Böbrek nakli yapılan çocuk hastaların transplantasyon sonrası lineer büyümelerini etkileyen faktörlerin değerlendirilmesi
Evaluation of factors affecting linear growth in pediatric patients following kidney transplantation
- Tez No: 1014591
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SONGÜL YILMAZ
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları, Child Health and Diseases
- Anahtar Kelimeler: Böbrek nakli, çocuk, büyüme, boy kısalığı, greft fonksiyonu, D vitamini, Renal transplantation, child, growth, short stature, graft function, vitamin D
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Büyüme geriliği, kronik böbrek hastalığı olan çocuklarda en sık karşılaşılan morbidite nedenlerinden biri olup, böbrek nakli sonrasında da önemli bir klinik sorun olarak devam edebilmektedir. Böbrek nakli, çocukluk çağında son dönem böbrek yetmezliğinin tedavisinde en etkili yöntem olmakla birlikte, nakil sonrası dönemde büyüme yanıtı hastalar arasında değişkenlik göstermektedir. Bu çalışmanın amacı, böbrek nakli yapılan çocuk hastalarda nakil öncesi ve sonrası boy kısalığı prevalansını belirlemek ve lineer büyümeyi etkileyen klinik ve laboratuvar faktörleri değerlendirmektir. Yöntem: Bu retrospektif çalışmaya, Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Nefrolojisi Bilim Dalı'nda 2008–2024 yılları arasında böbrek nakli yapılan ve en az 6 ay süreyle izlenen toplam 79 hasta dahil edildi. Hastaların demografik özellikleri, kronik böbrek hastalığı etiyolojileri, diyaliz tedavisi öyküsü, nakil yaşı, donör tipi, immünsüpresif tedavileri ve izlem sürecindeki klinik özellikleri değerlendirildi. Antropometrik ölçümler kullanılarak boy standart sapma skorları (SDS) hesaplandı ve boy kısalığı, Dünya Sağlık Örgütü büyüme referanslarına göre tanımlandı. Glomerüler filtrasyon hızı (eGFR) Schwartz formülü ile hesaplandı. Nakil öncesi ve sonrası büyüme parametreleri karşılaştırıldı ve büyümeyi etkileyen faktörler istatistiksel olarak analiz edildi. Bulgular: Hastaların %63,3'ü (n=50) erkek, %36,7'si (n=29) kız olup, ortalama tanı yaşı 104,6±54,8 ay idi. Nakil öncesi dönemde hastaların %48,1'inde boy kısalığı, %20,3'ünde malnütrisyon mevcuttu. Ortalama nakil yaşı 143 ± 48 idi, ortalama 67 aylık izlem sonunda boy kısalığı sıklığının %40,5'e gerilediği (p=0,03), %24,1'inde ise malnütrisyon sıklığının devam ettiği görüldü. Nakil öncesi ortanca boy SDS değeri -2,0 (-7,2; 4) iken, son izlemde -1,6 (-4,8; 2,07) olarak saptandı. Uzama hızının nakil öncesi -0,8 (-7,9-2,3) değerinden son vizitte 0,98 (-3,7-4,9)'e yükseldiği görüldü. Nakil sonrası izlemde boy SDS ve uzama hızında anlamlı artış gözlendi (sırasıyla p=0,043, p=0,034). Son vizitte hastaların %87'inde 25 (OH) D vitamini düzeyinin düşük olduğu görüldü. Günlük steroid tedavisi alan, KMD Z skoru düşük saptanan ve kız hastalarda son vizitteki boy kısalığı anlamlı derecede daha fazla saptandı (p<0,05). Ayrıca greft fonksiyonu ile büyüme arasında anlamlı ilişki bulundu; son izlemde eGFR <60 ml/dk/1,73 m² olan hastalarda boy SDS değerleri daha düşük ve boy kısalığı daha sık izlendi (%71,4-%33,8 p=0,01). Takip sonunda hastaların %47,9'unun hedef boya ulaştığı, %52,1'inin ise ulaşamadığı görüldü. Erkek hastalarda hedef boya ulaşma oranı anlamlı olarak daha yüksek bulundu (p=0,032). İzlem sonundaki boy kısalığı ve hedef boya ulaşma sıklığı ile nakil yaşı, diyaliz süresi, donör tipi, rejeksiyon öyküsü, hiperparatirodi, D vitamini eksikliği ve hastaneye yatış sıklığı arasında anlamlı ilişki saptanmadı (p:>0,05) Sonuç: Çalışmamızda nakil sonrası dönemde uzama hızı SDS'lerinde anlamlı artış saptanmış, boy kısalığı sıklığının azaldığı görülmüştür. Buna rağmen hastaların yaklaşık yarısında boy kısalığının devam ettiği görülmüştür. Özellikle günlük steroid kullanımı, düşük kemik mineral yoğunluğu ve greft fonksiyonundaki azalmanın persistan boy kısalığı ile ilişkili olduğu dikkati çekmiştir. Bu nedenle böbrek nakli yapılan çocuklarda büyümenin düzenli olarak izlenmesi; beslenme durumu, kemik-mineral metabolizması, greft fonksiyonu, steroid maruziyeti gibi modifiye edilebilir faktörlerin erken dönemde değerlendirilerek uygun şekilde yönetilmesi büyük önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
Objective: Growth retardation is one of the most common causes of morbidity in children with chronic kidney disease and can persist as a significant clinical problem even after kidney transplantation. While kidney transplantation is the most effective treatment for end-stage renal disease in childhood, growth response in the post-transplant period varies among patients. The aim of this study is to determine the prevalence of short stature in pediatric patients before and after kidney transplantation and to evaluate the clinical and laboratory factors affecting linear growth. Methods: A total of 79 patients who underwent kidney transplantation at Ankara University Faculty of Medicine, Department of Pediatric Nephrology between 2008 and 2024, and who were followed up for at least 6 months, were included in this retrospective study. Demographic characteristics, chronic kidney disease etiologies, history of dialysis treatment, age at