Kemoterapi alan meme kanserli hastalara verilen bilişsel eğitim etkinliklerinin bilişsel fonksiyon, koku tanıma ve depresyon üzerine etkisinin incelenmesi
An investigation of the effects of cognitive training programs on cognitive function, olfactory recognition, and depression in breast cancer patients receiving chemotherapy
- Tez No: 1015145
- Danışmanlar: DOÇ. DR. BETÜLAY KILIÇ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Biliş bozuklukları, Depresyon, Kemoterapi, Koku duyusu, Meme kanseri, Breast Cancer, Chemotherapy, Chemotherapy Related Cognitive Impairment, Cognitive Disfunciton, Depression, Olfaction Disorders, Randomized Controlled Trial, Cognition disorders, Smell
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Gülhane Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmanın amacı, kemoterapi alan meme kanserli hastalarda bilişsel fonksiyonlara yönelik düzenlenen eğitim etkinliklerinin; bilişsel fonksiyonlar, koku tanıma ve depresyon üzerindeki etkisini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Bu randomize kontrollü çalışma, Mayıs 2025-Şubat 2026 tarihleri arasında Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde, müdahale ve kontrol gruplarında 54'er kişi olmak üzere toplam 108 hasta ile yürütülmüştür. Kontrol grubuna rutin tedavi ve bakım uygulanırken, müdahale grubuna rutin tedaviye ek olarak bilişsel eğitim etkinlikleri öğretilerek uygulanmış; evde uygulamaları için eğitim kitapçıkları ve bilgilendirici broşür verilmiştir. Müdahale grubuna 12 hafta boyunca haftalık telefon danışmanlığı sağlanmış, 21 günde bir yüz yüze görüşmeler yapılmış ve her görüşmede yeni etkinlikler öğretilerek zorluk düzeyi artırılmış yeni eğitim kitapçıkları verilmiştir. Son görüşmede kontrol grubuna da broşür, kitapçıklar ve eğitim verilmiştir. Veriler; Hasta Tanıtıcı Özellikleri Bilgi Formu, Standardize Mini Mental Test (SMMT), FACT-Kognitif Fonksiyon Ölçeği, Koku Tanıma Formu ve Beck Depresyon Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Bulgular: Müdahale grubunun yaş ortalaması 48,20±8,82 yıl, kontrol grubunun ise 51,61±8,45 yıl olarak bulunmuştur. Gruplar arasında eğitim düzeyi (χ²=10,290; p=0,006) ve hormon tedavisi (χ²=10,180; p=0,001) açısından istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar saptanmış; diğer sosyodemografik ve klinik özellikler açısından ise gruplar benzer bulunmuştur (p>0,05). Müdahale grubunda SMMT puanı ve FACT-Kognitif Fonksiyon Ölçeği toplam ve alt boyut puanlarında zaman içinde anlamlı iyileşme gözlenirken (p<0,001), kontrol grubunda bilişsel performansta azalma saptanmıştır. Müdahale grubunda koku tanıma düzeylerinde zaman içinde anlamlı iyileşme görülmüş (p<0,001), kontrol grubunda ise azalma belirlenmiştir (p<0,05). Ayrıca müdahale grubunun depresyon puanları zaman içinde anlamlı düzeyde azalırken, kontrol grubunda artış göstermiştir (p<0,001). Sonuç: Bilişsel eğitim etkinliklerinin, kemoterapi alan meme kanserli hastalarda bilişsel fonksiyonları geliştirdiği, koku duyusunu iyileştirdiği ve depresyon düzeylerini azalttığı belirlenmiştir. Bu bulgular, bilişsel eğitim programlarının hastaların bilişsel, duyusal ve psikolojik iyilik hâlini desteklemede etkili bir yaklaşım olduğunu göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Aim: The aim of this study is to examine the effects of educational activities designed to improve cognitive function on cognitive function, odor identification, and depression in breast cancer patients receiving chemotherapy. Materials and Methods: This randomized controlled trial was conducted at Gülhane Training and Research Hospital between May 2025 and February 2026, involving a total of 108 patients, with 54 participants in each of the intervention and control groups. While the control group received routine treatment and care, the intervention group was taught and implemented cognitive training activities in addition to routine treatment; they were provided with