Büyük yatırım ve kararların (mega projeler) kırsal arazi kullanımına etkileri
The impact of major investments and decisions (mega projects) on rural land use
- Tez No: 1011185
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÖKÇEN KILINÇ ÜRKMEZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Şehircilik ve Bölge Planlama, Urban and Regional Planning
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bursa Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Şehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Şehir Planlama Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mega projeler, kentlerin mekânsal ve sosyoekonomik dönüşüm süreçlerinde ortaya çıkmıştır. Bu projeler, büyük ölçekli sanayi alanları, köprüler, havalimanları, otoyollar, hızlı tren yolları gibi ülke ve bölge ölçeğinde gelişmeyi ve kalkınmayı etkileyen yatırımları kapsamaktadır. Projelerin daha çok, tarım, sanayi, ulaşım, altyapı ve enerji gibi sektörlerde yoğunlaştığı görülür ve çevresel, ekonomik ve sosyal ve mekânsal olarak kentsel ve kırsal alanların değişim ve dönüşümünde önemli etkileri mevcuttur. Türkiye'de, 1980 sonrası mega projeler yaygınlaşmıştır. Bu projelerin yer seçimi süreçlerinde genellikle kentsel ve bölgesel gelişme politikaları göz önünde bulundurulmakta ve kırsal alanlar üzerindeki etkileri ihmal edilmektedir. Oysa projelerle birlikte kırsal alanların yarı kentsel nitelik kazanması, kentlerle bütünleşmesi, üretim ve sektörel yapının değişimi, sosyal ve kültürel özelliklerin kaybolması ve ekolojik dengenin bozulması gibi çok sayıda yapısal değişimler gözlemlenebilmektedir. Türkiye'de mega projeler çoğunlukla Marmara Bölgesi'nde yoğunlaşmakta ve özellikle son yıllarda İstanbul ve İstanbul'un kuzey bölgesinde artış göstermektedir. Bursa ve Yalova illeri ise İstanbul merkezli gelişme stratejilerinin önemli bir kavşak ve nirengi noktasında yer almaktadır. Her iki il hem doğal varlıkları hem de ekolojik çeşitliliği ile kırsal alan karakterinin özgün ve yoğun olduğu bölgelerdir. Bu çalışma, Bursa- Karacabey ilçesi Taşpınar ve Hürriyet köyleri ile Yalova-Çiftlikköy ilçesi Laledere ve Kılıç köylerinde Marmara Bölgesi'nde son 10 yıl içinde gerçekleşen mega projelerin arazi kullanım değişimini somut bir şekilde ortaya koyarak sosyal yapıdaki yansımalarını incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmada nitel ve nicel veri yöntemleri karma biçimde kullanılmıştır. Nitel araştırmalar ilgili literatürün taranması, derinlemesine görüşmeler ve değerlendirmelerden oluşmaktadır. Nicel araştırmalar ise sanayi ve ulaşım verilerinin görselleştirilmesi, arazi kullanım verilerinin çizelge haline getirilip haritalandırılmasını kapsamaktadır. Sonuç olarak elde edilen veriler, arazi değişim analizi ile somut bir şekilde ortaya konularak nicel ve nitel içerik analizi ile desteklenmiştir. Arazi kullanım değişimi CORINE ve Google Earth verileri kullanılarak QGIS programında analiz edilmiştir. Bu doğrultuda alandaki arazilerin sınıflandırılması ve 2000-2025 yılları arasındaki arazi değişimleri ortaya konulmuştur. İçerik analizi ise MAXQDA programında analiz edilmiştir. Nicel içerik analizi, derinlemesine görüşmeler bağlamında kodların oluşturulması ve bu kodların tekrar sıklığını kapsamaktadır. Nitel içerik analizi ise oluşturulan kodların çalışmanın temel kategorilerine göre sınıflandırılarak, arazi kullanım değişimini destekleyici bir biçimde ele alınmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgular, ulaşım ve sanayi eksenli mega projelerin kırsal alanlardaki arazi kullanım desenini büyük ölçüde etkilediğini ortaya koymaktadır. Özellikle tarımsal arazilerde yüksek oranda azalma, yapay bölgelerde ise dikkat çekici bir artış olduğu belirlenmiştir. Bu durum, kırsal alanların mekânsal, çevresel ve sosyal sürdürülebilirliği üzerinde ciddi riskler barındırmaktadır.
