Geri Dön

Bir eğitim aile sağlığı merkezinde kayıtlı bireylerin kardiyovasküler risk skorları ile hayatın temelleri-8 puanları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

Evaluation of the relationship between cardiovascular risk scores and life's essential 8 scores among individuals registered at an educational family health center

PDF İndir

  1. Tez No: 1010918
  2. Yazar: BÜNYAMİN FURKAN PALA
  3. Danışmanlar: PROF. DR. SALİHA SERAP ÇİFÇİLİ
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2024
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Marmara Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Giriş ve Amaç: Kardiyovasküler hastalıklar (KVH) dünya genelinde önlenebilir ölüm nedenleri arasında ilk sıralarda yer almaktadır. Türkiye'de ise başta iskemik kalp hastalıkları olmak üzere dolaşım sistemi hastalıkları başlıca ölüm nedenleri arasında yer almaktadır. KVH risk değerlendirmesi için geliştirilen skorlama sistemleri, bireyleri yaşam tarzı değişikliklerini benimsemeye motive edebilir; ancak bu sistemler yalnızca 30 yaşından itibaren uygulanabilir. Kardiyovasküler sağlık için kritik pencere döneminin adolesan dönem ve öncesi olduğu düşünüldüğünde Hayatın Temelleri 8 skoru risk denkleminin dışında kalan genç bireyler için de yararlı bir araçtır. Bu çalışmanın amacı, Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne bağlı Tuzla Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı, daha önce koroner arter hastalığı tanısı almamış 30-50 yaş arası bireylerin kardiyovasküler risk düzeyleri ile kardiyovasküler sağlık skorları arasındaki ilişkiyi araştırmaktır. Bulgularımıza dayanarak, bu çalışmanın birinci basamakta genç bireylerde kardiyovasküler sağlığı değerlendirmek için yeni bir aracın faydasını vurgulaması, uygun danışmanlık için bir temel sağlaması ve bu alanda gelecekteki araştırmalara ışık tutması beklenmektedir. Yöntem: Bu araştırma analitik, kesitsel bir çalışmadır. Çalışma evrenini, Marmara Üniversitesi Pendik Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne bağlı Tuzla Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'ne kayıtlı 30-50 yaş arası bireyler (n=5034) oluşturmaktadır. Örneklem büyüklüğü EpiInfo bilgisayar programı kullanılarak hesaplanmış ve %95 güven aralığı, α=0,05, d=%3, tasarım etkisi 1,0 ve %50 bilinmeyen sıklık ile 357 kişilik bir örneklem elde edilmiştir. Planlanan 357 katılımcının tamamına ulaşılmış, her birinden yazılı onay alınmış ve ardından yüz yüze anket uygulaması gerçekleştirilmiştir. Sosyodemografik özellikler, sağlık özellikleri ve sağlık davranışlarına ilişkin bir anket doldurulduktan sonra katılımcıların antropometrik ölçümleri ve kan basıncı ölçümleri yapılmıştır. Son bir yıla ait açlık kan şekeri, HbA1C, total kolesterol, HDL-K ve LDL K verileri elektronik sağlık kayıtlarından alınmıştır. Bu veriler kullanılarak, katılımcıların kardiyovasküler sağlık skorları Hayatın Temelleri 8 ile hesaplanmıştır. Yüksek puan kardiyovasküler sağlığın iyi düzeyde olduğunu göstermektedir ve maksimum puan 100'dür. Kardiyovasküler hastalık ve koroner kalp hastalığı risk skorları Framingham kalp çalışması temelli araçlar kullanılarak hesaplanmıştır. Skorun yüksek olması kardiyovasküler hastalık riskinin yüksek olduğunu göstermektedir. Veriler Statistical Package for the Social Sciences version 23, IBM Corp., Armonk, NY, USA istatistik paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Kategorik veriler sıklıklar ile ifade edilmiş, sürekli verilerde parametrik varsayımlar karşılandığı durumda ortalama ve standart sapma, aksi durumda ortanca ve minimum maksimum değer ile ifade edilmiştir. Karşılaştırmalı analizlerde kategorik değişkenler ki-kare ile, sürekli değişkenler parametrik varsayımlar