Biyomimesis eleştirisi olarak tasarımda biyokatarsis
Biocatharsis in design as a critique of biomimesis
- Tez No: 1015183
- Danışmanlar: PROF. DR. HAVVA ALKAN BALA
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Mimarlık, Architecture
- Anahtar Kelimeler: Ekolojik mimari, Ecological architecture
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu tez, mimarlık disiplininde doğayla uyum arayışını eleştirel bir perspektifle yeniden değerlendirmekte ve alternatif bir tasarım yaklaşımı olarak biyokatarsis kavramını ortaya koymaktadır. Çalışma, insan–doğa–mimarlık ilişkisini tarihsel ve kuramsal bir çerçevede ele alarak, mimarlık üretim süreçlerinde doğanın çoğunlukla pasif bir referans, temsil edilen bir imge ya da teknik bir veri alanı olarak konumlandırıldığını ortaya koymaktadır. Bu yaklaşımın, doğayla bütünleşik bir mimarlık pratiği geliştirmede yetersiz kaldığı savunulmaktadır.Tez kapsamında doğayla ilişki kurma biçimleri mimarlık kuramı bağlamında eleştirel olarak analiz edilmiş; bu yaklaşımların temelinde yer alan mimesis (taklit) düşüncesinin, mimarlığın doğayla kurduğu ilişkiyi yüzeysel bir temsil düzeyinde sınırladığı ileri sürülmüştür. Bu bağlamda rasyonel, kontrol odaklı ve temsil temelli tasarım yaklaşımları Apollonik bir eksende değerlendirilirken; doğayla bütünleşik bir mimarlık anlayışının ancak Dionysostik (içgüdüsel, sezgisel ve dinamik) bir tasarım düşüncesiyle mümkün olabileceği savunulmaktadır.Bu kuramsal çerçeveden hareketle geliştirilen biyokatarsis tasarım yaklaşımı, mimarlıkta doğaya aykırı öğelerden arınmayı temel alan biyosentrik bir yaklaşım önermektedir. Katarsis kavramı üzerinden şekillenen yaklaşım, tasarım sürecini yalnızca biçimsel bir üretim alanı olarak değil; etik, epistemolojik ve estetik bir dönüşüm süreci olarak ele almaktadır. Yaklaşım, Aktör-Ağ Teorisi (ANT) ve yapay zekâ alanındaki çekişmeli üretici ağ (GAN) mantığından yararlanarak, doğayı tasarım sürecinin edilgen bir unsur olmaktan çıkarıp aktif bir aktör olarak konumlandırmaktadır. Sonuç olarak bu tez, mimarlıkta doğayla uyum sorununu temsil düzeyinden çıkararak bütünleşme ve arınma düzeyine taşıyan özgün bir kuramsal ve metodolojik çerçeve sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
This thesis critically re-evaluates the pursuit of harmony with nature within the discipline of architecture and introduces biocatharsis as an alternative design approach. The study examines the human–nature–architecture relationship through a historical and theoretical framework, revealing that nature has predominantly been positioned as a passive reference, a representational image, or a technical data field within architectural production processes. It is argued that such an approach remains insufficient for developing a truly integrated architectural practice with nature. Within the scope of the research, modes of relating to nature are critically analyzed in the context of architectural theory. The study asserts that the underlying notion of mimesis (imitation) limits architecture's engagement with nature to a superficial representational level. In this context, rational, control-oriented, and representational design approaches are evaluated within an Apollonian framework, whereas a genuinely integrated relationship with nature is argued to be achievable only through a Dionysian mode of design characterized by intuition, instinct, and dynamism. Based on this theoretical foundation, the biocatharsis design approach proposes a biocentric architectural perspective on purification from elements that contradict natural systems. Grounded in the concept of catharsis, the approach defines the design process not merely as formal production but as an ethical, epistemological, and aesthetic transformation. By drawing upon Actor–Network Theory (ANT) and the operational logic of Generative Adversarial Networks (GAN), the approach repositions nature from a passive reference into an active actor within the design process. In conclusion, the thesis presents an original theoretical and methodological framework that shifts architectural discourse from representation toward integration and purification.
Benzer Tezler
- Responsiveness in biomimicry: A comparative study on building façades
Biyomimikride duyarlılık: Bina cepheleri üzerine karşılatırmalı bir araştırma
GİZEM KANDİŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
MimarlıkBahçeşehir ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET BENGÜ ULUENGİN
- Biyomimikrinin tekstil tasarımındaki yeri ve kumaş tasarım uygulamaları
Başlık çevirisi yok
SÜMEYYE YILDIZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiDokuz Eylül ÜniversitesiTekstil ve Moda Tasarımı Ana Sanat Dalı
DOÇ. LEYLA ÖĞÜT
- Yapı biçimlenişinde biyomimesisin estetik etkisinin irdelenmesi
Investigation of aesthetic effect of biomimesis in building formation
KADİM YORULMAZEL
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
MimarlıkTrakya ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE KIRAN ÇAKIR
- Biyomimetik bina kabukları: Bir meta-analiz
Biomimetic building envelopes: A meta-analysis
ESRA NUR ERŞAHİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İKBAL ÇETİNER
- Biyomimetik tasarım örnekleri üzerinden biçimsel taklidin değerlendirilmesi
Evaluation of formal imitation through biomimetic design examples
SARUHAN KORKMAZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
MimarlıkMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGE GÜNDEM