Özet (Çeviri)
Mega-projects have emerged as significant drivers in the processes of spatial and socio-economic transformation of cities. These projects encompass large-scale investments such as industrial zones, bridges, airports, highways, and high-speed railways that influence development and growth at both national and regional scales. Predominantly concentrated in sectors such as agriculture, industry, transportation, infrastructure, and energy, mega-projects exert substantial environmental, economic, social, and spatial impacts on the evolution of urban and rural areas. In Turkey, mega-projects became widespread following the 1980s. While urban and regional development policies are generally prioritized in the site selection processes of these projects, their impacts on rural areas are often overlooked. However, numerous structural shifts—such as the peri-urbanization of rural areas, their integration with urban centers, changes in production and sectoral structures, the erosion of socio-cultural characteristics, and the disruption of ecological balance—can be observed following these interventions. Mega-projects in Turkey are primarily concentrated in the Marmara Region, particularly showing a marked increase in Istanbul and its northern corridors in recent years. The provinces of Bursa and Yalova serve as critical junctions and nodes within Istanbul-centric development strategies. Both provinces are characterized by their unique and dense rural character, defined by natural assets and ecological diversity. This study aims to examine the reflections of mega-projects on social structures by empirically demonstrating land-use changes over the last decade in the villages of Taşpınar and Hürriyet (Karacabey, Bursa) and Laledere and Kılıç (Çiftlikköy, Yalova). The study employs a mixed-methods approach, utilizing both qualitative and quantitative data. Qualitative research comprises literature reviews, in-depth interviews, and evaluations. Quantitative research includes the visualization of industry and transportation data, as well as the mapping and tabulation of land-use data. The resulting data are presented through land-use change analysis and supported by quantitative and qualitative content analysis. Land-use changes were analyzed via QGIS software using CORINE and Google Earth data, facilitating the classification of land and the documentation of transitions between 2000 and 2025. Content analysis was conducted using MAXQDA software. Quantitative content analysis involved coding based on in-depth interviews and frequency analysis, while qualitative content analysis categorized these codes according to the study's core themes to support the land-use findings. Findings indicate that mega-projects centered on transportation and industry significantly alter land-use patterns in rural areas. Specifically, a high rate of decline in agricultural land and a remarkable increase in artificial surfaces were identified. This situation poses serious risks to the spatial, environmental, and social sustainability of rural areas.
Benzer Tezler
- La gentrification rurale: Le cas d'Assos, Çanakkale
Kırsal soylulaştırma: Assos, Çanakkale örneği
SELİN KILIÇ
Yüksek Lisans
Fransızca
2020
SosyolojiGalatasaray ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. A. DİDEM DANIŞ
- Devrelerin büyük işaret cevaplarının bilgisayar yardımıyla bulunması
Başlık çevirisi yok
NÜKHET GÜNEYİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiUludağ ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜR TÜTÜNCÜOĞLU
- Organize sanayi bölgelerinde iş güvenliği sorunlarının teknik ve bilimsel araştırılmasında bir yöntem önerisi
Başlık çevirisi yok
MEHMET ALİ YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Çalışma Ekonomisi ve Endüstri İlişkileriGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. İBRAHİM BOYNUKALIN
- Bazı sert çekirdekli meyve türlerinde döllenme biyolojisi üzerinde yöntem çalışmaları
Başlık çevirisi yok
ATBİMOĞLU ADALET
- Sivas'ta kadınların işgücüne katılım farklılıkları
Başlık çevirisi yok
BİNNUR ERCEM
Yüksek Lisans
Türkçe
1984
SosyolojiCumhuriyet ÜniversitesiKurumlar Sosyolojisi Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. FARUK KOCACIK