Adölesanlarda dijital bağımlılık ve sağlık okuryazarlığı ile sağlıklı yaşam inançları arasındaki ilişki
The relationship between digital addiction and health literacy with healthy life beliefs in adolescents
- Tez No: 1014100
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ALİME SELÇUK TOSUN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Dijital Bağımlılık, Hemşirelik, Sağlık Okuryazarlığı, Sağlıklı yaşam inançları, Digital Addiction, Nursing, Health Literacy, Health Lifestyle Beliefs
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma adölesanların dijital bağımlılık ve sağlık okuryazarlığı düzeyinin sağlıklı yaşam tarzı inançları ile ilişkisini incelemek; bireysel özellikler, dijital bağımlılık ve sağlık okuryazarlığı düzeyinin sağlıklı yaşam inançlarına göreli katkısını belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırma tanımlayıcı ve ilişkisel türde bir çalışmadır. Konya ili merkez ilçeleri Meram, Selçuklu ve Karatay bölgelerinde bulunan lise düzeyinde eğitim veren üç okulda gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın örneklemini 646 lise öğrencisi oluşmaktadır. Araştırma verilerinin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Ergenler ve Gençler için Dijital Bağımlılık Ölçeği, Okul Çocuklarında Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği ve Adölesanlar için Sağlıklı Yaşam Tarzı İnanç Ölçeği kullanılmıştır. İstatistiksel değerlendirmeler kapsamında tanımlayıcı istatistikler (sayı, yüzde, ortalama, standart sapma) t testi, One-Way ANOVA, Pearson korelasyon analiz, ve hiyerarşik çoklu regresyon analizi kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Araştırmaya katılan adölesanların yaş ortalaması 15,46±1,01 yıl olup, %59,1'inin kız olduğu belirlenmiştir. Adölesanların Dijital Bağımlılık Ölçeği toplam puan ortalaması 25,05±7,13, Okul Çocuklarında Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği toplam puan ortalaması 30,06±4,97 ve Sağlıklı Yaşam İnançları Ölçeği toplam puan ortalaması 60,71±10,00 olarak bulunmuştur. Dijital Bağımlılık Ölçeği toplam puanı ile Sağlıklı Yaşam İnançları Ölçeği toplam puanı arasında orta düzeyde negatif yönlü anlamlı ilişki bulunduğu (r=-0,306; p<0,001), Okul Çocuklarında Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği toplam puanı ile Sağlıklı Yaşam İnançları Ölçeği toplam puanı arasında ise orta düzeyde pozitif yönlü anlamlı ilişki olduğu saptanmıştır (r=0,444; p<0,001). Hiyerarşik regresyon analizinde modelin son aşamasında Okul Çocuklarında Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği toplam puanının Sağlıklı Yaşam İnançları Ölçeği toplam puanı ile en güçlü pozitif ilişkiye sahip değişken olduğu (β=0,43; p<0,001) ve modelin açıkladığı toplam varyansın %61 olduğu bulunmuştur. Sonuç olarak, adölesanların sağlık okuryazarlığı düzeyi arttıkça sağlıklı yaşam tarzı inançlarının da arttığı saptanmıştır. Adölesanların dijital bağımlılık düzeyi ve internet kullanım süresi arttıkça ise sağlıklı yaşam tarzı inançlarının azaldığı belirlenmiştir. Bu doğrultuda, dijital bağımlılığın sağlık okuryazarlığı ve sağlıklı yaşam inançları üzerindeki etkilerinin bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilmesi; adölesanlarda dijital bağımlılık ve sağlık okuryazarlığı düzeyleri ile sağlıklı yaşam inançları arasındaki ilişkilerin dikkate alınarak farkındalık ve müdahale çalışmalarının geliştirilmesi önerilmektedir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to examine the relationship between adolescents' levels of digital addiction and health literacy with their healthy lifestyle beliefs, and to determine the relative contribution of individual characteristics, digital addiction, and health literacy levels to healthy lifestyle beliefs. The research is a descriptive and correlational study. It was carried out in three high schools located in the central districts of Konya province (Meram, Selçuklu, and Karatay). The sample of the study consisted of 646 high school students. Data were collected using a Personal Information Form, the Digital Addiction Scale for Adolescents and Young Adults, the Health Literacy Scale for School-Aged Children, and the Healthy Lifestyle Beliefs Scale for Adolescents. Statistical analyses included descriptive statistics (number, percentage, mean, standard deviation), t-test, one-way ANOVA, Pearson correlation analysis, and hierarchical multiple regression analysis. The level of statistical significance was set at p<0,05. The mean age of the adolescents participating in the study was 15,46±1,01 years, and 59,1% were female. The mean total score of the Digital Addiction Scale was 25,05±7,13, the mean total score of the Health Literacy Scale for School-Aged Children was 30.06±4.97, and the mean total score of the Healthy Lifestyle Beliefs Scale was 60,71±10,00. A moderate negative significant relationship was found between the total Digital Addiction Scale score and the Healthy Lifestyle Beliefs Scale score (r = -0,306; p<0,001), while a moderate positive significant relationship was identified between the Health Literacy Scale score and Healthy Lifestyle Beliefs Scale score (r = 0,444; p<0,001). In the hierarchical regression analysis, at the final stage of the model, the Health Literacy Scale for School-Aged Children score was the variable with the strongest positive association with Healthy Lifestyle Beliefs (β = 0,43; p<0,001), and the model explained 61% of the total variance. In conclusion, it was found that as adolescents' health literacy levels increase, their healthy lifestyle beliefs also increase. In contrast, as adolescents' levels of digital addiction and time spent on the internet increase, their healthy lifestyle beliefs decrease. Accordingly, it is recommended that the effects of digital addiction on health literacy and healthy lifestyle beliefs be evaluated through a holistic approach, and that awareness and intervention programs be developed by considering the relationships between adolescents' digital addiction, health literacy levels, and healthy lifestyle beliefs.
Benzer Tezler
- Adölesanların digital oyun oynama alışkanlıkları, oyun özelliklerinin değerlendirilmesi
Digital game playing habits of adolescents, evaluation of game features
UFUK İNALTUN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık BakanlığıÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MELTEM AKÇABOY
- Adölesanlar ile ailelerin yeni medya kullanımı ve çevrim içi güvenlik farkındalığı
New media use and awareness of online risks in adolescents and parents
MELTEM AKÇABOY
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıAnkara ÜniversitesiSosyal Pediatri Bilim Dalı
PROF. DR. SEVGİ BAŞKAN
- Adolesanlarda sosyal medya, dijital oyun ve internet bağımlılığının; yeme ve uyku bozuklukları üzerine etkisinin incelenmesi
Social media, digital game and internet addiction have been observed its effects on eating and sleep disorders among adolescents
BEGÜM DENİZ BULAT BESİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2021
Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıSağlık Bilimleri ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. EBRU YILMAZ
- Adölesanlarda dijital oyun ve sosyal medya kullanımı ve etkileri
Digital game and social media usage and their effects among adolescents
OĞUZ ALP KÖROĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiBursa Uludağ ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YEŞİM UNCU
- Adölesanlarda sağlık eğitiminin dijital oyun bağımlılığına ve sağlığı geliştirme davranışına etkisi
The effect of health education on digital game addiction and health promotion behavior in adolescents
ÖZGE IŞIL ÇETİN
Doktora
Türkçe
2026
Sağlık EğitimiSağlık Bilimleri ÜniversitesiHalk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SERPİL ÖZDEMİR