transplantation, donor type, immunosuppressive therapies, and clinical features during follow-up were evaluated. Height standard deviation scores (SDS) were calculated using anthropometric measurements, and short stature was defined according to World Health Organization (WHO) growth references. Estimated glomerular filtration rate (eGFR) was calculated using the Schwartz formula. Pre- and post-transplant growth parameters were compared, and factors affecting growth were statistically analyzed Results: Of the patients, 63.3% (n=50) were male and 36.7% (n=29) were female, with a mean age at diagnosis of 104.6 ± 54.8 months. In the pre-transplant period, short stature was present in 48.1% of the patients, and malnutrition was present in 20.3%. The mean age at transplantation was 143 ± 48 months. Following a mean follow-up period of 67 months, the frequency of short stature decreased to 40.5% (p=0.03), while the frequency of malnutrition remained at 24.1%. The median height SDS value, which was -2.0 (-7.2; 4) before transplantation, was found to be -1.6 (-4.8; 2.07) at the final follow-up. It was observed that the growth velocity increased from a pre-transplant value of -0.8 (-7.9 to 2.3) to 0.98 (-3.7 to 4.9) at the last visit. Significant increases in height SDS and growth velocity were observed during post-transplant follow-up (p=0.043 and p=0.034, respectively). At the final visit, 25(OH) vitamin D levels were found to be low in 87% of the patients. Short stature at the final visit was significantly more prevalent in female patients, those receiving daily steroid therapy, and those with low BMD Z-scores (p<0.05). Furthermore, a significant correlation was found between graft function and growth; patients with an eGFR <60 ml/min/1.73 m² at the final follow-up had lower height SDS values and a higher frequency of short stature (71.4% vs 33.8%, p=0.01). At the end of the follow-up period, it was observed that 47.9% of the patients reached their target height, while 52.1% did not. The rate of achieving target height was found to be significantly higher in male patients (p=0.032). No significant correlation was identified (p > 0.05) between the frequency of short stature or achievement of target height at the end of the follow-up and factors such as age at transplantation, duration of dialysis, donor type, history of rejection, hyperparathyroidism, vitamin D deficiency, or frequency of hospitalization. Conclusion: Our study identified a significant increase in growth velocity SDS during the post-transplant period, along with a decrease in the frequency of short stature. Nevertheless, short stature was found to persist in approximately half of the patients. Notably, daily steroid use, low bone mineral density, and decreased graft function were associated with persistent short stature. Therefore, regular monitoring of growth in pediatric kidney transplant recipients is of paramount importance. Modifiable factors—such as nutritional status, bone-mineral metabolism, graft function, and steroid exposure—should be evaluated in the early period and managed appropriately.
Benzer Tezler
- Hematopoetik kök hücre nakli yapılan çocuk hematoloji hastalarında nakil sonrası gelişen pulmoner komplikasyonlar
Pulmonary Complications After Hematopoietic Stem Cell Transplantation In Pediatric Hematology Patients
NESLİHAN DOĞULU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2018
Göğüs HastalıklarıAnkara ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. FATMA NAZAN ÇOBANOĞLU
- Hematopoetik kök hücre nakli yapılan çocuk hastalarda böbrek fonksiyonlarının değerlendirilmesi
Evaluation of kidney functions in patients with hematopoetic STEM cell transplantation
FATMA ÖZBEK TEZCAN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıErciyes ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSMAİL DURSUN
- Çocuklarda renal transplant sonrası kardiovasküler sistem değerlendirmesi ve risk faktörlerinin belirlenmesi
Evaluation of the cardiovascular system after renal transplant in children and determination of risk factors
ÖMER ERGİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıEge ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AHMET KESKİNOĞLU
- Hematopoetik kök hücre nakli yapılan olguların uzun dönem renal fonksiyonlarının değerlendirilmesi
Evaluation of long-term renal functions of patients after hematopoetic stem cell transplantation
AYSHA GADASHOVA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2020
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıEge ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEÇİL CONKAR
- Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Hematolojisi Bilim Dalında hemofagositik lenfohistiyositozis tanısı almış pediyatrik olguların retrospektif değerlendirilmesi
Retrospective evaluation of pediatric patients diagnosed with hemophagositic lymphohistiocytosis in Ege University Faculty of Medicine Pediatric Hematology Department
LEYLA ALIYEVA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2022
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıEge ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. DENİZ YILMAZ KARAPINAR