karşılanıyor ise t-testi, karşılanmıyor ise Mann-Whitney U test ile incelenmiştir. İkiden fazla grup karşılaştırmalarında ANOVA ve parametrik varsayımlar karşılanmıyor ise Kruskal Wallis testi ile incelenmiştir. Post-hoc analizlerde Bonferroni ve Games-Howell yöntemleri kullanılmıştır. Bulgular: Katılımcıların %51,5'i kadın, %53,5'i 30-39 yaş aralığında, %83,2'si evli, %77,3'ü çocuk sahibi, %35,9'u ön lisans veya lisans mezunu, %23'ü lise mezunu ve %16'sı yüksek lisans veya üstü dereceye sahiptir. Katılımcıların yaş ortalaması 39,4±6,0 yıl olarak saptanmıştır. Katılımcıların %70'i çalışmaktadır. Sigara içme durumlarına bakıldığında, %49,3'ünün hiç sigara içmediği, %37,3'ünün aktif içici olduğu ve %5,6'sının pasif içici olduğu görülmüştür. Katılımcıların %23'ü alkol tüketmekte ve bunların %34,1'i alkol kötüye kullanımı göstermektedir. 60,8'i normal tuz seviyesine sahip öğünler tüketirken, %19,3'ü normalden daha yüksek tuz alımı bildirmiştir. Ayrıca, %65'i optimal uyku süresi bildirirken, %62,5'i fiziksel aktivitede bulunmamış, %14,8'i ise önerilen fiziksel aktivite düzeylerini karşılamıştır. Katılımcıların haftalık fiziksel aktivite ortalaması 56,0±114 dakika, günlük uyku ortalaması 7,1±1,1 saat ve ortalama vücut kitle indeksi (VKİ) 27,6±5,2 kg/m², %33,3'ü ideal kiloda, %39,2'si fazla kilolu ve %27,5'i obezdi. . Katılımcıların %23'ünün bir %11,8'inin ise iki veya daha fazla kronik hastalığı, %13,2'sinde hipertansiyon, %7,8'inde aşikar diyabet ve %26,4'ünde prediyabet mevcuttur. Ortalama Life's Essential 8 (LE8) skoru 65.3±13.6, ortanca 64.4 (55.6-75.3), ortalama FRS-CHD skoru 3.8±4.0, ortanca 3 (0-6) ve ortalama FRS skoru 5.5±5.8, ortanca 3.3 (1.7-6.7) idi. LE8 skorlarına göre katılımcıların %12,6'sı düşük kardiyovasküler sağlığa, %72,5'i orta kardiyovasküler sağlığa ve %14,9'u yüksek kardiyovasküler sağlığa sahipti. FRS skorlarına göre, %84,6'sı düşük riskli, %10,6'sı orta riskli ve %4,8'i yüksek risklidir. Yüksek lisans veya üzeri dereceye sahip katılımcıların LE8 skorları lise veya altı mezunlara kıyasla anlamlı derecede daha yüksek ve FRS skorları daha düşüktü. Alkol kötüye kullanımı olmayan katılımcıların LE8 skorları alkol kötüye kullanımı olanlara kıyasla anlamlı derecede yüksektir, ancak FRS skorları bu gruplar arasında anlamlı bir farklılık göstermemiştir. LE8 skorlarına göre düşük kardiyovasküler sağlığı olan katılımcıların %44,4'ü FRS'ye göre düşük riskli, %31,2'si orta riskli ve %24,4'ü yüksek riskli; orta kardiyovasküler sağlığı olanların %88,4'ü düşük riskli, %9,3'ü orta riskli ve %2,3'ü yüksek riskli; ve LE8'e göre yüksek kardiyovasküler sağlığı olan tüm katılımcılar FRS'ye göre düşük riskli idi. LE8 ile FRS skorları arasında orta düzeyde ve anlamlı bir negatif korelasyon bulunmuştur. Sonuç: Geleneksel risk değerlendirme araçları günümüzde geçerliliğini korumaktadır; ancak olumsuz sağlık davranışlarına sahip genç bireyleri tanımlanmış bir risk kategorisi içinde yakalayamayabilirler. LE8 ile FRS arasındaki anlamlı korelasyon ve FRS'nin LE8'in düşük kardiyovasküler sağlığa sahip olarak sınıflandırdığı grubu tanımlamada başarısız olduğu bulgusu, LE8'in önemini vurgulamaktadır. Kronik durumların ve sağlık davranışlarının zaman içinde geliştiği göz önüne alındığında, düşük kardiyovasküler sağlık puanlarına sahip bireylerin ilerleyen yıllarda geleneksel risk değerlendirmelerinde daha yüksek puan almaları beklenebilir. Bu nedenle, mevcut kardiyovasküler hastalık riski ne olursa olsun, tüm bireyler diyet, fiziksel aktivite, beden kitle indeksi, nikotin maruziyeti, uyku sağlığı, kan şekeri, kan lipit seviyeleri ve kan basıncı gibi değiştirilebilir risk faktörlerini değerlendiren Hayatın Temelleri 8 ile kardiyovasküler sağlık değerlendirmesinden geçmelidir.

