Geri Dön

Yapay zeka tabanlı BIM araçlarının kullanıcı deneyimleri üzerinden değerlendirilmesi

Evaluation of artificial intelligence-based BIM tools through user experiences

PDF İndir

  1. Tez No: 1013717
  2. Yazar: CEREN AYDAN NASIR
  3. Danışmanlar: DOÇ. DR. SEHER GÜZELÇOBAN MAYUK
  4. Tez Türü: Yüksek Lisans
  5. Konular: Mimarlık, Architecture
  6. Anahtar Kelimeler: Mimarlık, Architecture
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Gebze Teknik Üniversitesi
  10. Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Mimarlık Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Yapı sektöründe dijital dönüşüm,“İnşaat 4.0”ve“Endüstri 5.0”paradigmaları ekseninde hızla ilerlerken, Yapı Bilgi Modellemesi (BIM) ve Yapay Zeka (AI) entegrasyonu bu sürecin merkezinde yer almaktadır. Sektörde artan verimlilik beklentisi, karmaşık yapıların inşasında maliyetleri düşürme gereksinimi ve sürdürülebilirlik hedefleri; bu iki teknolojinin entegrasyonunu stratejik bir zorunluluk haline getirmiştir. Özellikle Türkiye'de BIM kullanımının Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği gibi yasal standartlara dahil edilmeye başlanması, sektör paydaşlarının ve yeni nesil teknolojilerin bu sürece adaptasyonunu oldukça önemli kılmaktadır. BIM ve yapay zeka teknolojilerinin sektörel uygulamalarda kullanımının hızla artmasına ve bu teknolojilerin teorik faydalarının (maliyet, zaman tasarrufu, hata azaltma) literatürde sıklıkla vurgulanmasına rağmen; AI-BIM ilişkisini uygulama senaryolarında, pratik entegrasyon kısıtlarında ve doğrudan kullanıcı deneyimleri üzerinden inceleyen ampirik çalışmaların hem Türkiye özelinde hem de uluslararası düzeyde oldukça sınırlı kalması, alanda önemli bir araştırma boşluğu yaratmaktadır. Bu tez çalışmasının temel amacı, yapay zeka tabanlı BIM araçlarının yapı sektöründeki operasyonel işlevselliğini test etmek ve“AI teknolojilerinin BIM süreçlerini hızlandırıp kolaylaştırdığı”hipotezinin pratikte ne ölçüde geçerli olduğunu kullanıcı deneyimleri üzerinden saptamaktır. Çalışma, mevcut araçların sınırlarını belirlemeyi ve bu teknolojilerin mimari pratiklere nasıl daha verimli entegre edilebileceği sorularına yanıt aramayı hedeflemektedir. Bu doğrultuda çalışmada, teorik altyapı ile uygulamalı veriyi harmanlayan karma bir araştırma modeli izlenmiştir. Kapsamlı bir literatür taramasının ardından, sektör profesyonelleri ve öğrencilerinin katılımıyla hibrit kurgulu çok aşamalı bir“AI-BIM Atölyesi”düzenlenmiştir. Katılımcılarla birlikte mevcut bir yapının (GTÜ F Blok) 2D planları üzerinden AI ile 3D BIM modeli üretimi, çevresel simülasyonlar (güneşlenme, rüzgar vb.) ve üretken AI eklentileriyle stil keşfi ve görselleştirme çalışmaları yürütülmüştür. Veriler; anketler, araştırmacı gözlemi ve kolokyum paftaları aracılığıyla üç aşamalı bir yaklaşımla toplanmıştır. Araştırmanın ana odağı; yapay zeka araçlarının BIM süreçlerinde yüksek bir hız ve karar destek potansiyeli sağladığı, ancak henüz tam otonom bir“insan ikamesi”seviyesinde olmayıp, tasarımcının kontrolüne ve“insan-odaklı”denetimine mutlak ihtiyaç duyan bir asistan konumunda olduğudur. Bu araştırma, AI-BIM teknolojilerinin sadece pazarlama ve teorik vaatlerden ibaret kısımlarını aşarak, bunların pratik gerçeklikleri arasındaki boşluğu ampirik verilerle doldurduğu için mimarlık ve yapı bilgisi alanına özgün bir katkı sunmaktadır. Elde edilen veriler, geleceğin meslek profesyonelleri için lisans eğitim müfredatlarının AI-BIM entegrasyonuyla güncellenmesi gerektiğine işaret etmekte ve inşaat sektörü firmalarına dijitalleşme vizyonlarını oluştururken stratejik bir yol haritası sağlamaktadır.

