Ftalat maruziyetinin kadın ve erkek üreme sistemine etkileri: Endokrin bozucu mekanizmalar ve risk değerlendirme yaklaşımı
Effects of phthalate exposure on the female and male reproductive systems: Endocrine-disrupting mechanisms and risk assessment approach
- Tez No: 1013235
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SONIA SANAJOU, DOÇ. DR. ENİS MACİT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Farmasötik Toksikoloji, Pharmaceutical Toxicology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Lokman Hekim Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Farmasötik Toksikoloji Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ftalatlar, endüstriyel üretim süreçlerinde gıda ambalajları, tıbbi cihazlar, yapı malzemeleri, oyuncaklar ve kişisel bakım ürünleri gibi birçok üründe plastikleştirici olarak yaygın biçimde kullanılmaktadır. Bu sentetik kimyasallar, eklendikleri polimer matrislerine kovalent bağlarla bağlanmadıkları için zamanla matris dışına göç ederek çevreye sızmakta ve yaygın maruziyete yol açmaktadır. İnsan organizması bu maddelere başlıca oral, inhalasyon ve dermal absorpsiyon yollarıyla maruz kalır. Endokrin Bozucu Kimyasallar sınıfında yer alan ftalatlar, hormonal homeostazı bozarak insan sağlığı üzerinde önemli riskler oluşturur. Bu tez çalışması, ftalatların üreme sistemi üzerindeki toksikolojik etkilerini değerlendirmeyi ve di-2-etilheksil ftalat, dibütil ftalat ve di-izononil ftalat gibi yaygın türevlerin hormonal bozulmalar, infertilite ve gelişimsel anomaliler ile ilişkisini güncel literatür ışığında sistematik olarak incelemeyi amaçlamaktadır. Mevcut veriler, erkeklerde sperm kalitesinde azalma, testosteron biyosentezinde düşüş ve testiküler disfonksiyon; kadınlarda ise menstrüel düzensizlikler, over rezervinde azalma ve gebelik komplikasyonları gibi olumsuz etkilerle ilişki olduğunu göstermektedir. Çalışma metodolojisi, 2021-2025 yıllarını kapsayan ve uluslararası veri tabanlarında gerçekleştirilen kapsamlı bir literatür taramasına dayanmaktadır. Bu çalışma, toksikoloji ve halk sağlığı perspektifinden ftalatların üreme sağlığı üzerindeki etkilerini değerlendirerek mevcut bilgi birikimine katkı sağlamayı ve gelecekteki klinik ile deneysel araştırmalara bilimsel temel oluşturmayı hedeflemektedir. Ayrıca maruziyet düzeylerinin azaltılmasına yönelik koruyucu stratejilerin geliştirilmesinin gerekliliğini vurgulamaktadır. Bu bağlamda risk değerlendirmesi ve düzenleyici politikalar önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
Phthalates are widely used as plasticizers in a broad range of consumer products, including food packaging, medical devices, building materials, toys, and personal care items. Because these synthetic chemicals are not covalently bound to polymer matrices, they tend to migrate into the environment, leading to widespread human exposure. Humans are primarily exposed to these agents through ingestion, inhalation, and dermal absorption. Classified as Endocrine Disrupting Chemicals (EDCs), phthalates disrupt hormonal homeostasis and pose significant risks to human health. This thesis aims to evaluate the toxicological effects of phthalates on the reproductive system and to systematically examine the association between commonly encountered derivatives such as di(2-ethylhexyl) phthalate (DEHP), dibutyl phthalate (DBP), and diisononyl phthalate (DiNP) and hormonal disruptions, infertility, and developmental anomalies, based on current scientific literature. Existing data indicate that phthalate exposure is associated with adverse effects such as reduced sperm quality, decreased testosterone biosynthesis, and testicular dysfunction in males, as well as menstrual irregularities, diminished ovarian reserve, and pregnancy complications in females. The methodology is based on a comprehensive literature review covering the years 2021–2025 conducted using international databases, including PubMed, Web of Science, and Scopus. By evaluating the effects of phthalates on reproductive health from toxicological and public health perspectives, this study aims to contribute to the existing body of knowledge and to provide a scientific basis for future clinical and experimental research. Furthermore, it highlights the necessity of developing protective strategies to reduce exposure levels and emphasizes the importance of risk assessment and regulatory policies in this context.
Benzer Tezler
- Performance analysis of a controlled multi-purpose chemical plant
Başlık çevirisi yok
ALP ER ŞEVKİ KONUKMAN
Yüksek Lisans
İngilizce
1989
Kimya MühendisliğiBoğaziçi ÜniversitesiKimya Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ÖNER HORTAÇSU
DOÇ. DR. AMABLE HORTAÇSU
- Vajin mukozasına yapışan tabletler üzerine çalışmalar
Başlık çevirisi yok
İNCİ SOHTORİK
Yüksek Lisans
Türkçe
1989
Eczacılık ve FarmakolojiMarmara ÜniversitesiFarmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYLA GÜRSOY
- Determination of trace anions by ion chromatography using conductivity and UV-VIS detectors
Eser anyonların iletkenlik ve UV-VIS spektrofotometre dedektörlerini kullanarak iyon kromatografi ile tayini
HAMİDE ZORLU
- Nifedipinin enterik kaplı katı dispersiyonlarının formülasyonu, stabilitesi ve in vitro incelenmesi
Başlık çevirisi yok
ÖNDER ÇAKOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1993
Eczacılık ve FarmakolojiHacettepe ÜniversitesiFarmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MURAT ŞUMNU
- Helichrysum plicatum D.C. ssp. plicatum üzerinde farmakognozik araştırmalar
Başlık çevirisi yok
MUSTAFA ASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
Eczacılık ve FarmakolojiGazi ÜniversitesiFarmakognozi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EKREM SEZİK