Özet (Çeviri)

Background and Aim: Cardiovascular diseases (CVDs) are among the leading preventable causes of death worldwide. In Turkey, circulatory system diseases, particularly ischemic heart diseases, are among the primary causes of mortality. Scoring systems developed for CVD risk assessment can motivate individuals to adopt lifestyle changes; however, these systems are applicable only from the age of 30. Considering that the critical window for cardiovascular health lies during adolescence or earlier, the Life's Essential 8 (LE8) score is a valuable tool for young individuals who fall outside traditional risk calculation equations. This study aimed to investigate the relationship between cardiovascular risk levels and cardiovascular health scores among individuals aged 30–50 years, without a prior diagnosis of coronary artery disease, registered at Tuzla Training Family Health Center affiliated with Marmara University Pendik Training and Research Hospital. Based on our findings, it is anticipated that this study will highlight the utility of a novel tool for evaluating cardiovascular health in younger individuals in primary care, provide a basis for appropriate counseling, and inspire future research in this field. Method: This research was designed as an analytical, cross-sectional study. The study population consisted of 5,034 individuals aged 30–50 years registered at Tuzla Training Family Health Center. Sample size was calculated using the EpiInfo software, with a 95% confidence interval, α = 0.05, d = 3%, a design effect of 1.0, and a prevalence of 50%, resulting in a sample of 357 participants. The planned sample size of 357 was achieved, and all participants provided written informed consent before completing a face-to-face questionnaire. Sociodemographic characteristics, health conditions, and health behaviors were collected via a structured questionnaire. Anthropometric and blood pressure measurements were performed, and fasting blood glucose, HbA1C, total cholesterol, HDL-C, and LDL-C data from the past year were obtained from electronic health records. Using these data, cardiovascular health scores were calculated based on the LE8 metric, with higher scores indicating better cardiovascular health (maximum score = 100). Cardiovascular disease and coronary heart disease risks were calculated using Framingham-based risk calculators, with higher scores indicating greater risk. Data were analyzed using the Statistical Package for the Social Sciences version 23 (IBM Corp., Armonk, NY, USA). Categorical variables were expressed as frequencies, while continuous variables were summarized using means and standard deviations or medians and ranges, depending on normality assumptions. Comparative analyses were conducted using chi-square tests for categorical variables, and independent samples t-tests or Mann-Whitney U tests for continuous variables, based on the distribution of data. For comparisons across more than two groups, ANOVA or Kruskal-Wallis tests were applied, with Bonferroni and Games-Howell post-hoc analyses where applicable. Results: Among participants, 51.5% were female, 53.5% were aged 30–39 years, 83.2% were married, and 77.3% had children. Educational levels included 35.9% with associate or bachelor's degrees, 23% with high school diplomas, and 16% with postgraduate degrees or higher. The mean age was 39.4 ± 6.0 years, and 70% were employed. Regarding smoking, 49.3% had never smoked, 37.3% were active smokers, and 5.6% were passive smokers. Alcohol consumption was reported by 23%, of whom 34.1% exhibited problematic use. While 60.8% consumed meals with normal salt levels, 19.3% reported higher-than-normal salt intake. Furthermore, 65% reported optimal sleep duration, 62.5% engaged in no physical activity, and 14.8% met recommended physical activity levels. The mean weekly physical activity duration was 56.0 ± 114 minutes, mean daily sleep duration was 7.1 ± 1.1 hours, and mean body mass index (BMI) was 27.6 ± 5.2 kg/m². Among participants, 33.3% were of ideal weight, 39.2% were overweight, and 27.5% were obese. Additionally, 23% had one chronic disease, 11.8% had two or more, 13.2% had hypertension, 7.8% had diabetes, and 26.4% had prediabetes. The mean LE8 score was 65.3 ± 13.6 (median: 64.4, range: 55.6–75.3), mean FRS-CHD score was 3.8 ± 4.0 (median: 3, range: 0–6), and mean FRS score was 5.5 ± 5.8 (median: 3.3, range: 1.7–6.7). Based on LE8 scores, 12.6% had low cardiovascular health, 72.5% had moderate cardiovascular health, and 14.9% had high cardiovascular health. According to FRS scores, 84.6% were at low risk, 10.6% at moderate risk, and 4.8% at high risk. LE8 scores were significantly higher and FRS scores significantly lower among those with postgraduate degrees compared to those with a high school education or less. Participants without problematic alcohol use had significantly higher LE8 scores than those with problematic use, although FRS scores showed no significant difference between the groups. A moderate, statistically significant negative correlation was found between LE8 and FRS scores. Conclusion: Conventional risk assessment tools remain valid today; however, they may not capture young individuals with adverse health behaviors within a defined risk category. The significant correlation between LE8 and FRS, along with the finding that FRS fails to identify the group LE8 classifies as having low cardiovascular health, highlights the importance of LE8. Given that chronic conditions and health behaviors develop over time, individuals with low cardiovascular health scores may be expected to score higher on traditional risk assessments in later years. Therefore, regardless of current cardiovascular disease risk, all individuals should undergo cardiovascular health assessment with Life's Essential 8, which evaluates modifiable risk factors such as diet, physical activity, BMI, nicotine exposure, sleep health, blood glucose, blood lipid levels, and blood pressure.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    519783

