Basketbol Altyapı Oyuncularının Zihinsel Dayanıklılıklarına Fenomenolojik Bir Bakış
A Phenomenological Perspective On The Mental Toughness Of Youth Basketball Players
- Tez No: 1015186
- Danışmanlar: PROF. DR. HÜRMÜZ KOÇ
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Spor, Sports
- Anahtar Kelimeler: Zihinsel Dayanıklılık, Basketbol, Altyapı, Fenomenoloji, Deneyim, Mental Toughness, Basketball, Youth Athletes, Phenomenology, Lived Experience
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Spor Bilimleri Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Çanakkale'de faaliyet gösteren basketbol kulüplerinde aktif oynayan 18 yaşındaki erkek basketbolcuların zihinsel dayanıklılık deneyimlerini incelemektir. Araştırmada sporcuların zihinsel dayanıklılığı nasıl deneyimledikleri, bu deneyimlere hangi anlamları yükledikleri ve performans sırasında karşılaştıkları baskı, hata, stres ve belirsizlik durumlarını nasıl yaşadıkları betimsel fenomenolojik yaklaşım çerçevesinde ele alınmıştır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden Husserlci fenomenoloji deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Çanakkale'deki basketbol kulüplerinde aktif basketbol oynayan 18 yaşındaki erkek sporcular oluşturmuştur. Veriler yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmış ve Clark Moustakas'ın betimsel fenomenolojik analiz yaklaşımı doğrultusunda analiz edilmiştir. Analiz sürecinde epoche ilkesi benimsenmiş, görüşme verileri tekrar tekrar okunarak anlam birimlerine ayrılmış ve ortak temalar altında yapılandırılmıştır. Katılımcı deneyimleri hem metinsel (textural) hem de yapısal (structural) boyutlarıyla incelenmiştir. Araştırma bulguları, zihinsel dayanıklılığın sporcular tarafından yalnızca baskıya dayanma becerisi olarak değil; hata sonrası yeniden odaklanabilme, duyguları düzenleyebilme, özgüveni sürdürebilme, mücadeleyi devam ettirebilme ve olumsuz deneyimleri gelişim fırsatına dönüştürebilme süreci olarak deneyimlendiğini göstermiştir. Bulgular doğrultusunda zihinsel dayanıklılığın dinamik, gelişebilir, bağlama duyarlı ve döngüsel bir yapı taşıdığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen temalar doğrultusunda Döngüsel Zihinsel Dayanıklılık Modeli geliştirilmiştir. Model, sporcuların karşılaştıkları zorluklar sonrasında bilişsel değerlendirme, duygusal düzenleme, yeniden odaklanma, öğrenme ve yeniden performansa dönüş süreçleri aracılığıyla zihinsel dayanıklılığı sürekli yeniden yapılandırdıklarını ortaya koymaktadır. Bu modelin, zihinsel dayanıklılık kavramının fenomenolojik açıdan anlaşılmasına ve spor psikolojisi uygulamalarına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study was to examine the mental toughness experiences of 18-year-old male basketball players actively competing in basketball clubs in Çanakkale. The study explored how athletes experience mental toughness, the meanings they attribute to these experiences, and how they perceive and respond to pressure, mistakes, stress, and uncertainty during performance. A qualitative research design based on Husserlian descriptive phenomenology was employed. The study group consisted of 18-year-old male basketball players actively participating in basketball clubs in Çanakkale. Data were collected through semi-structured interviews and analyzed using Clark Moustakas's descriptive phenomenological analysis approach. Throughout the analysis process, the principle of epoche was adopted to bracket the researcher's preconceptions. Interview transcripts were repeatedly reviewed, divided into meaning units, and organized into thematic structures. Participants' experiences were examined through both textural and structural dimensions in order to reveal not only what was experienced but also how these experiences emerged within specific performance contexts. The findings indicated that mental toughness was experienced not merely as the ability to withstand pressure, but as a dynamic process involving refocusing after mistakes, regulating emotions, maintaining self-confidence, sustaining effort, and transforming negative experiences into opportunities for growth. The results further revealed that mental toughness possesses a developmental, context-sensitive, and cyclical nature. Based on the themes derived from the participants' experiences, a Cyclical Mental Toughness Model was developed. The model demonstrates that athletes continuously reconstruct their mental toughness through interconnected processes of cognitive appraisal, emotional regulation, refocusing, developmental learning, and re-engagement in performance following challenging experiences. The findings contribute to a phenomenological understanding of mental toughness and provide practical implications for sport psychology interventions and athlete development programs.
Benzer Tezler
- Basketbol altyapı oyuncularının sporda yaralanma profillerinin incelenmesi Antalya ili örneği
Sports injury profiles of basketball players case of Antalya
YILMAZ ŞERİF SEZGİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
SporAkdeniz ÜniversitesiAntrenman ve Hareket Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ADNAN TURGUT
- Lisanslı basketbol geçmişi olan bireylerin, spor yaşantılarını sürdürme biçimlerinde mükemmeliyetçilik ve hedef yönelimlerinin etkisi ve yaşam doyum düzeyleri
The effects of perfectionism, goal orientation and life satisfaction levels on sport continuation type of individuls with a licensed basketball background
HAZAL AYAS
Doktora
Türkçe
2021
PsikolojiMarmara ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TURGAY BİÇER
- Türkiye ve Amerika'daki elit bayan basketbol takımları antrenör ve oyuncularının bazı özelliklerinin ilişki düzeylerinin incelenmesi
An analysis and evaluation of game philosophy and demographic characteristics of women?s basketball team coaches and players in Turkey and in the US
OLGA SEVİM
Doktora
Türkçe
2007
SporGazi ÜniversitesiBeden Eğitimi ve Spor Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SİBEL SUVEREN
- 8 haftalık koşuya özgü teknik antrenmanın altyapı basketbolcularının koşu tekniği ve bazı performans parametreleri üzerindeki etkileri
Effects of 8 weeks of running-specific technical training on running technique and some performance parameters of youth basketball players
SARE BOSTANCI
Doktora
Türkçe
2025
SporGazi ÜniversitesiAntrenörlük Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HACI AHMET PEKEL
DR. MUSTAFA ALTUNSOY
- Comparison of upper and lower extremity functions after progressive rope skip training in adolescent athletes playing basketball
Basketbol oynayan adolesan atletlerde progresif ip atlama eğitimi sonrası üst ve alt ekstremite fonksiyonlarının karşılaştırılması
MURAT ERDEM
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Fizyoterapi ve RehabilitasyonYeditepe ÜniversitesiFizyoterapi ve Rehabilitasyon Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FERYAL SUBAŞI