Çorum ili koşullarında farklı fosfor dozlarının mısır ve sorgumda yem ve tane verimi ile kalite özelliklerine
The effect of different phosphorus doses on grain and forage yield and quality characteristics of maize and sorghum under the conditions of Çorum province
- Tez No: 1012069
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ NUR KOÇ KOYUN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Ziraat, Agriculture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Selçuk Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Tarla Bitkileri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, Çorum ili koşullarında farklı fosfor gübreleme düzeylerinin mısır (Zea mays L.) ve sorgum (Sorghum bicolor L.) bitkilerinde etkilerini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Artan iklim belirsizlikleri ve özellikle kuraklık ile yüksek sıcaklık streslerinin tahıl üretiminde verim kayıplarına yol açabildiği günümüzde, bu bitkilerin yalnızca tane üretimi açısından değil aynı zamanda alternatif yem kaynağı olarak değerlendirilebilme potansiyellerinin ortaya konulması önem taşımaktadır. Araştırmada tanelik mısır ve tanelik sorgum bitkileri 6, 9 ve 12 kg/da P₂O₅ fosfor dozlarında yetiştirilmiş; tane verimi, bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı, ham protein (%), ADF (%) ve NDF (%) gibi kalite özellikleri belirlenmiştir. Ayrıca tanelik üretimin sınırlı kalabileceği durumlar göz önünde bulundurularak mısır sarı olum döneminde, sorgum ise hamur olum döneminde hasat edilerek yeşil ot verimi (kg/da) ve yem kalite özellikleri değerlendirilmiş; sorgumda farklı gelişme dönemlerinde HCN (ppm) içeriği analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre mısırda tane verimi 9 ve 12 kg/da P₂O₅ uygulamalarında sırasıyla 1455.3 ve 1984.5 kg/da, bin tane ağırlığı 330.9 ve 397.5 g olarak belirlenmiştir. Tane ham protein oranı en yüksek 6 kg/da P₂O₅ dozunda %6.26, ADF en düşük 9 kg/da P₂O₅'de %2.92 olarak bulunmuştur. Sarı olum döneminde hasat edilen mısırın kuru madde verimi 9 ve 12 kg/da P₂O₅'de sırasıyla 2588.6 ve 2795.8 kg/da, ham protein %7.7 ile 9 kg/da P₂O₅'de, ADF %18.2 ile 12 kg/da P₂O₅'de ve NDF %43.6–39.8 aralığında elde edilmiştir. Sorgum bitkisinde bin tane ağırlığı 6 kg/da P₂O₅'de 45,3 g ve tanesinde ham protein %9.81 ile 6 kg/da P₂O₅'de en yüksek olarak belirlenmiştir. Hamur olum döneminde kuru madde verimi 12 kg/da P₂O₅'de 1275.8 kg/da, ham protein %10.0 ile 9 kg/da P₂O₅'de, ADF %27.8 ile 12 kg/da P₂O₅'de ve NDF %40,1–41,3 aralığında elde edilmiştir. Sorgumda HCN içeriği sapa kalkma öncesi 144.5 ppm, çiçeklenme sonrası 276.6 ppm olarak ölçülmüş ve 12 kg/da P₂O₅ uygulaması diğer dozlara göre HCN seviyesini belirgin şekilde azaltmıştır. Sonuç olarak, uygun fosfor gübrelemesinin hem mısır hem de sorgumda verim ve yem kalite özelliklerini önemli ölçüde etkilediği ve bu bitkilerin yalnızca tane üretimi değil, aynı zamanda yeşil ot olarak da değerlendirilebileceği belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to determine the effects of different phosphorus fertilization levels on maize (Zea mays L.) and sorghum (Sorghum bicolor L.) under the conditions of Çorum Province. Given the increasing climatic uncertainties and the potential yield losses caused by drought and high-temperature stress, it is important to evaluate these crops not only for grain production but also for their potential as alternative forage sources. The experiment involved cultivating maize and sorghum at phosphorus levels of 6, 9, and 12 kg/da P₂O₅, and measuring grain yield, thousand-grain weight, hectoliter weight, crude protein (%), acid detergent fiber (ADF, %), and neutral detergent fiber (NDF, %) as quality parameters. In addition, considering the possibility of limited grain production, maize was harvested at the yellow-ripe stage and sorghum at the dough stage to assess green forage yield (kg/da) and feed quality, while sorghum hydrogen cyanide (HCN, ppm) content was analyzed at different developmental stages. The results indicated that maize grain yield was 1455.3 and 1984.5 kg/da at 9 and 12 kg/da P₂O₅, respectively, and thousand-grain weight was 330.9 and 397.5 g. Crude protein content was highest at 6 kg/da P₂O₅ (6.26%), and ADF was lowest at 9 kg/da P₂O₅ (2.92%). In yellow-ripe maize, dry matter yield was 2588.6 and 2795.8 kg/da at 9 and 12 kg/da P₂O₅, crude protein was highest at 9 kg/da P₂O₅ (7.7%), ADF was lowest at 12 kg/da P₂O₅ (18.2%), and NDF ranged from 43.6% to 39.8%. For sorghum, thousand-grain weight and grain crude protein were highest at 6 kg/da P₂O₅ (45.3 g and 9.81%, respectively). In dough-stage sorghum, dry matter yield was 1275.8 kg/da at 12 kg P₂O₅ da⁻¹, crude protein was highest at 9 kg/da P₂O₅ (10.0%), ADF was lowest at 12 kg/da P₂O₅ (27.8%), and NDF ranged from 40.1% to 41.3%. Sorghum HCN content was measured at 144.5 ppm before stem elongation and 276.6 ppm after flowering, with the 12 kg/da P₂O₅ treatment markedly reducing HCN levels compared to other doses. In conclusion, appropriate phosphorus fertilization significantly affected both grain yield and feed quality parameters in maize and sorghum, and these crops can be evaluated not only for grain production but also as green forage.
Benzer Tezler
- Arhavi kapisre deresi havzası'nda gerçekleşen yüzey, kanal ve oyuntu erozyonu miktarlarının tespiti ve bazı su kalitesi parametrelerinin ölçümü
Determination of surface, channel, and gully erosion amounts in the arhavi kapisre stream basin and measurement of some water quality parameters
CENGİZHAN YILDIRIM
Doktora
Türkçe
2025
Ormancılık ve Orman MühendisliğiArtvin Çoruh ÜniversitesiOrman Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUSTAFA TÜFEKÇİOĞLU
- 1985-1986 yıllarında Polatlı Devlet Hastanesine kaza nedeniyle başvuranların incelenmesi
Başlık çevirisi yok
FERHAN ŞENOL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
İlk ve Acil YardımGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. HİKMET PEKCAN
- Diesel motorları yakıt püskürtme sistemlerinin dinamik simülasyonu
Başlık çevirisi yok
İRFAN KARAGÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Makine MühendisliğiUludağ ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OĞUZ BORAT
- Sürücülerde kandaki alkol miktarı ile trafik kazası arası ilişki
Başlık çevirisi yok
Z.SEMRA GÜMRÜKÇÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
UlaşımGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. RIDVAN EGE
- Hastanelerde acil servis hizmetleri
Başlık çevirisi yok
CİHAN SEVİM
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
HastanelerGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. MEHMET ALİ BUMİN