    S.B.Ü. Okmeydanı Eğitim ve Araştırma Hastanesi Hürriyet Eğitim Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı 40 yaş üstü kadın hastaların kardiyovasküler risk düzeyleri ve risk faktörlerinin değerlendirilmesi

    Başlık çevirisi yok

    MEHTAP SUNGUR

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    Aile HekimliğiSağlık Bilimleri Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SEÇİL ARICA

  2. Tez No

    732226

    Pendik ilçesinde aile sağlığı merkezine kayıtlı erişkin bireylerde, kardiyovasküler hastalık risk ve bilgi düzeyine yönelik eğitim müdahalesinin etkinliği

    The effect of education intervention on cardiovascular diseases risk factors knowledge and risk level among adults, registered in primary health care clinics in Pendik district

    OKTAY AKKOYUN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Aile HekimliğiMarmara Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SALİHA SERAP ÇİFÇİLİ

  3. Tez No

    712608

    Tuzla Eğitim Aile Sağlığı Merkezine kayıtlı 40-65 yaş arası bireylerde kardiyovasküler risk değerlendirmesi

    Assessment of cardiovascular risk in individuals aged 40-65 registered to Tuzla Education Family Health Center

    SAFİYE CİVEK

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2022

    Aile HekimliğiMarmara Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MEHMET AKMAN

  4. Tez No

    1001179

    Bir aile sağlığı merkezinde diyabet okulu ve diyabet okulu ile eğitim müdahalesi

    A diabetes school in a family health center and educational intervention with a diabetes school

    İBRAHİM ÖZÇELİK

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Aile HekimliğiKahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi

    Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. RAZİYE ŞULE GÜMÜŞTAKIM

  5. Tez No

    379458

    Kadınlara sağlığı geliştirme modeline göre verilen eğitimin kardiyovasküler hastalık risk faktörlerini azaltmaya etkisi

    The effect of trai̇ni̇ng gi̇ven to women according to health promotion model on reducing cardiovascular risk factors

    DERYA ADIBELLİ

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2014

    Halk SağlığıAtatürk Üniversitesi

    Halk Sağlığı Hemşireliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. DİLEK KILIÇ

Geri Dön