educational booklets and informational brochures for use at home. The intervention group received weekly telephone counseling for 12 weeks, with face-to-face meetings held every 21 days; during each session, new activities were taught, and a new educational booklet with an increased difficulty level was provided. At the final session, the control group was provided with brochures, booklets, and training. Veri were collected using the Patient Information Form, the Standardized Mini-Mental State Examination (SMMT), the FACT-Cognitive Function Scale, the Odor Identification Form and the Beck Depression Inventory. Results: The mean age of the intervention group was 48.20 ± 8.82 years, and that of the control group was 51.61 ± 8.45 years. Statistically significant differences were found between the groups in terms of educational level (χ²=10.290; p=0.006) and hormone therapy (χ²=10.180; p=0.001); however, the groups were found to be similar in terms of other sociodemographic and clinical characteristics (p>0.05). While significant improvements over time were observed in the total and subscale scores of the SMMT and the FACT-Cognitive Function Scale in the intervention group (p < 0.001), a decline in cognitive performance was observed in the control group. A significant improvement in olfactory recognition levels was observed over time in the intervention group (p<0.001), whereas a decline was noted in the control group (p<0.05). Additionally, depression scores in the intervention group decreased significantly over time, while they increased in the control group (p<0.01). Conclusion: Cognitive training activities improved cognitive function, enhanced odor identification ability, and reduced depression levels in patients undergoing chemotherapy. These findings indicate that cognitive training is an effective approach to supporting cognitive, sensory, and psychological well-being.
Benzer Tezler
- Meme kanseri tanısı alan kadınlara oral mukoziti önlemeye yönelik verilen eğitimin yaşam kalitesine etkisi
The effect of education given to women diagnosed with breast cancer to prevent oral mucositis on quality of life
YAREN ÖZBEK
- Kemoterapi alan meme kanserli hastalara tele-hemşirelik yolu ile verilen eğitim ve danışmanlık hizmetlerinin bireylerin konfor düzeyi ve semptom şiddetine etkisi
The effect of education and counseling services provided with tele-nursing on breast cancer patients with chemotherapy area to the level of comfort and symptom severity of individuals
ÇİÇEK ŞENTÜRE
Doktora
Türkçe
2017
HemşirelikSağlık Bilimleri ÜniversitesiHemşirelik Esasları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜLTEN GÜVENÇ
- Adjuvan kemoterapi alan meme kanserli kadınlara roy adaptasyon modeline göre verilen semptom yönetimi danışmanlığının fonksiyonel duruma etkisi
The effect of symptom management consultancy on functional status, base on the roy's adaptation model given to women receiving adjuvan chemotherapy with breast cancer
GÖKÇE BANU ACAR
Doktora
Türkçe
2019
HemşirelikAnkara Yıldırım Beyazıt ÜniversitesiHemşirelik Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BİRGÜL ÖZKAN
- Neoadjuvan kemoterapi alan meme kanserli hastalarda patolojik tam yanıt ile klinik ve patolojik özelliklerin ilişkisi
The relationship between pathological complete response and clinical and pathological features in breast cancer patients received neoadjuvant chemotherapy
MEHMET UYAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
OnkolojiSelçuk Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ORHAN ÖNDER EREN
- Neoadjuvan kemoterapı alan meme kanserlı hastalarda NF-KB, survıvın ve Kİ-67 ekspresyonlarının değerlendirilmesi
Evaluation of NF-KB, survivin and Kİ-67 expressions in breast cancer patients receiving neoadjuvant chemotherapy
SİNAN DEMİRCİOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2013
OnkolojiNecmettin Erbakan ÜniversitesiDahili Tıp Bilimleri Bölümü
DOÇ. DR. MEHMET ARTAÇ