Mitokondriyal hastalık tanılı hastaların semptom ve bulgularının mitokondriyal hastalık tanı kriterleri ile değerlendirilmesi
Evaluation of symptoms and findings of patients diagnosed withmitochondrial disease according to mitochondrial disease diagnostic criteria
- Tez No: 1015319
- Danışmanlar: PROF. DR. ALİ DURSUN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Child Health and Diseases
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Çocuk Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Yıldız S. Mitokondriyal Hastalık Tanılı Hastaların Semptom ve Bulgularının Mitokondriyal Hastalık Tanı Kriterleri ile Değerlendirilmesi Hacettepe Üniversitesi Tıp Fakültesi, Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Tezi. Ankara 2026. Mitokondriyal hastalıklar yapısal ve işlevsel mitokondriyal proteinleri kodlayan mitokondriyal DNA veya nükleer DNA mutasyonlarından kaynaklanan fenotip ve genotip olarak heterojen bir hastalık grubudur. Mitokondrilerin olgun eritrositler dışında hemen tüm hücrelerde bulunması ve hücresel enerji metabolizmasında merkezi bir role sahip olması nedeniyle, mitokondriyal disfonksiyon vücuttaki birçok organ ve sistemi etkileyebilmektedir. Özellikle yüksek enerji gereksinimi olan beyin, kas, kalp ve göz dokuları sıklıkla tutulmaktadır. Klinik bulgular; gelişim geriliği, regresyon, nöbetler, ensefalopati, hipotoni, görme ve işitme bozuklukları gibi geniş bir yelpazede değişkenlik gösterebilmektedir. Bu klinik çeşitlilik, mitokondriyal hastalıkların tanısını güçleştirmektedir. Bu çalışmada, Hacettepe Üniversitesi İhsan Doğramacı Çocuk Hastanesi'nde mitokondriyal hastalık tanısı ile izlenen hastaların klinik, laboratuvar, görüntüleme, histopatolojik ve genetik bulgularının değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Hastalar, mitokondriyal hastalıklar için tanımlanmış kriterler doğrultusunda multisistemik tutulum açısından incelenmiştir. Tanı kriterleri aracılığıyla hastalar mitokondriyal hastalık açısından olası değil, mümkün, muhtemel ve kesin vaka olarak sınıflandırılmıştır. Yüz kırk dört hasta ile yapılan çalışmada üç hasta olası değil, yirmi sekiz hasta mümkün vaka, elli yedi hasta muhtemel vaka ve elli altı hasta kesin vaka olarak değerlendirilmiştir. Kesin vaka olarak değerlendirilmiş hasta grubu, kalan hasta grubuyla karşılaştırıldığında ölüm oranı, multisistem tutulumu, kas güçsüzlüğü, nöbet öyküsü, migren öyküsü, yutma güçlüğü, tartıda gerilik ve hepatomegali varlığı, optik nöropati ve atrofi saptanması; laktat, kreatin kinaz, alanin, laktat/pirüvat yüksekliği, alanin aminotransferaz yüksekliği, idrar organik asit incelemesinde laktat, pirüvat ve dikarbonik asit atılımı ve kraniyal Manyetik Rezonans görüntüleme bulgularında anormal bulgular saptanması, bazal gangliyonlarda sinyal artışı, inme benzeri tablo ve atrofi varlığı ve kraniyal Manyetik Rezonans Spektroskopisinde laktat piki saptanması ile iki grup arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki bulunmuştur. Kesin vaka olarak değerlendirilen 56 vakanın 33'ünde genetik doğrulama da yapılmıştır. Genetik olarak da doğrulanmış bu hasta grubu genotip fenotip ilişkisi açısından değerlendirildiğinde literatürde daha önceden tanımlanmış vakalar ile benzer özellikler gösterdiği görülmüştür. Mitokondriyal hastalıklar, çok sayıda organ ve sistemi eş zamanlı olarak etkileyebilen heterojen klinik özellikleri nedeniyle multisistemik ve multidisipliner bir yaklaşım gerektirmektedir. Günümüzde hızla gelişen ve çeşitlenen yeni nesil genetik tanı yöntemlerinin, tanı kriterleriyle bütünleşmiş ve akılcı biçimde kullanılması; mitokondriyal hastalıkların tanı sürecini belirgin şekilde kısaltma potansiyeline sahiptir. Bu bütüncül yaklaşımın klinik pratikte daha öncelikli hale gelmesi, erken tanı, uygun izlem ve genetik danışmanlık süreçlerine anlamlı katkılar sağlayacaktır.
