Rinit Tanılı Hastalarda Akustik, Algısal ve Aerodinamik Ses Özelliklerinin İncelenmesi: Karma Yöntem Araştırması
Investigation of Acoustic, Perceptual, and Aerodynamic Voice Characteristics in Patients Diagnosed with Rhinitis: A Mixed-Methods Study
- Tez No: 1016044
- Danışmanlar: DOÇ. DR. AYŞEN KÖSE
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Dil ve Konuşma Terapisi, Kulak Burun ve Boğaz, Language and Speech Therapy, Otorhinolaryngology (Ear-Nose-Throat)
- Anahtar Kelimeler: Rinit, karma yöntem, akustik analiz, aerodinamik analiz, özdeğerlendirme, işitsel algısal değerlendirme, Rhinitis, mixed methods, acoustic analysis, aerodynamic analysis, self-assessment, auditory-perceptual evaluation
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Dil ve Konuşma Terapistliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Dil ve Konuşma Terapisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
ÖZET Akbulut, N.N., Rinit Tanılı Hastalarda Akustik, Algısal ve Aerodinamik Ses Özelliklerinin İncelenmesi: Karma Yöntem Araştırması, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dil ve Konuşma Terapisi Programı Doktora Tezi, Ankara, 2026. Birleşik hava yolu kavramı doğrultusunda rinit, yalnızca burun semptomlarıyla sınırlı lokal bir hastalık olarak değil, üst ve alt hava yolları ile laringeal yapıları da etkileyebilen bütüncül bir süreç olarak ele alınmalıdır. Nazal obstrüksiyon, postnazal akıntı, mukozal hipersensitivite gibi semptomlar fonasyon sırasında laringeal irritasyonu artırarak ses kalitesinde bozulmaya, vokal yorgunluğa ve fonotravmaya neden olabilmektedir. Bu nedenle, rinit tanılı bireylerin kapsamlı ses/ses yolu değerlendirmesi yapılarak hangi değerlendirme araçları ile sese ilişkin sorunların tespit edilebileceğini belirlemek klinik açıdan önem taşımaktadır. Literatürde, tüm ses değerlendirme araçlarını kullanarak rinit tanılı bireylerin sesini değerlendiren nicel araştırmalara ve rinit tanılı bireylerin deneyimlerini ses/ses yolu şikayetlerini de dikkate alarak sorgulayıp analiz eden nitel araştırmalara rastlanmamıştır. Bu doğrultuda, tez araştırmasının birinci amacı; rinit tanılı bireylerin ses kalitesinin akustik, algısal ve aerodinamik özelliklerinin çok yönlü değerlendirilmesi ve sonuçların riniti olmayan normofonik kontrol grubuyla karşılaştırılmasıdır. İkinci amacı ise, rinitli bireylerin sesle ilişkili deneyimlerini nitel analiz yöntemleriyle incelemektir. Üçüncü amacı ise, rinit derecesi ile ses kalitesi, ses yolu şikayetleri ve yaşam kalitesi arasındaki ilişkiyi belirlemektir. Çalışma iki aşamadan oluşmaktadır, birinci aşamada rinit tanısı olan 9 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş ve transkripsiyonlar kodlanmıştır. Kodlar, kategori ve temalar altında düzenlenmiş, uzman görüşleri de alınarak 'Burun Boğaz Ses Formu (BBSF)' oluşturulmuştur; ikinci aşamada ise, 162 rinit tanılı ve 70 rinit tanısı olmayan normofonik katılımcı değerlendirilmiştir. Katılımcılar BBSF ile diğer ses/ses yolu (akustik, aerodinamik, işitsel algısal ve öz değerlendirme) ve rinit değerlendirme araçları da (öz değerlendirme) kullanılarak çok yönlü değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre rinit grubunda; burun boğaz ses şikayetlerinin zaman, mekan ve çevresel-kimyasal tetikleyicilere bağlı yüksek oranda artış gösterdiği, şikayetleri yönetmek için çeşitli yöntemler uygulandığı ve rinit yanında ek semptomların da yüksek oranlarda bildirildiği görülürken, kontrol grubu katılımcılarında bu oranlar çok düşük düzeylerde tespit edilmiştir. Fundamental frekans (F0) dışındaki tüm akustik analiz sonuçları (pertürbasyon, kepstral-spektral ve multiparametrik), aerodinamik analiz sonuçları, ses/ses yolu ve yaşam kalitesine dair öz değerlendirme sonuçları rinit grubunda kontrol grubundan anlamlı düzeyde farklı elde edilmiştir (p<0.05). Rinit grubunda işitsel-algısal değerlendirmede, genel etkilenim ve kabalık/pürüzlülük bulgularının daha sık; nefeslilik, zayıflık/güçsüzlük ve gerginlik bulgularının ise daha seyrek görüldüğü belirlenmiştir. Rinit derecesi ile; genel olarak sesin akustik ve aerodinamik analiz sonuçları arasında anlamlı ama küçük etki düzeyinde, öz değerlendirme sonuçlarıyla ise büyük etki düzeylerinde ilişki gösterilmiştir. Rinit derecesi ile işitsel algısal değerlendirme sonuçları arasında ise ilişki saptanmamıştır. Bu bulgular, rinitin yalnızca nazal semptomlarla sınırlı olmadığını, ses ve ses yolunu da klinik olarak anlamlı biçimde etkileyebildiğini göstermektedir. Bu nedenle, rinit tanılı bireylerin klinik yönetiminde ses ve ses yoluna ilişkin değerlendirmelerin rutin sürece dahil edilmesi; gerekli olduğunda doğrudan ve/veya koruyucu dil ve konuşma terapisti uygulamalarının multidisipliner tedavinin bir parçası olarak planlanması önemli görünmektedir.
