Sınıraşan veri aktarımlarında uluslararası hukukun yeri
The role of international law in cross-border data transfers
- Tez No: 1011722
- Danışmanlar: DOÇ. DR. DERYA AYDIN OKUR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Hukuk, Law
- Anahtar Kelimeler: Uluslararası kamu hukuku, sınıraşan veri aktarımı, dijital egemenlik, veri lokalizasyonu, ülke dışı etki, Public international law, cross-border data transfer, digital sovereignty, data localization, extraterritorial effect
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Devletler, verilerle ilgili düzenlemeler yapmaktadırlar. Sınır ötesine aktarılan veriler üzerinde ülkesellik ve vatandaşlık prensiplerinden farklı olarak ülke-dışı etki prensibini esas alan ve bu doğrultuda yürütme ve yargı yetkisinin herhangi bir yerdeki veri üzerinde de uygulanmasına imkân sağlayan bir eğilim giderek artmaktadır. Bu gelişmeler farklı disiplinlerin konuya eğilmesine vesile olmuştur. İnternet, yapay zekâ, nesnelerin interneti gibi dijital bilgi teknolojilerinin ham maddesini oluşturan veriler, demokratik haklar, rekabet, ekonomi ve fikri haklar, mahremiyet ve sair yönüyle bireyleri etkilediği kadar devletleri de etkilemektedir. Devletlerin internete, dijital bilgi teknolojilerine ve veriye müdahaleleri, uluslararası hukukta yer alan devletin egemenliği, devletin yetkisi ve uluslararası ticaret anlaşmaları gibi pek çok başlıkla ilintilidir. Sınır ötesi veri aktarımına devlet müdahalesi, çok tartışılan ve yakın gelecekte de tartışılmaya devam edilecek bir konudur. Bu tartışmaların hala bir çözümle sonuçlanmayışının sebeplerinden en azından birinin konunun uluslararası hukuk yönüne gerekli ilginin gösterilmemiş olması ve mevcut uluslararası hukukun konuyu çok katmanlı ve parçalı biçimde ele alınmasından kaynaklanabileceği ana tezimizdir. Tezde, nitel araştırma yöntemi kullanılmış; doküman analizi ve literatür taraması yapılmıştır. Türkçe ve yabancı kaynaklardaki literatür, resmî belgeler, kanun metinleri ve mahkeme kararları incelenmiştir. Çıkarımlarımız, uluslararası hukuk disiplinindeki anahtar kelimelerle ilişkilendirilmiştir. Çalışmanın sonucunda sınıraşan veri aktarımlarında serbestinin bir uluslararası hukuk genel ilkesi olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Sınıraşan veri aktarımlarına yönelik devlet müdahalelerinin uluslararası anlaşmalar ve uluslararası örgütlerin yumuşak hukuk düzenlemeleriyle çözülmesi mümkündür. Bununla birlikte devletlerin politik tercihleri konusunda ulusal düzeyde konuyu düzenlemelerinin önünde doğrudan bir engel bulunmamaktadır.
Özet (Çeviri)
States are making regulations regarding data. There is an increasing trend based on the principle of extraterritorial impact, which differs from the principles of territoriality and citizenship applied to data transferred across borders, and this trend enables the application of executive and judicial jurisdiction over data regardless of its location. These developments have prompted various disciplines to engage with the issue. Due to the internet, data freely circulating and constituting the raw material for data technologies such as artificial intelligence and the Internet of Things, affect not only individuals in terms of democratic rights, competition, economy, intellectual property rights, privacy, and other aspects, but also states. The states' interventions in the internet, data technologies, and data are related to many topics in international law, including state sovereignty, state jurisdiction and international trade agreements. State intervention in cross-border data transfer is a highly debated topic and will continue to be discussed in the near future. One of the reasons why these discussions have not yet resulted in a solution is, at least in part, the lack of sufficient attention paid to the international law aspect of the issue, which is the main thesis of this work. In this thesis, the scope has been limited to personal data. However, regardless of whether data is personal or not, treating it as a value, its seizure, and/or unauthorized use may lead to conflicts of interest. Therefore, until the scope is narrowed, an explanation has been made regarding what data is, why it is important, and what types of regulations can be applied to it. In this study, a qualitative research method was used; document analysis and literature review were conducted. Literature from Turkish and foreign sources, official documents, legal texts, and court decisions were examined. Our findings have been associated with key concepts within the discipline of international law. As a result of the study, it has been concluded that the freedom of cross-border data transfers does not constitute a general principle of international law. State interventions concerning cross-border data transfers may be addressed through international agreements and the soft law instruments of international organizations. Nevertheless, there is no direct impediment preventing states from regulating this matter at the national level in accordance with their policy preferences.
Benzer Tezler
- Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü (GDPR) kapsamında ab dışına kişisel veri aktarımı
Transfer of personal data outside the EU under the European Union General Data Protection Regulation (GDPR)
NADİN SERTÇE
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Hukukİstanbul Bilgi ÜniversitesiHukuk Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ NİLGÜN BAŞALP YILDIRIM
- Sınıraşan organize suç tipi olarak göçmen kaçakçılığı: Türkiye'deki kaçakçı profili ve organizasyonları
Migrant smuggling as a type of transnational organized crime: Profile of smuggler and organizations in Turkey
YAVUZ KAHYA
Doktora
Türkçe
2012
SosyolojiPolis AkademisiGüvenlik Stratejileri ve Yönetimi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. H. HÜSEYİN TEKİN
- Sınıraşan bir suç olarak mali suçlar ve bu suçlarla mücadelede kurumlar: Türkiye ile seçilmiş ülke uygulamaları, karşılaştırmaları ve işbirliği arayışları
Financial crimes as a transnational crime and institutions on countering these crimes: Implementations, comparison and search for cooperation between Turkey and selected countries
HÜSEYİN AKKAYA
- Avrupa Birliği Veri Koruma Tüzüğü'nün incelenmesi ve tüzük'ün birlik dışında uygulanması sorunu
Review of the European Union General Data Protection Regulation and the question of the application of the regulation outside the union
MURAT KOCA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Uluslararası İlişkilerKaramanoğlu Mehmetbey ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ORHAN BATTIR
- Avrupa birliği uyum sürecinde Türkiye'nin su politikası, su hukuku ve su kaynakları yönetiminde yeniden yapılanmalar
Turkish water policies, laws and water resources management with in the framework of arrengements for european union
CEREN KÜÇÜKÇELEBİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
İnşaat Mühendisliğiİstanbul Teknik Üniversitesiİnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İLHAN AVCI