Beslenme davranışına yönelik etik bir değerlendirme
An ethical evaluation of eating behavior
- Tez No: 1010986
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHTAP DOĞAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Felsefe, Beslenme ve Diyetetik, Philosophy, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Felsefe Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Modern tüketim toplumunda beslenme, biyolojik bir ihtiyacın karşılanmasının ötesine geçerek haz ve arzu tarafından örgütlenen; dijital uyaranlar, endüstriyel gıda çevresi ve öz-optimizasyon normlarıyla koşullanan çok katmanlı bir pratik hâline gelmiştir. Bu tez, beslenme davranışını mikro-etik bir alan olarak kavramsallaştırmayı ve bireylerin temel etik yaklaşımları ile beslenme örüntüleri arasında kavramsal düzeyde nasıl bir ilişki kurulabileceğini tartışmayı amaçlamaktadır. Özellikle nörobilimdeki“isteme”(wanting) ve“hoşlanma”(liking) ayrımının, felsefedeki akrasia ve haz etiği tartışmalarına sağladığı açıklık bu amacın merkezindedir. Bu çalışma, nitel bir felsefi araştırma olarak kavramsal çözümleme ile metin analizi yöntemlerine dayanmaktadır. Klasik etik kuramlar çağdaş nörobiyolojik bulgular ve tüketim kültürü analizleriyle karşılaştırmalı biçimde okunmaktadır. Bu çerçevede hazın güncel kullanımındaki anlam kaymasının, beslenme davranışının etik değerlendirmesini nasıl etkilediği tartışılır ve bilgi eylem boşluğu yalnızca irade eksikliği olarak değil, biyolojik süreçlerin ve ahlakın bir gerilim alanı olarak yeniden konumlandırılmaktadır. Çalışmada modern gıda çevresi ve dijital maruziyetin isteme sistemini orantısız biçimde uyararak hazsız arzu döngülerini güçlendirebildiği gösterilmektedir. Ayrıca bu dinamiklerin teleolojik fayda hesabını, Aristotelesçi karakter inşasını ve Kantçı özerklik idealini pratik düzeyde zorladığı temellendirilmektedir. Ulaşılan sonuca göre beslenmeye ilişkin ahlaki okuma, salt bireysel erdem söylemine indirgenememektedir. Ahlaki eyleyiciliğin sınırlarını belirleyen koşulluluklar hesaba katılmalıdır. Çalışma, determinizme düşmeden sorumluluğu anlık seçimden çok maruziyeti fark etme ve özerkliği güçlendiren koşulları inşa etme olarak yeniden yorumlanmasını önermektedir. Diyetetik müdahaleler, hazsız arzu döngüsünü kırarak daha bilinçli, ölçülü ve özerk bir beslenme pratiğini desteklemeyi hedeflemelidir
Özet (Çeviri)
In contemporary consumer society, eating has moved beyond the mere satisfaction of a biological need and has become a multilayered practice organized by pleasure and desire, while being conditioned by digital stimuli, the industrial food environment, and norms of self-optimization. This thesis aims to conceptualize eating behavior as a domain of micro-ethics and to discuss how a conceptual relationship may be established between individuals' fundamental ethical approaches and their eating patterns. Central to this aim is the conceptual clarity that the neuroscientific distinction between“wanting”and“liking”provides for philosophical debates on akrasia and the ethics of pleasure. This study, as a qualitative philosophical inquiry, is grounded in methods of conceptual analysis and textual analysis. Classical ethical theories are read comparatively alongside contemporary neurobiological findings and analyses of consumer culture. Within this framework, the thesis examines how a semantic shift in the contemporary use of“pleasure”affects the ethical evaluation of eating behavior and repositions the knowledge–action gap not merely as a deficit of willpower but as a field of tension between biological processes and morality. The study shows that the modern food environment and digital exposure can disproportionately stimulate the wanting system and thereby strengthen cycles of desire without pleasure. It also argues that these dynamics practically challenge teleological utility calculations, Aristotelian character formation, and the Kantian ideal of autonomy. According to the findings, a moral reading of eating cannot be reduced to a discourse of individual virtue alone, and the conditioning factors that delimit moral agency must be taken into account. Without lapsing into determinism, the study proposes reinterpreting responsibility not as an instantaneous choice but as the capacity to recognize one's exposures and to construct conditions that strengthen autonomy. Dietetic interventions should aim to support a more reflective, temperate, and autonomous eating practice by disrupting cycles of desire without pleasure.
Benzer Tezler
- Çoklu amaçların çözümlemesinde amaç programlaması ile genelleştirilmiş ters yaklaşımı ve yem sanayiinde bir uygulama
Goal programming and generalieed inverse approaches in the multi-objective analysis and application in feed industry
HASAN BAL
- Atherosklerotik kalp hastalıklarında risk faktörleri
Risk factors in the coronary artery disease
MURAT SUHER
- Akaryakıtla çalışan endüstriyel tav fırınlarında yanma, sıcaklık ve basıncın optimum kontrolu
Optimum control of combustion temperature and pressure in industrial tempering furnaces working with fuel-oil
MEHMET EROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Makine MühendisliğiGazi ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. YÜCEL ERCAN
- Süt formüllerinin tüketim uygulamaları ve süt formüllerinin C vitamini içeriği ile pH değerleri
Başlık çevirisi yok
GÖNÜL VAROL
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Besin Hijyeni ve Teknolojisiİstanbul ÜniversitesiÇocuk Gelişimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. TÜRKAN KUTLUAY