Özet (Çeviri)
ABSTRACT Akbulut, N.N., Investigation of Acoustic, Perceptual, and Aerodynamic Voice Characteristics in Patients Diagnosed with Rhinitis: A Mixed-Methods Study, Hacettepe University Graduate School of Health Sciences, Speech and Language Therapy Program, Doctoral Thesis, , Ankara, 2026. In accordance with the united airway concept, rhinitis should be considered not merely as a local disease limited to nasal symptoms, but as a holistic process that may also affect the upper and lower airways and laryngeal structures. Symptoms such as nasal obstruction, postnasal drip, and mucosal hypersensitivity may increase laryngeal irritation during phonation, leading to deterioration in voice quality, vocal fatigue, and phonotrauma. Therefore, conducting a comprehensive voice/vocal tract assessment in patients with rhinitis and determining which assessment tools can be used to identify voice-related problems are clinically important. In the literature, no quantitative studies have been identified that evaluated the voices of patients with rhinitis using all voice assessment tools, nor have any qualitative studies been found that investigated and analyzed the experiences of patients with rhinitis while also considering their voice/vocal tract complaints. Accordingly, the first aim of this dissertation study was to conduct a multidimensional evaluation of the acoustic, perceptual, and aerodynamic characteristics of voice quality in individuals diagnosed with rhinitis and to compare the results with those of a normophonic control group without rhinitis. The second aim was to examine the voice-related experiences of patients with rhinitis using qualitative analysis methods. The third aim was to determine the relationship between rhinitis severity and voice quality, vocal tract complaints, and quality of life. The study consisted of two stages. In the first stage, semi-structured interviews were conducted with nine participants diagnosed with rhinitis, and the transcripts were coded. The codes were organized under categories and themes, and the Nose–Throat–Voice Form (Burun Boğaz Ses Formu [BBSF]) was developed based on expert opinions. In the second stage, 162 participants diagnosed with rhinitis and 70 normophonic participants without rhinitis were evaluated. The participants underwent a multidimensional assessment using the BBSF, other voice/vocal tract assessment tools, including acoustic, aerodynamic, auditory-perceptual, and self-assessment measures, and rhinitis assessment tools based on self-assessment. According to the results, nose, throat, and voice complaints in the rhinitis group increased at high rates depending on time, place, and environmental and chemical triggers; various methods were used to manage these complaints, and additional symptoms accompanying rhinitis were also reported at high rates. In contrast, these rates were found to be very low among participants in the control group. All acoustic analysis results other than fundamental frequency (F0), including perturbation, cepstral-spectral, and multiparametric measures, as well as aerodynamic analysis results and self-assessment results concerning the voice/vocal tract and quality of life, differed significantly between the rhinitis and control groups (p<0.05). In the auditory-perceptual evaluation of the rhinitis group, overall severity and roughness were observed more frequently, whereas breathiness, asthenia, and strain were observed less frequently. Rhinitis severity was significantly associated with acoustic and aerodynamic voice analysis results, generally with small effect sizes, and with self-assessment results with large effect sizes. No relationship was found between rhinitis severity and auditory-perceptual evaluation results. These findings demonstrate that rhinitis is not limited to nasal symptoms and may also affect the voice and vocal tract in a clinically meaningful manner. Therefore, incorporating assessments of the voice and vocal tract into the routine clinical management of individuals diagnosed with rhinitis and, when necessary, planning direct and/or preventive speech and language therapy interventions as part of multidisciplinary treatment appear to be important.
Benzer Tezler
- Ulaş Sağlık Ocağı merkezinde nüfusun bazı niteliklerine ve konutların durumuna ilişkin bir çalışma
An Investigation carried out at the Ulaş Public Health Centre concerning some characteristics of the population and housing conditions in the district of Ulaş
EROL ŞANLI
Doktora
Türkçe
1985
Halk SağlığıCumhuriyet ÜniversitesiHalk Sağlığı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERVET ÖZGÜR
- Bazı esterlerin kinetik incelenmesi ve termodinamik parametrelerin belirlenmesi
Kinetic study and detesmination of thermodnamic parameters of some esters
İBRAHİM TAŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Kimya MühendisliğiUludağ ÜniversitesiKimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA CEBE
- Dokuma kumaşlarda örgü tipinin ham kumaşın boyutları ve geometrik özellikleri üzerindeki etkilerinin araştırılması
Başlık çevirisi yok
EMEL ÖNDER
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiEge ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜNGÖR BAŞER
- İş kazaları: Genel değini ve üç örnek iş kolu incelemesi
Başlık çevirisi yok
SERPİL ERÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Endüstrileşmiş yapım sistemlerinin Türkiye'ye uyumu ve gelişme koşulları
The Appropriation and development conditions of industrialized building systems in Turkey
FİKRİ KOLENOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
İnşaat MühendisliğiGazi ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. REŞAT ÖNGEN