Geri Dön

Yağ asitlerinin biyolojik varyasyonunun belirlenmesi

Determination of biological variation of fatty acids

PDF İndir

  1. Tez No: 1010908
  2. Yazar: MELTEM KURT YENİHAN
  3. Danışmanlar: PROF. DR. HALEF OKAN DOĞAN
  4. Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
  5. Konular: Biyokimya, Biochemistry
  6. Anahtar Kelimeler: Biyolojik değişkenler, Yağ asitleri, Biological variables, Fatty acids
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Sivas Cumhuriyet Üniversitesi
  10. Enstitü: Tıp Fakültesi
  11. Ana Bilim Dalı: Tıbbi Biyokimya Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

Biyolojik varyasyon (BV), bir analitin aynı bireyde zaman içindeki değişimini (birey içi varyasyon, CVI) ve farklı bireyler arasındaki farklılıkları (bireyler arası varyasyon, CVG) tanımlayan temel bir kavramdır. Klinik biyokimya laboratuvarlarında BV verileri; test sonuçlarının doğru yorumlanması, bireysel hasta takibi, referans aralıklarının değerlendirilmesi ve analitik performans hedeflerinin belirlenmesi açısından kritik öneme sahiptir. Yağ asitleri ise enerji metabolizması, hücresel fonksiyonlar ve inflamatuvar süreçlerde önemli rol oynayan biyomoleküller olup, düzeylerinin doğru değerlendirilmesi klinik açıdan değer taşımaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, sağlıklı bireylerde serum yağ asitlerinin birey içi (CVI) ve bireyler arası (CVG) biyolojik varyasyon bileşenlerini belirlemek; bu veriler ışığında Bireysellik İndeksi (BI-II), Referans Değişim Değeri (RCV-RDD) ve Analitik Performans Spesifikasyonlarını (APS) hesaplamaktır. Çalışmaya yaşları 26-45 arasında değişen, sistemik bir hastalığı olmayan 22 sağlıklı gönüllü (11 kadın, 11 erkek) dahil edilmiştir. Katılımcılardan dört hafta boyunca haftada bir kez, haftanın aynı günü 08:00-09:00 saatleri arasında olmak üzere toplam dört kan örneği alınmıştır. Örnekler alikotlanarak -800 C'de muhafaza edilmiştir. Çalışma günü serum yağ asidi profilleri, gaz kromatografisi kütle spektrometrisi (GC-MS) yöntemi kullanılarak tek çalışmada, rastgele sırayla ve çift tekrar olmak üzere analiz edilmiştir. Elde edilen veriler,“BioVar”analiz aracı kullanılarak istatistiksel olarak değerlendirilmiştir. Kadın, erkek ve tüm grup için CVA, CVI, CVG, RDD, BI değerleri, homeostatik ayar noktalarını belirlemek için gereken numune sayısı (NHSP) ve analitik performans spesifikasyonları EFLM tasarımına ve biyolojik varyasyon verileri için kritik değerlendirme kontrol listesine (BIVAC) göre hesaplandı. Analiz edilen yağ asitleri arasında biyolojik varyasyon bileşenlerinin geniş bir aralıkta dağıldığı görülmüştür. Doymuş ve tekli doymamış yağ asitlerinden laurik asit, miristoleik asit, miristik asit, palmitoleik asit ve palmitik asit için tüm grup CVI ve CVG değerleri sırasıyla %38.39 ve %68.03, %44.59 ve %79.84, %28.41 ve %36.81, %24.60 ve %37.24 ve %7.85 ve %12.27 olarak bulunmuştur. Buna karşılık, çoklu doymamış yağ asitlerinden gama linoleik asit (GLA), alfa linolenik asit (ALA), linoleik asit (LA), eikosapentaenoik asit (EPA) ve dokosahekzaenoik asit (DHA) için CVI ve CVG değerleri sırasıyla %34.94 ve %33.24, %7.13 ve %12.49, %9.27 ve %16.16, %18.79 ve %22.71 ve %14.53 ve %38.31 olarak saptanmıştır. Yağ asidi kompozisyonunu yansıtan parametrelerde ise omega-3 yüzdesi, omega-6 yüzdesi ve satüre yağ asidi yüzdesi için CVI ve CVG değerleri sırasıyla %7.62 ve %12.82, %3.41 ve %3.47 ve %2.81 ve %4.69 olarak hesaplanmış olup, bu parametrelerin diğer analitlere kıyasla daha düşük varyasyon gösterdiği belirlenmiştir. Çalışmamız yağ asitlerinin biyolojik varyasyon verilerini hem birey içi hem de bireyler arası bileşenleriyle birlikte kapsamlı olarak değerlendiren nadir çalışmalardan biridir. Literatürde önceki çalışmaların büyük çoğunluğunda yalnızca birey içi biyolojik varyasyonun ele alındığı göz önünde bulundurulduğunda, elde edilen bulgular bu alana özgün katkı sağlamaktadır. Doymuş yağ asitlerinde birey içi varyasyonun daha düşük olduğu, buna karşılık çoklu doymamış yağ asitlerinde daha yüksek varyasyon gözlendiği saptanmıştır. Yağ asidi kompozisyonunu yansıtan yüzdesel parametrelerin ise daha stabil olduğu belirlenmiştir. Bireysellik indeksi değerlendirmesinde birçok analitin düşük veya orta düzeyde bireysellik gösterdiği görülmüş, bu durum popülasyon temelli referans aralıklarının sınırlı olabileceğini göstermiştir. Bu çalışma, yağ asitlerinin biyolojik varyasyonuna ilişkin önemli ve özgün veriler sunmaktadır. Elde edilen bulgular, yağ asidi analizlerinde referans aralıklarının tek başına yeterli olmayabileceğini ve bireysel değişimlerin (RDD) dikkate alınmasının daha uygun bir yaklaşım olduğunu göstermektedir. Ayrıca biyolojik varyasyona dayalı analitik performans spesifikasyonlarının, laboratuvar kalite yönetimi açısından önemli bir rehber olduğu sonucuna varılmıştır. Bu verilerin klinik biyokimya pratiğinde test sonuçlarının yorumlanması ve bireysel hasta takibinde kullanılabileceği düşünülmektedir.

