Türkiye'de kentsel trafik sıkışıklığının ekonomik ve çevresel maliyetleri: Trafik maliyet analiz paneli geliştirilmesi
The economic and environmental costs of urban traffic congestion in Turkey: development of a traffic cost analysis panel
- Tez No: 1016094
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ABDULKADİR ÖZDEN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: İnşaat Mühendisliği, Civil Engineering
- Anahtar Kelimeler: Trafik Sıkışıklığı, Ekonomik Maliyet Analizi, TomTom Trafik Endeksi, Zaman Değeri (VoT), Doğrudan ve Dolaylı Maliyetler, Traffic Congestion, Economic Cost Analysis, TomTom Traffic Index, Value of Time (VoT), Direct and Indirect Costs
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İnşaat Mühendisliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Kentsel alanlar dünya genelinde trafik sıkışıklığı, hava ve gürültü kirliliği ile trafik kazaları gibi sorunlarla giderek daha fazla karşı karşıya kalmaktadır. Kentleşmenin ve motorlu taşıt sahipliğinin artmaya devam etmesi, trafik sıkışıklığının önümüzdeki yıllarda daha da şiddetlenmesine neden olacaktır. Trafik sıkışıklığı; seyahat sürelerinin uzaması, araç işletme maliyetlerinin artması, yakıt tüketiminin yükselmesi ve buna bağlı olarak kirletici emisyonların artması yoluyla önemli ekonomik, çevresel ve sosyal maliyetler doğurmaktadır. Türkiye'de ekonomik büyüme ve araç sayısı artışı, özellikle İstanbul başta olmak üzere büyükşehirlerde kalıcı trafik sıkışıklığı sorununu derinleştirmiştir. Bu tez çalışması, Türkiye'deki 11 büyükşehirde trafik sıkışıklığının ekonomik ve çevresel etkilerini sistematik bir çerçevede ele almayı amaçlamaktadır. Çalışmada, trafik sıkışıklığından kaynaklanan doğrudan ve dolaylı maliyetler literatürde yaygın olarak kullanılan yöntemler temel alınarak analiz edilmiş ve elde edilen bulgular, karar vericilere yönelik bütünleşik bir analiz aracının geliştirilmesine dönüştürülmüştür. Çalışmada, Ocak 2025–Ocak 2026 dönemine ait TomTom Trafik Endeks verileri kullanılarak bir analiz gerçekleştirilmiştir. Metodolojik olarak; Sunthornpong yaklaşımı ile TTI çerçevesinin birleştirildiği hibrit bir hesaplama yöntemi benimsenmiştir. Trafik sıkışıklığı maliyetleri; zaman kayıpları, araç işletme maliyetleri (VOC) ve ilave rölanti yakıt tüketimi doğrudan maliyet bileşenleri dikkate alınarak hesaplanmıştır. Bununla birlikte artan karbon emisyonlarının yol açtığı ve dolaylı maliyetler kategorisinde ele alınan çevresel dışsallıklar da sosyal karbon fiyatlandırması üzerinden değerlendirilmiştir. Sistemin yapısal fırsat maliyetini ölçen Sunthornpong yaklaşımına göre, incelenen 11 şehirdeki zaman ve araç işletme maliyetleri kümülatif bir değer olarak hesaplanmıştır. Buna karşılık; doğrudan gecikme sürelerini ve net israf edilen yakıt maliyetlerini TTI yaklaşımı, toplam maliyeti tahmin ederek metodolojik varsayımların sonuçlar üzerindeki belirleyici etkisini ortaya koymaktadır. Artan trafik sıkışıklığı sonucunda ortaya çıkan çevresel emisyonların 11 şehir genelindeki toplam dolaylı sosyal maliyetinin ise 2025 projeksiyonlarına göre tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, özellikle araç hacmi ve ulaşım talebinin yüksek olduğu metropoliten alanlarda sıkışıklık fiyatlandırması ve Akıllı Ulaşım Sistemleri'nin (AUS) yakıt tüketimini ve CO₂ emisyonlarını azaltmada en etkili politika araçları olduğunu ampirik olarak göstermektedir. Trafik sıkışıklığının yönetiminde yalnızca altyapı inşası yerine; yerel dinamiklere duyarlı, ulaşım talebini yöneten ve teknoloji odaklı stratejilerin benimsenmesi bilimsel bir zorunluluktur.
Özet (Çeviri)
Urban centers around the world are increasingly facing problems such as traffic congestion, air and noise pollution, and traffic accidents. As urbanization and vehicle ownership continue to grow, traffic congestion is expected to become even more severe in the coming years. Traffic congestion generates significant economic, environmental, and social costs through longer travel times, increased vehicle operating costs, higher fuel consumption, and the resulting rise in pollutant emissions. In Turkey, economic growth and the increase in the number of vehicles have exacerbated the problem of chronic traffic congestion, particularly in major cities like Istanbul. This thesis aims to examine the economic and environmental impacts of traffic congestion in 11 major cities in Turkey within a systematic framework. The study analyzes the direct and indirect costs resulting from traffic congestion using methods commonly employed in literature, and the findings have been developed into an integrated analytical tool for decision-makers. The study uses TomTom Traffic Index data covering the period from January 2025 to January 2026. Methodologically, a hybrid calculation method combining the Sunthornpong approach with the TTI framework was adopted. Traffic congestion costs were calculated by considering direct cost components such as time losses, vehicle operating costs (VOC), and additional idling fuel consumption. Additionally, environmental externalities resulting from increased carbon emission, which are considered in the indirect costs category, were evaluated through social carbon pricing. According to the Sunthornpong approach, which measures the system's structural opportunity cost, time and vehicle operating costs in the 11 cities analyzed were calculated as a cumulative value. In contrast, the TTI approach, which accounts for direct delay times and net wasted fuel costs was also calculated highlighting how methodological assumptions significantly influence the results. The total indirect social cost of environmental emissions resulting from increasing traffic congestion across the 11 cities has been determined based on 2025 projections. The findings empirically demonstrate that congestion pricing and Intelligent Transportation Systems (ITS) are the most effective policy tools for reducing fuel consumption and CO₂ emissions, particularly in metropolitan areas with high vehicle volumes and transportation demand. In managing traffic congestion, adopting strategies that are sensitive to local dynamics, managing transportation demand, and are focused on technology is a scientific necessity, rather than relying solely on infrastructure construction.
Benzer Tezler
- Financing an urban express railway line via real estate development: Hızray (Istanbul) case
Bir şehir içi ekspres raylı sistem hattının gayrimenkul geliştirme yoluyla finansmanı: Hızray (İstanbul) örneği
EMRULLAH AYDIN
Yüksek Lisans
İngilizce
2023
Ulaşımİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. PELİN ALPKÖKİN
- 1981 Türkiye tarımsal yapısının önemli bileşenleri ve tarımsal bölgelerin elde edilmesi
Principle components of Turkey's agricultural structure and to determine agricultural rigions in 1981
İHSAN KARABULUT
- 1983 yılı trafik kaza istatistikleri değerlendirmesi
Başlık çevirisi yok
ŞÜKRÜ ÖZER
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
UlaşımGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. RIDVAN EGE
- İş kazalarının Türk ekonomisi üzerine etkileri ve kömür madenciliği üzerine bir inceleme
Başlık çevirisi yok
MESUT ÖRMECİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. NACİ KINACIOĞLU