Erişkinlerde demir eksikliği anemisinin depresif belirtiler ve anksiyete ile ilişkisi
The relationship between iron deficiency anemia, depressive symptoms, and anxiety in adults
- Tez No: 1011184
- Danışmanlar: DOÇ. DR. YUSUF ÇETİN DOĞANER
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Gülhane Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Demir eksikliği anemisi (DEA), dünya genelinde en sık görülen beslenme yetersizliğine bağlı anemi olup yalnızca hematolojik sonuçlarla sınırlı kalmamakta, nöropsikiyatrik belirtilerle de ilişkilendirilmektedir. Demirin merkezi sinir sisteminde nörotransmitter sentezi, mitokondriyal enerji metabolizması ve miyelinizasyonda rol alması, demir eksikliğinin depresyon, anksiyete ve stres gelişiminde biyolojik bir zemin oluşturabileceğini düşündürmektedir. Bu çalışmanın amacı, erişkin bireylerde demir eksikliği anemisinin depresif belirtiler, anksiyete ve stres düzeyleri ile ilişkisini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma, vaka-kontrol deseninde planlanmış kesitsel bir araştırmadır. Çalışma, 01 Mart 2024 – 30 Kasım 2024 tarihleri arasında Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Aile Hekimliği Kliniği'ne başvuran 18 yaş ve üzeri bireyler üzerinde yürütülmüştür. Araştırmaya, DEA tanısı almış 100 hasta ile yaş ve cinsiyet açısından benzer özellikler taşıyan 101 sağlıklı olmak üzere toplam 201 katılımcı dâhil edilmiştir. Katılımcıların sosyodemografik özellikleri yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmış, hemoglobin, ortalama eritrosit hacmi (MCV), serum ferritin, serum demiri ve transferrin satürasyonu değerleri hastane bilgi sistemi üzerinden kaydedilmiştir. Depresyon, anksiyete ve stres düzeylerinin değerlendirilmesinde The Depression, Anxiety and Stress Scale-21 (DASS-21) ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Mann Whitney U testi ve Spearman korelasyon analizi uygulanmış; istatistiksel anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan 201 katılımcının %64,2'si kadın olup katılımcıların yaş ortalamaları 42,6'dır. Hasta grubunda kadın oranı anlamlı derecede daha yüksektir (p<0,001). Katılımcıların medeni durumuna göre demir eksikliği anemisi varlığı istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Öğrenim durumu ile de demir eksikliği anemisi varlığı arasında da anlamlı bir ilişki saptanmıştır (p<0,05). Demir ix eksikliği anemisi olan grupta hemoglobin, MCV, serum ferritin, serum demiri ve transferrin satürasyonu değerleri sağlıklı gruba kıyasla belirgin olarak düşük bulunmuştur (p<0,001). Hemoglobin düzeyi; hasta grubunda 9,0±1,3 g/dL, sağlıklılarda 13,9±1,6 g/dL; serum ferritin düzeyi ise sırasıyla 13,0±10,4 µg/L ve 75,6±46,1 µg/L olarak saptanmıştır. DASS-21 depresyon, anksiyete, stres ve toplam puan ortalamaları hasta grubunda sağlıklı gruba göre anlamlı derecede yüksek saptanmıştır (tüm alt boyutlar için, p<0,001). Hasta grubunda depresyon, anksiyete ve stres puanlarının; kadın cinsiyeti, düşük gelir düzeyi, ilçe merkezinde yaşama, kronik hastalık varlığı, sigara kullanma ve alkol kullanmama durumlarıyla ilişkili olduğu görülmüştür (p<0,05). Serum ferritin düzeyi ile DASS-21 depresyon ve toplam puanları arasında zayıf ancak istatistiksel olarak anlamlı pozitif korelasyon saptanmıştır (p<0,05). Hemoglobin, MCV, serum demiri ve transferrin satürasyonu ile DASS-21 alt boyutları arasında anlamlı kolerasyon bulunmamıştır (p>0,05). DASS21 ölçeğinin tüm alt boyutları için Cronbach alfa değerlerinin yüksek olması (alt boyutlar total alfa değerleri 0,936), ölçeğin bu çalışmadaki iç tutarlılığının güçlü olduğunu göstermiştir. Sonuç: Bu çalışma, DEA olan erişkin bireylerde depresif belirti, anksiyete ve stres düzeylerinin sağlıklı bireylere göre yüksek olduğunu ortaya koymuştur. Bulgular, DEA'nın yalnızca hematolojik bir durum değil, ruh sağlığını da etkileyen multisistemik bir hastalık olduğunu desteklemektedir. Aile hekimliği pratiğinde DEA tanısı alan bireylerde psikolojik belirtilerin taranması, erken tanı ve bütüncül tedavi yaklaşımı açısından önem taşımaktadır. Demir replasmanının, uygun psikiyatrik değerlendirme ile ele alınması, hasta yaşam kalitesinin artırılmasına katkı sağlayabilir.
