Yapay zekâ destekli ödev ve proje süreçlerine ilişkin öğretmen görüşleri
Teachers' views on artificial intelligence supported assignment and project processes
- Tez No: 1014805
- Danışmanlar: PROF. DR. ASLI GÖRGÜLÜ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Fen Bilgisi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırmanın amacı, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli kapsamında öğrencilere verilen ödev ve projelerin yapay zekâ araçları kullanılarak hazırlanmasına ilişkin fen bilimleri öğretmenlerinin görüşlerini incelemektir. Maarif Modeli, öğrenme çıktılarının yalnızca ürün üzerinden değil, süreç temelli ve bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilmesini esas almaktadır. Üretken yapay zekâ araçlarının eğitim ortamlarında yaygınlaşması ise özellikle ödev ve proje süreçlerinin izlenebilirliği, ölçme-değerlendirme güvenilirliği ve akademik bütünlük açısından yeni tartışmaları beraberinde getirmektedir. Bu bağlamda araştırmada, öğretmenlerin yapay zekâ destekli ödev ve projelere yönelik algıları, deneyimleri ve değerlendirmeleri derinlemesine ele alınmıştır. Araştırma, nitel araştırma yaklaşımı doğrultusunda fenomenoloji (olgubilim) deseniyle yürütülmüştür. Çalışma grubunu, 2025–2026 eğitim öğretim yılında Millî Eğitim Bakanlığına bağlı resmî ortaokullarda görev yapan 30 fen bilimleri öğretmeni oluşturmaktadır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla toplanmış; elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Analiz sürecinde öğretmen görüşleri temalar ve alt temalar altında sınıflandırılarak yorumlanmıştır. Araştırma bulguları, öğretmenlerin yapay zekâ kullanımına yönelik görüşlerinin fayda ve risk dengesi çerçevesinde şekillendiğini göstermektedir. Öğretmenler, yapay zekânın öğrenme sürecini destekleyici, zaman kazandırıcı ve rehberlik edici yönlerini olumlu değerlendirirken; kontrolsüz kullanımın öğrencilerin düşünme, sorgulama ve üretme becerilerini zayıflatabileceği yönünde kaygılar taşımaktadır. Ayrıca yapay zekâ destekli ödev ve projelerin, öğrenme sürecinin izlenebilirliğini azalttığı ve süreç temelli ölçme-değerlendirme uygulamalarını zorlaştırdığı yönünde görüşler öne çıkmıştır. Etik, akademik dürüstlük ve okul politikalarına ilişkin belirsizlikler öğretmenler tarafından önemli bir sorun alanı olarak ifade edilmiştir. Araştırma sonucunda, Maarif Modeli doğrultusunda yapay zekâ kullanımının tamamen yasaklanmasından ziyade, pedagojik amaçlara uygun, etik ilkelere dayalı ve öğretmen rehberliğinde yapılandırılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin bu sürece uyum sağlayabilmeleri için mesleki gelişim programlarının güçlendirilmesi ve ölçme-değerlendirme yaklaşımlarının yeniden ele alınması önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
The purpose of this study is to examine science teachers' views on the completion of assignments and projects using artificial intelligence (AI) tools within the framework of the Turkiye Century Maarif Model. The Maarif Model emphasizes a holistic and process-oriented assessment approach in which learning outcomes are evaluated not only through final products but also through observable learning processes. The increasing use of generative AI tools in educational settings has raised important concerns regarding the traceability of learning processes, the reliability of assessment practices, and academic integrity. Within this context, the study explores teachers' perceptions, experiences, and evaluations of AI-supported assignments and projects. The study was conducted using a qualitative research approach based on a phenomenological design. The study group consisted of 30 science teachers working in public middle schools affiliated with the Ministry of National Education during the 2025–2026 academic year. Data were collected through semi-structured interviews and analyzed using content analysis. Teachers' views were categorized into themes and sub-themes and interpreted in relation to the relevant literature. The findings reveal that teachers' views on the use of AI in assignments and projects are shaped by a balance between perceived benefits and risks. While teachers acknowledge the supportive, time-saving, and guiding potential of AI tools in learning processes, they express concerns that uncontrolled use may weaken students' critical thinking, inquiry, and knowledge construction skills. Teachers also emphasize that AI-supported assignments and projects reduce the visibility of learning processes and create challenges for process-based assessment practices. Ethical concerns, academic integrity, and the lack of clear school-level policies regarding AI use emerged as significant issues. The results suggest that, rather than banning AI use, its integration into educational practices should be structured in accordance with pedagogical goals, ethical principles, and teacher guidance within the framework of the Maarif Model. Strengthening teachers' professional development and revising assessment approaches are recommended to ensure the effective and responsible use of AI in assignment and project processes.
Benzer Tezler
- Sosyal bilgiler derslerinde yapay zekâ destekli etkinliklere yönelik öğrenci deneyimlerinin değerlendirilmesi
An evaluation of student experiences with artificial intelligence-supported activities in social studies classes
MELİSA KALAYLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve Öğretimİstanbul Üniversitesi-CerrahpaşaTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET AÇIKALIN
- Üniversite öğrencilerinin sohbet robotları kullanım niyetleri: yapay zeka kaygısı, etik, gizlilik, güvenlik algıları ve demografik değişkenler bağlamında bir inceleme
University students' intentions to use chatbots: an examination in the context of artificial intelligence anxiety, ethics, privacy, security perceptions and demographic variables
RABİA KAPLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Yönetim Bilişim SistemleriBartın ÜniversitesiYönetim Bilişim Sistemleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÜMMÜHAN AVCI
- Fen eğitiminde yapay zekâ araçlarının kullanımının fen bilgisi öğretmen adaylarının 21. yüzyıl öğrenen becerileri ile fen okuryazarlık algılarına etkisi
The effect of using artificial intelligence tools in science education on science teacher candidates' 21st century learner skills and science literacy perceptions
VİLDAN YALÇIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimSivas Cumhuriyet ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OĞUZHAN NACAROĞLU
- Lise öğrencilerinin yapay zekâya yönelik genel tutumları ile intihale karşı tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi
An investigation of the relationship between high school students' general attitudes toward artificial intelligence and their attitudes toward plagiarism
KÜBRA ÇALIŞ KARACA
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
Eğitim ve ÖğretimBahçeşehir ÜniversitesiBilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YAVUZ SAMUR
- Belirli temel, sosyal ve akademik etkinliklerin başarıya etkisinin modern tekniklerle ölçülmesi
Measuring the effect of certain basic, social and academic activities on success using modern technique
SELMA KILINÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimSüleyman Demirel ÜniversitesiMatematik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET ŞAHİNER