Özet (Çeviri)
Yıldız S. Evaluation of Symptoms and Findings of Patients Diagnosed with Mitochondrial Disease According to Mitochondrial Disease Diagnostic Criteria. Hacettepe University Faculty of Medicine, Department of Pediatrics, Ankara, 2026. Mitochondrial diseases constitute a genetically and phenotypically heterogeneous group of disorders resulting from mutations in mitochondrial DNA or nuclear DNA encoding structural and functional mitochondrial proteins. As mitochondria are present in nearly all cells except mature erythrocytes and play a central role in cellular energy metabolism, mitochondrial dysfunction may affect multiple organs and systems throughout the body. Tissues with high energy demand, particularly the brain, skeletal muscle, heart, and eyes, are most frequently involved. Clinical manifestations vary widely and may include developmental delay, developmental regression, seizures, encephalopathy, hypotonia, and visual or hearing impairment, making the diagnosis of mitochondrial diseases particularly challenging. The aim of this study was to evaluate the clinical, laboratory, imaging, histopathological, and genetic findings of patients followed with a diagnosis of mitochondrial disease at Hacettepe University İhsan Doğramacı Children's Hospital. Patients were assessed for multisystem involvement according to established diagnostic criteria for mitochondrial diseases and were classified as unlikely, possible, probable, or definite cases. Among the 144 patients included in the study, three were classified as unlikely, twenty-eight as possible, fifty-seven as probable, and fifty-six as definite mitochondrial disease cases. When compared with the remaining patient groups, the definite case group showed significantly higher rates of mortality, multisystem involvement, muscle weakness, history of seizures and migraine, dysphagia, failure to thrive, hepatomegaly, optic neuropathy, and optic atrophy. In addition, statistically significant differences were observed between groups with respect to elevated serum lactate, creatine kinase, alanine, lactate/pyruvate ratio, and alanine aminotransferase levels; increased urinary excretion of lactate, pyruvate, and dicarboxylic acids on organic acid analysis; abnormal cranial magnetic resonance imaging findings including basal ganglia signal changes, stroke-like lesions, and cerebral atrophy; as well as the presence of a lactate peak on cranial magnetic resonance spectroscopy. Genetic confirmation was achieved in 33 of the 56 patients classified as definite cases. Evaluation of this genetically confirmed subgroup revealed genotype–phenotype correlations consistent with previously reported cases in the literature. Due to their heterogeneous clinical presentation and potential to affect multiple organ systems simultaneously, mitochondrial diseases require a multisystemic and multidisciplinary diagnostic approach. The rational integration of rapidly evolving next-generation genetic diagnostic methods with established clinical diagnostic criteria has the potential to significantly shorten the diagnostic process. Prioritizing this comprehensive approach in clinical practice may contribute substantially to early diagnosis, appropriate follow-up, and effective genetic counseling.
Benzer Tezler
- Doğumsal metabolizma hastalıklarında kardiyak problemlerin belirlenmesi: Dokuz yıllık merkez deneyimi
Inherited metabolism diseases identification of cardiac problems: Nine years of center experience
GAMZEGÜL GÖZEN BAYRAMOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA TUBA EMİNOĞLU
- Mitokondriyal hastalık tanılı hastalarda klinik ve laboratuvar bulguların değerlendirilmesi ile prognozun belirlenmesi
Determination of prognosis by evaluating clinical and laboratory findings in patients diagnosed with mitochondrial disease
FATMA BEYZA KARSLIOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MELİKE ERSOY
- İnönü Üniversitesi Tıp Fakültesi Yenidoğan Bilim Dalında 2009-2014 yılları arasında yatan neonatal kolestaz tanısı almış vakaların retrospektif olarak incelenmesi
Retrospective investigation of cases diagnosed with neonatal cholestasis and admitted to İnönü University Medical Faculty Neonatal Care Unit between 2009 and 2014
IŞINSU BIÇAKCIOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİnönü ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. RAMAZAN ÖZDEMİR
- Kalıtsal metabolik hastalık tanılı hastaların beyin MR bulgularının belirlenmesi ile tanı ve takipteki yeri
Determination of brain MRI findings of patients with a heredited metabolic disease and their role in diagnosis and follow-up
DURMUŞ BORA ÇAĞER
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MELİKE ERSOY
- Otizm spektrumu bozukluğu tanılı hastalarda doğumsal metabolik hastalık açısından tarama sonuçlarının değerlendirilmesi
The evaluation of the results of screening in patients with autism spectrum disorder
MEHMET MURAT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DR. MELİKE ERSOY