Seçilmiş iplik boya tesisinde proses atık suyunun süreç iyileştirme çalışmalarının araştırılması
Investigation of process improvement efforts on process wastewater in a selected yarn dyeins plant
- Tez No: 1015875
- Danışmanlar: PROF. DR. FÜSUN DOBA KADEM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Tekstil ve Tekstil Mühendisliği, Kimya, Kimya Mühendisliği, Textile and Textile Engineering, Chemistry, Chemical Engineering
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tekstil sektöründe boyama işlemleri, ipliklerin estetik görünümünün yanı sıra fonksiyonel ve performans özelliklerinin kazandırılmasında kritik bir rol oynamaktadır. İplik boyama süreçleri, renk ve desenlerin tekstil ürünlerine homojen ve kalıcı biçimde aktarılmasını sağlayarak ürünlerin katma değerini artırmakta ve değişen pazar taleplerine uyumunu mümkün kılmaktadır. Bu kapsamda yaygın olarak kullanılan çile boyama ve bobin boyama yöntemleri, üretim ölçeği, iplik türü ve kalite beklentilerine bağlı olarak farklı avantaj ve sınırlılıklar sunmaktadır. Çile boyama yöntemi genellikle doğal lifler, hassas iplikler ve özel üretimler için tercih edilirken; bobin boyama, yüksek üretim kapasitelerinde renk homojenliği, proses kontrolü ve operasyonel verimlilik açısından öne çıkmaktadır. Her iki yöntem de ipliklerin fiziksel dayanımı, renk haslığı ve genel kalite özellikleri üzerinde doğrudan etkili olan kritik proseslerdir ve bu nedenle titizlikle yönetilmeleri gerekmektedir. Bu çalışmada, çile boyama ve bobin boyama süreçleri teknik, çevresel ve operasyonel boyutlarıyla ele alınmış; yöntemlerin avantajları, dezavantajları ve tekstil endüstrisindeki uygulama alanları kapsamlı şekilde değerlendirilmiştir. İplik boyama tesisinde gerçekleştirilen saha gözlemleri doğrultusunda, her iki yöntemde kullanılan su miktarları ve oluşan atık su hacimleri ayrıntılı olarak incelenmiştir. Ayrıca, akredite bir laboratuvarda yapılan analizler aracılığıyla atık sulardaki KOİ (Kimyasal Oksijen İhtiyacı), BOİ (Biyolojik Oksijen İhtiyacı) ve AKM (Askıda Katı Madde) parametreleri değerlendirilmiş ve elde edilen sonuçlar karşılaştırmalı olarak analiz edilmiştir. Bulgular, çile boyama prosesinin bobin boyamaya kıyasla daha yüksek su tüketimine ve daha fazla atık su oluşumuna neden olduğunu; bobin boyama yönteminin ise su kullanım verimliliği açısından daha avantajlı olduğunu ortaya koymuştur. Elde edilen bu sonuçlar doğrultusunda, su tüketiminin azaltılması ve atık su miktarının minimize edilmesi amacıyla proses iyileştirme çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Su geri kazanım sistemlerinin entegrasyonu ve çevre dostu kimyasal maddelerin kullanımı ile çevresel etkilerin azaltılması hedeflenmiştir. Bununla birlikte, ISO 14064 standardı kapsamında karbon ayak izi hesaplamaları yapılmış; kapsam bazlı emisyon verileri analiz edilerek karbon azaltımına yönelik hedefler belirlenmiştir. Bu yönüyle çalışma, iplik boyama süreçlerinde çevresel sürdürülebilirliğin artırılmasına yönelik bütüncül bir yaklaşım sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Dyeing processes in the textile industry play a critical role not only in imparting aesthetic qualities to yarns but also in enhancing their functional and performance characteristics. Yarn dyeing processes enable the homogeneous and durable transfer of colors and patterns onto textile products, thereby increasing their added value and facilitating adaptation to changing market demands. Among the commonly employed yarn dyeing methods, hank dyeing and package dyeing offer distinct advantages and limitations depending on production scale, yarn type, and quality requirements. Hank dyeing is generally preferred for natural fibers, delicate yarns, and specialized productions, whereas package dyeing stands out in large-scale manufacturing due to its superior color uniformity, process controllability, and operational efficiency. Both methods constitute critical processing stages that directly influence the physical durability, color fastness, and overall quality of yarns, and therefore require meticulous process management. In this study, hank dyeing and package dyeing processes are examined from technical, environmental, and operational perspectives, and their advantages, disadvantages, and application areas within the textile industry are comprehensively evaluated. Based on on-site observations conducted at a yarn dyeing facility, the water consumption and wastewater generation associated with both dyeing methods were analyzed in detail. Furthermore, accredited laboratory analyses were carried out to evaluate key wastewater parameters, including Chemical Oxygen Demand (COD), Biological Oxygen Demand (BOD), and Total Suspended Solids (TSS). The obtained results were comparatively assessed. The findings indicate that the hank dyeing process leads to higher water consumption and greater wastewater generation compared to package dyeing, while package dyeing demonstrates superior performance in terms of water-use efficiency. In light of these findings, process improvement measures were implemented to reduce water consumption and minimize wastewater generation. The integration of water recovery systems and the use of environmentally friendly chemical agents were adopted to mitigate environmental impacts. In addition, carbon footprint calculations were performed in accordance with the ISO 14064 standard, and scope-based emission data were analyzed to establish carbon reduction targets. In this respect, the study presents a holistic approach aimed at enhancing environmental sustainability in yarn dyeing processes.
Benzer Tezler
- Gemilerde bünyesel titreşimlerin incelenmesi
An investigation on the structural vibration behaviour of ships
REYHAN ÖZSOYSAL
Doktora
Türkçe
2004
Gemi Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiGemi İnşaatı ve Gemi Makineleri Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF.DR. ALİ İHSAN ALDOĞAN
- Giresun bölgesindeki bitkisel boyarmaddelerle boyanan ipliklerin tekstil tasarımında kullanılması
The use of yarns dyed with vegetable dyestuff from Giresun region in textile design
ÖZGE ÖZTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiGazi ÜniversitesiTekstil Tasarımı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE FERİHA AKPINARLI
- Multifunctional finishing of textiles by plasma treatment
Plazma işlemi ile tekstillerin çok fonksiyonlu bitim işlemleri
MELEK DİNÇMEN
Doktora
İngilizce
2017
Tekstil ve Tekstil Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NEVİN ÇİĞDEM GÜRSOY
- Süleymaniye Kütüphanesi'nden seçilmiş tezhip örneklerinde“Bulut”ve“iplik”motiflerinin ayırma/pafta işlevinin incelenmesi
Investigation of separation / thread function of“Bulut”and“İplik”motifs in gilded samples selected from Süleymaniye Library
SEZGİ ORHON
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Güzel SanatlarDokuz Eylül ÜniversitesiGeleneksel Türk El Sanatları Ana Sanat Dalı
DOÇ. AYNUR MAKTAL
- Diyarbakır'da yetiştirilen seçilmiş pamuk türlerinin lif ve iplik özelliklerinin incelenmesi
Examination of fiber and yarn properties of selected cotton species grown in Diyarbakir
YUNUS EMRE AŞUK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiKahramanmaraş Sütçü İmam ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMAİL TİYEK