Özet (Çeviri)
Abstract: Iron deficiency anemia (IDA) is the most common anemia caused by nutritional deficiency worldwide and is associated not only with hematological consequences but also with neuropsychiatric symptoms. The role of iron in neurotransmitter synthesis, mitochondrial energy metabolism, and myelination in the central nervous system suggests that iron deficiency may provide a biological basis for the development of depression, anxiety, and stress. The aim of this study was to investigate the relationship between iron deficiency anemia and the levels of depressive symptoms, anxiety, and stress in adult individuals. Materials and Methods: This study was designed as a case–control cross-sectional research. The study was conducted between March 1, 2024, and November 30, 2024, among individuals aged 18 years and older who applied to the Family Medicine Clinic of Gülhane Training and Research Hospital, University of Health Sciences. A total of 201 participants were included in the study, consisting of 100 patients diagnosed with IDA and 101 healthy individuals with similar age and gender characteristics. Sociodemographic data were collected through face-to-face interviews. Hemoglobin, mean corpuscular volume (MCV), serum ferritin, serum iron, and transferrin saturation levels were recorded from the hospital information system. Depression, anxiety, and stress levels were evaluated using the Depression, Anxiety and Stress Scale-21 (DASS-21). Descriptive statistics, the Mann–Whitney U test, and Spearman correlation analysis were used for data analysis, and statistical significance was accepted as p<0.05. Results: Among the 201 participants included in the study, 64.2% were female and the mean age of the participants was 42.6 years. The proportion of women was significantly higher in the patient group (p<0.001). A statistically significant xi association was found between marital status and the presence of iron deficiency anemia (p<0.05). A significant relationship was also detected between educational status and the presence of iron deficiency anemia (p<0.05). Hemoglobin, MCV, serum ferritin, serum iron, and transferrin saturation levels were significantly lower in the IDA group compared with the healthy control group (p<0.001). The hemoglobin level was 9.0±1.3 g/dL in the patient group and 13.9±1.6 g/dL in the healthy group, while serum ferritin levels were 13.0±10.4 µg/L and 75.6±46.1 µg/L, respectively. The mean DASS-21 depression, anxiety, stress, and total scores were significantly higher in the patient group compared with the healthy group (p<0.001 for all subscales). In the patient group, depression, anxiety, and stress scores were associated with female gender, lower income level, residence in district centers, presence of chronic disease, smoking, and not consuming alcohol (p<0.05). A weak but statistically significant positive correlation was found between serum ferritin levels and DASS-21 depression and total scores (p<0.05). No significant correlation was observed between hemoglobin, MCV, serum iron, or transferrin saturation levels and the DASS-21 subscale scores (p>0.05). The high Cronbach's alpha values for all subscales of the DASS-21 scale (total alpha value 0.936) indicated strong internal consistency of the scale in this study. Conclusion: This study demonstrated that adult individuals with iron deficiency anemia have higher levels of depressive symptoms, anxiety, and stress compared with healthy individuals. These findings support the view that IDA is not only a hematological condition but also a multisystem disease affecting mental health. Screening for psychological symptoms in individuals diagnosed with IDA in family medicine practice is important for early diagnosis and a holistic treatment approach. Iron replacement therapy, together with appropriate psychiatric evaluation, may contribute to improving patients' quality of life.
Benzer Tezler
- Giyardiyazın tanısı ve giardia intestinalis (lambl, 1859) Alexief, 1914 üzerine çalışmalar
Investigations about diagnosis of giardiasis and G. intestinalis
MUSTAFA YILMAZ
Doktora
Türkçe
1985
MikrobiyolojiCumhuriyet ÜniversitesiMikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. GÜLDANE SAYGI
- Bursa yöresinde erişkinlerde enteropatojenik escherichia coli dağılımı
Başlık çevirisi yok
MÜNİR ERTEN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1988
Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik MikrobiyolojiUludağ ÜniversitesiEnfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. SUNA GEDİKOĞLU
- Bilgisayar veri tabanlarında erişim yolunu en küçüklemek için tutanak yerleşimi ve bellek ataması üzerine bir araştırma
Başlık çevirisi yok
DOĞAN GÜVEN
Yüksek Lisans
Türkçe
1988
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolEge ÜniversitesiBilgisayar Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MESUT RAZBONYALI