Beş faktör kişilik yapısının finansal strese etkisinde duygusal zekanın aracılık rolünün araştırılması
The mediating role of emotional intelligence in the effect of five-factor personality traits on financial stress
- Tez No: 1013974
- Danışmanlar: DOÇ. DR. ERTUĞRUL BAYER, DOÇ. DR. HÜSEYİN BAŞAR ÖNEM
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ekonomi, Psikoloji, Economics, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Duygusal zeka, Finansal stres, Emotional intelligence, Financial stress
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Ekonomi ve Yönetim Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmanın temel amacı, beş faktör kişilik yapısının finansal stres üzerindeki etkisinde duygusal zekanın aracılık rolünü incelemektir. Kişilik özelliklerinin bireylerin finansal karar alma süreçleri ve stresle başa çıkma biçimleri üzerindeki belirleyici rolü dikkate alınarak, duygusal zekanın bu ilişkideki düzenleyici ve açıklayıcı işlevi bütüncül bir yaklaşımla ele alınmıştır. Araştırma, Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi'nde görev yapan 157 akademik personel ve 71 idari personel olmak üzere toplam 228 katılımcı ile gerçekleşmiştir. Çalışmada veriler, Beş Faktör Kişilik Özellikleri ölçeği, Duygusal Zeka ölçeği ve Finansal Stres ölçeği aracılığıyla toplanmış; değişkenler arasında doğrudan dolaylı ve toplam etkiler Kısmi En Küçük Kareler Yapısal Eşitlik Modellemesi (KEKKYEM) yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Aracılık etkilerinin değerlendirilmesinde Bootstrap temelli yol katsayıları esas alınmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular, kişilik boyutlarının finansal stres üzerindeki etkilerinin büyük ölçüde duygusal zeka üzerinden gerçekleştiğini göstermektedir. Dışadönüklük ve yumuşak başlılık özelliklerinin finansal stresi azaltıcı; nevrotikliğin ise arttırıcı yönde etkiler oluşturduğu belirlenmiştir. Öz denetimlilik ve deneyime açıklık boyutlarının etkileri ise daha sınırlı düzeyde kalmıştır. Özellikle duyguların kullanımı ve duyguların değerlendirilmesi, finansal stresin bilişsel, davranışsal ve fizyolojik boyutlarını azaltmada önemli rol oynamaktadır. Sonuç olarak, finansal stresin yalnızca ekonomik koşullarla açıklanamayacağı, kişilik özellikleri ve duygusal zekanın bu süreçte belirleyici olduğu ortaya konmuştur.
Özet (Çeviri)
The main purpose of this study is to examine the mediating role of emotional intelligence in the relationship between the Big Five personality structure and financial stress. Considering the significant role of personality traits in individuals' financial decision making processes and coping strategies, the regulatory and explanatory function of emotional intelligence within this relationship was addressed from a holistic perspective. The research was conducted with a total of 228 participants, including 157 academic staff and 71 administrative staff working at Isparta University of Applied Sciences. The data were collected using the Big Five personality traits scale, emotional intelligence scale, and financial stress scale. The direct, indirect, and total effects among the variables were analyzed using the Partial Least Squares Structural Equation Modeling (PLS-SEM) method. Bootstrap-based path coefficients were employed to assess the mediation effects. The findings indicate that the effects of personality dimensions on financial stress largely ocur through emotional intelligence. Extraversion and agreeableness were found to have stress reducing effects, whereas neuroticism demonstrated a stress-increasing effect. The effects of conscientiousness and openness to experience were relatively limited. In particular, emotional awareness and emotional decision-making competence play a significant role in reducing the cognitive, behavioral, and physiological dimensions of financial stress. In conclusion, financial stress cannot be explained solely by economic conditions; rather, personality traits and emotional intelligence play a significant role in shaping this process.
Benzer Tezler
- 1981 Türkiye tarımsal yapısının önemli bileşenleri ve tarımsal bölgelerin elde edilmesi
Principle components of Turkey's agricultural structure and to determine agricultural rigions in 1981
İHSAN KARABULUT
- Pik demiri ve karbon çeliğinin sulu çözeltiler içindeki korozyon hızının tayini
Determination of the rate of corrosion of the cast iran and carbon steel in the aqueous solutions
EMİNE NAZAN ÜNAL
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Kimya MühendisliğiGazi ÜniversitesiKimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HAYRİ YALÇIN
- Kam yapma aparatı
Cam milling attachment
ORHAN UZUN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Makine MühendisliğiGazi ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FEVZİ ERCAN
- Helisel yayların statik karakteristiklerini ölçme ve kontrol etme cihazının tasarımı ve imalatı
Design and manufacture of a device measuringand controlling the static characteristics of helical springs
MUAMMER MUSULLUOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Makine MühendisliğiGazi ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FEVZİ ERCAN
- Ege bölgesi keçi liflerinin bazı önemli fiziksel, kimyasal özellikleri ve değerlendirme imkanları
Başlık çevirisi yok
NİLÜFER ERDEM
Doktora
Türkçe
1985
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiEge ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLSEREN YAZICIOĞLU