Hans Reichenbach'ta bilgi ve mantık
Knowledge and logic in Hans Reichenbach
- Tez No: 1012952
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ REMZİYE SELÇUK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Philosophy
- Anahtar Kelimeler: Mantık, Hans Reichenbach, Mantıksal Ampirizm, Üç Değerli Man-tık, Bilgi Felsefesi, Bilimsel Felsefe, Olasılık, Kuantum Mekaniği, Klasik mantık, Reichenbach, Hans, Çok değerli mantık, Logic, Hans Reichenbach, Logical Empiricism, Three-Valued Logic, Episte-mology, Scientific Philosophy, Probability, Quantum Mechanics, Information philosopy, Classical logic, Reichenbach, Hans, Multi-valued logic
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İnönü Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Mantık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Reichenbach'ın bilgi felsefesi, olasılık kuramı ve mantık alanındaki katkıla-rını disiplinler arası bir perspektifle ele almaktadır. Çalışmanın temel amacı, Reichenbach'ın bilimsel bilginin kesinlik iddiasına yönelik eleştirilerini; tümevarım, nedensellik ve kuantum mekaniğinin felsefi sonuçları bağlamında açıklamak ve onun üç değerli mantık önerisinin mantıksal ve epistemik gerekçelerini sistematik biçimde ortaya koymaktır. Çalışma üç ana bölümden oluşur: Reichenbach'ın epistemolojik duruşu ve olasılık te-melli bilgi anlayışı, mantık teorisi bağlamında klasik iki değerli mantığın eleştirisi ve üç değerli mantığın formülasyonu, kuantum mekaniğinin felsefi etkileri ile Türkiye'deki akademik katkı-larının değerlendirilmesi. Her bölümde birincil kaynaklara (Reichenbach'ın eserleri) ve ikincil literatüre dayanan karşılaştırmalı analizler sunulmuştur. Yöntem olarak tarihsel-analitik ince-leme, metin çözümlemesi ve felsefi argümantasyon bir arada kullanılmış; özellikle orijinal metinlerin dilsel nüanslarını korumak için mümkün olduğunca özgün dildeki pasajlara atıf yapılmıştır. Ayrıca Reichenbach'ın 1930-1938 yılları arasında İstanbul üniversitesinde yaptığı ça-lışmalar Türkiye'de modern mantığın ve bilimsel felsefenin gelişiminde önemli bir katkı sağ-lamıştır. Reichenbach'ın Türkiye'deki akademik çalışmalarının mantık ve bilim felsefesine katkıları da tarihsel bağlam içinde ele alınmıştır. Çalışmanın sınırlılıkları açıkça belirtilmiştir: Reichenbach'ın mantıksal çıkarımlarının tamamı tek bir çalışmada eksiksiz ele alınamamış; özellikle Almanca ve İngilizce kaynakların bazılarına erişim kısıtları nedeniyle belirli tartışmalar özet düzeyinde aktarılmıştır. Bu sınırlı-lıklar, ileri araştırmalar için kaynak gösterimleri ve öneriler bölümünde ayrıntılı olarak tartı-şılmıştır. Sonuç olarak tez, Reichenbach'ın olasılık merkezli epistemolojisinin ve üç değerli mantık yaklaşımının, modern bilimsel düşüncenin mantıksal altyapısını yeniden şekillendir-mede belirleyici bir rol oynadığını savunur.
Özet (Çeviri)
This study examines Reichenbach's contributions to epistemology, probability theory, and logic from an interdisciplinary perspective. The main objective of the study is to explain Reichenbach's criticisms regarding the claim to certainty in scientific knowledge within the context of induction, causality, and the philosophical consequences of quantum mechanics, and to systematically present the logical and epistemic justifications for his proposal of three-valued logic. The study consists of three main chapters: Reichenbach's epistemological stance and probability-based understanding of knowledge; the critique of classical two-valued logic and the formulation of three-valued logic within the context of logical theory; and the evaluation of the philosophical impacts of quantum mechanics along with his academic contributions in Turkey. Each chapter presents comparative analyses based on primary sources (Reichen-bach's works) and secondary literature. As a methodology, historical-analytical examination, textual analysis, and philosophical argumentation are utilized together; in particular, refe-rences are made to passages in their original language as much as possible to preserve the linguistic nuances of the original texts. Furthermore, Reichenbach's studies at Istanbul Uni-versity between 1930 and 1938 made a significant contribution to the development of mo-dern logic and scientific philosophy in Turkey. Reichenbach's contributions to logic and the philosophy of science through his academic work in Turkey are also addressed within a his-torical context. The limitations of the study are explicitly stated: not all of Reichenbach's logical de-ductions could be comprehensively covered in a single study; certain discussions are conve-yed at a summary level, particularly due to access restrictions to some of the German and English sources. These limitations are discussed in detail in the references and recommenda-tions section for future research. In conclusion, the thesis argues that Reichenbach's proba-bility-centered epistemology and three-valued logic approach played a decisive role in res-haping the logical infrastructure of modern scientific thought.
Benzer Tezler
- Alloxan'ın sıçan pankreası üzerine etkilerinin ışık ve elektron mikroskobu seviyelerinde araştırılması
Investigation about the effect of alloxan on the rat at light and electronmicroscopical levels
SAİM ÖZDAMAR
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
BiyokimyaCumhuriyet ÜniversitesiMorfoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERDOĞAN GÜRSOY
- Domates fusarium solgunluğuna (fusarium oxysporum schlect. f. sp. lycopersici (sacc.) snyd. and hans) karşı biyolojik kontrolde anagonistlerin ve toprak solarizasyon uygulamasının karşılıklı etkileşimlerinden yararlanma
Studies on the effects of antagonists and application of soil solarization against to fusarium wilt disease (fusarium oxysporum schlecht f. sp. lucopersici (sacc.) soud. and hans.) of tomatoes
SERAL YÜCEL
- Der Mitteilungsbereich“Zugehörigkeit”im Turkischen und im Deutschen (Ein Vergleich der possesiv-und Genitivstrukturen)
Başlık çevirisi yok
MEHMET ÜNLÜSOY
Yüksek Lisans
Almanca
1989
Dilbilimİstanbul ÜniversitesiAlman Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ŞEYDA ÖZİL
- Grek Seyyahı Priskos (V. asır)'a göre Avrupa Hunları
Başlık çevirisi yok
ALİ AHMETBEYOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1990
Tarihİstanbul ÜniversitesiGenel Türk Tarihi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ABDÜLKADİR DONUK