Özet (Çeviri)

As digital transformation in the construction sector progresses rapidly within the frameworks of the 'Construction 4.0' and 'Industry 5.0' paradigms, the integration of Building Information Modelling (BIM) and Artificial Intelligence (AI) lies at the heart of this process. The sector's growing expectations for increased efficiency, the need to reduce costs in the construction of complex structures, and sustainability targets have made the integration of these two technologies a strategic necessity. In particular, the inclusion of BIM usage in legal standards such as the Planned Areas Zoning Regulation in Turkey makes the adaptation of sector stakeholders and new-generation technologies to this process highly significant. Despite the rapid increase in the use of BIM and artificial intelligence technologies in sectoral applications and the frequent emphasis in the literature on their theoretical benefits (cost savings, time savings, error reduction); the limited number of empirical studies examining the AI-BIM relationship through application scenarios, practical integration constraints, and direct user experiences—both in Turkey specifically and at an international level—creates a significant research gap in the field. The primary objective of this thesis is to test the operational functionality of AI-based BIM tools within the construction sector and to determine, through user experiences, the extent to which the hypothesis that 'AI technologies accelerate and simplify BIM processes' holds true in practice. The study aims to identify the limitations of existing tools and seek answers to questions regarding how these technologies can be integrated more efficiently into architectural practice. To this end, a mixed-methods research model combining theoretical framework with empirical data was adopted. Following a comprehensive literature review, a multi-stage, hybrid-format 'AI-BIM Workshop' was organised with the participation of industry professionals and students. Together with the participants, activities were carried out to generate a 3D BIM model using AI based on the 2D plans of an existing building (GTÜ Block F), conduct environmental simulations (sunlight, wind, etc.), and explore styles and visualisation using generative AI plugins. Data was collected through a three-stage approach using surveys, researcher observation and colloquium posters. The main focus of the research is that whilst AI tools provide high speed and decision-support potential in BIM processes, they have not yet reached a fully autonomous 'human replacement' level; rather, they function as an assistant that absolutely requires the designer's control and 'human-centred' oversight. This research makes a unique contribution to the fields of architecture and building information management by moving beyond the marketing and theoretical promises associated with AI-BIM technologies and bridging the gap between these and practical realities using empirical data. The data obtained indicates that undergraduate curricula for future professionals must be updated to incorporate AI-BIM integration, whilst also providing construction sector firms with a strategic roadmap for developing their digitalisation visions.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    931138

    Digitalization in construction claim management

    İnşaat hak talebi yönetiminde dijitalleşme

    NİL DENİZMEN

    Yüksek Lisans

    İngilizce

    İngilizce

    2025

    İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesi

    İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. DENİZ ARTAN

  2. Tez No

    152

    Buğdayda farklı melezleme teknikleri kullanarak tohum tutma oranının saptanılması

    Başlık çevirisi yok

    İSMAİL TÜZÜN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1986

    ZiraatUludağ Üniversitesi

    Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. HALİS RUHİ EKİNGEN

  3. Tez No

    106

    Sivas yöresinde akraba evliliği yapan ve yapmayan çiftlerde dermatoglifik benzerlikler

    Similarities of dermataoglyphies among individval of married relatives and married couples not related to each other in Sivas region

    Y. SELMA SÜNGÜ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1984

    Tıbbi BiyolojiCumhuriyet Üniversitesi

    Tıbbi Biyoloji ve Genetik Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. İLHAN SEZGİN

  4. Tez No

    356

    Akaryakıtla çalışan endüstriyel tav fırınlarında yanma, sıcaklık ve basıncın optimum kontrolu

    Optimum control of combustion temperature and pressure in industrial tempering furnaces working with fuel-oil

    MEHMET EROĞLU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1987

    Makine MühendisliğiGazi Üniversitesi

    Makine Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. YÜCEL ERCAN

  5. Tez No

    269

    Manisa yöresinde domateste anlaşmalı tarım ve karşılaşılan sorunlar

    Başlık çevirisi yok

    OSMAN MURAT KOÇTÜRK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1985

    Gıda MühendisliğiEge Üniversitesi

    Tarım Ekonomisi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. METİN TALİM

Geri Dön