine Bir Araştırma, Yüksek Lisans Tezi, Nevşehir, 2025. Bu çalışma, bireylerin yapay et tüketimine yönelik tutumları ile sağlık algıları arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırma, sürdürülebilir gıda kaynakları bağlamında yapay etin toplumsal kabulünü etkileyen faktörleri ortaya koymayı ve bu alandaki sınırlı ulusal literatüre katkı sağlamayı hedeflemektedir. Özellikle kültürel ve dini değerlerin güçlü olduğu Türk toplumunda, yapay et algısının hangi dinamikler üzerinden şekillendiğinin belirlenmesi çalışmanın temel odak noktasını oluşturmaktadır. Araştırma, kesitsel bir tasarımda yürütülmüş olup, Türkiye'de yaşayan ve 18 yaş ve üzeri olan 350 yetişkin birey çalışmaya dâhil edilmiştir. Veri toplama aracı olarak kullanılan anket formu üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde katılımcıların demografik özellikleri ile beslenme alışkanlıklarına ilişkin sorular yer almaktadır. İkinci bölümde, araştırmacı tarafından geliştirilen ve on maddeden oluşan Likert tipi yapay et tüketimine ilişkin tutum ölçeği kullanılmıştır. Üçüncü bölümde ise kontrol merkezi, öz farkındalık, kesinlik ve sağlığın önemi olmak üzere dört alt boyuttan oluşan sağlık algısı ölçeği yer almaktadır. Ölçeklerin güvenirlik katsayıları kabul edilebilir düzeydedir. Veriler, Mayıs–Haziran 2025 tarihleri arasında yüz yüze ve çevrimiçi yöntemlerle toplanmış ve SPSS 25.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sürecinde betimsel istatistikler, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi ve Pearson korelasyon analizi uygulanmış, anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Araştırma bulguları, katılımcıların yapay ete ilişkin genel algılarının orta düzeyde olduğunu ortaya koymaktadır. Yapay etin gelecekteki et ihtiyacını karşılayabileceğine yönelik algı görece olumlu olmakla birlikte, lezzet beklentisi, başkalarına önerilmesi ve Türk mutfağıyla uyumu gibi boyutlarda düşük değerlendirmeler dikkat çekmektedir. Buna karşılık tiksinti, ekonomik çıkar odaklı üretim algısı, bağımlılık riski ve dini açıdan değerlendirme gerekliliği gibi faktörlerin yüksek düzeyde algılanması, yapay et kabulünün önünde önemli engeller bulunduğunu göstermektedir. Sağlık algısının genel olarak olumlu olduğu, ancak alt boyutlar arasında farklılıklar bulunduğu saptanmıştır. Demografik değişkenler açısından sağlık algısında yalnızca cinsiyetin anlamlı bir farklılık yarattığı, yapay et tutumlarında ise beslenme alışkanlıklarının daha belirleyici olduğu görülmüştür. Yapay et tüketimine yönelik tutumlar ile sağlık algıları arasındaki ilişkiler genel olarak zayıf düzeydedir. Bununla birlikte, bazı alt boyutlar arasında anlamlı ilişkiler belirlenmiş; özellikle tiksinti düzeyi ile sağlığın önemi algısı arasında negatif, yapay etin laboratuvar ortamında üretilmesine ilişkin algı ile öz farkındalık ve sağlığın önemi arasında pozitif yönlü ilişkiler saptanmıştır. Bu bulgular, yapay et kabulünün sağlık algısından ziyade duygusal, kültürel ve dini faktörler tarafından daha güçlü biçimde şekillendiğini göstermektedir. Sonuç olarak, bu çalışma yapay et tüketimine yönelik tutumların çok boyutlu bir yapıya sahip olduğunu ve Türk toplumunda kültürel ve dini bağlamın belirleyici rol oynadığını ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, gıda endüstrisi ve politika yapıcılar için farkındalık ve iletişim stratejilerine ışık tutmakta; gelecekte yapılacak araştırmalar için nitel yaklaşımlar ve boylamsal tasarımlar önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
AKKURT Tuğba. A Study on the Relationship Between Individuals' Attitudes Towards Artificial Meat Consumption and Health Perceptions, Msc Thesis, Nevşehir, 2025 This study aims to examine the relationship between individuals' attitudes toward artificial meat consumption and their perceptions of health. The research seeks to identify the factors influencing the social acceptance of artificial meat in the context of sustainable food sources and to contribute to the limited national literature in this field. In Turkish society, where cultural and religious values are particularly strong, determining the dynamics that shape perceptions of artificial meat is the main focus of the study. The research was conducted using a cross-sectional design, and 350 adults aged 18 and over living in Turkey were included in the study. The questionnaire used as the data collection tool consists of three sections. The first section contained questions about participants' demographic characteristics and eating habits. The second section used a 10-item Likert-type scale developed by the researcher to measure attitudes toward artificial meat consumption. The third section included a health perception scale consisting of four sub-dimensions: locus of control, self-awareness, certainty, and importance of health. The reliability coefficients of the scales are acceptable. Data were collected face-to-face and online between May and June 2023 and analyzed using the SPSS 25.0 program. Descriptive statistics, independent samples t-test, one-way analysis of variance, and Pearson correlation analysis were applied during the analysis process, and the significance level was set at p<0.05. The research findings reveal that participants' general perceptions of artificial meat are moderate. Although perceptions regarding artificial meat's ability to meet future meat demand are relatively positive, low ratings in dimensions such as taste expectations, willingness to recommend to others, and compatibility with Turkish cuisine are noteworthy. Conversely, the high level of perception of factors such as disgust, the perception of production being economically motivated, the risk of dependency, and the need for religious evaluation indicate that there are significant barriers to the acceptance of artificial meat. Health perception was found to be generally positive, but differences were observed among the sub-dimensions. In terms of demographic variables, only gender created a significant difference in health perception, while dietary habits were more decisive in attitudes towards artificial meat. The relationships between attitudes toward artificial meat consumption and perceptions of health are generally weak. However, meaningful relationships were identified between some sub-dimensions; specifically, negative relationships were found between disgust levels and the perceived importance of health, and positive relationships were found between perceptions of artificial meat being produced in a laboratory environment and self-awareness and the perceived importance of health. These findings indicate that acceptance of artificial meat is shaped more strongly by emotional, cultural, and religious factors than by perceptions of health. In conclusion, this study reveals that attitudes toward artificial meat consumption have a multidimensional structure and that cultural and religious contexts play a decisive role in Turkish society. The findings shed light on awareness and communication strategies for the food industry and policymakers; qualitative approaches and longitudinal designs are recommended for future research.
Benzer Tezler
- Türkiye'de vergi kaçakçılığının önlenmesinde vergi denetiminin etkinliğinin sağlanması
Başlık çevirisi yok
METİN ERDEM
- Üniversitelerde okutulan güzel sanatlar müzik dersi programının incelenmesi
Studying the fine arts music curriculum taught in universities
FERDA GÜRGAN
- Hesperiidlerin ergin özellikleri ve bunların sistematik değerlendirmesi (lepidoptera insecta)
Adult features of hesperiids and their systematical evaluation (lepidoptera insecta)
AYŞE NİHAL ERGEN