Özet (Çeviri)

Biological variation (BV) is a fundamental concept describing the fluctuations of an analyte within the same individual over time (within-subject variation, CVI) and the differences between individuals (between-subject variation, CVG). In clinical biochemistry laboratories, BV data are essential for accurate interpretation of test results, patient monitoring, evaluation of reference intervals, and determination of analytical performance specifications. Fatty acids are important biomolecules involved in energy metabolism, cellular functions, and inflammatory processes, and their accurate assessment has significant clinical relevance. The aim of this study was to determine the within-subject (CVI) and between-subject (CVG) biological variation components of serum fatty acids in healthy individuals and to calculate the Index of Individuality (II), Reference Change Value (RCV), and Analytical Performance Specifications (APS) based on these data. A total of 22 healthy volunteers (11 females, 11 males), aged between 26 and 45 years and without any systemic disease, were included in the study. Blood samples were collected once weekly for four consecutive weeks, on the same day of the week between 08:00 and 09:00, resulting in four samples per participant. Samples were aliquoted and stored at −80°C until analysis. Serum fatty acid profiles were analyzed in a single analytical run using gas chromatography–mass spectrometry (GC-MS), with randomized order and duplicate measurements. Statistical analyses were performed using the BioVar software. CVA, CVI, CVG, RCV, and II values, as well as the number of samples required to estimate the homeostatic set point and analytical performance specifications, were calculated for both sexes and the total group in accordance with the EFLM biological variation study design and the Biological Variation Data Critical Appraisal Checklist (BIVAC). A wide range of biological variation components was observed among the analyzed fatty acids. For saturated and monounsaturated fatty acids, including lauric acid, myristoleic acid, myristic acid, palmitoleic acid, and palmitic acid, CVI and CVG values were found to be 38.39% and 68.03%, 44.59% and 79.84%, 28.41% and 36.81%, 24.60% and 37.24%, and 7.85% and 12.27%, respectively. In contrast, for polyunsaturated fatty acids such as gamma-linolenic acid (GLA), alpha-linolenic acid (ALA), linoleic acid (LA), eicosapentaenoic acid (EPA), and docosahexaenoic acid (DHA), CVI and CVG values were 34.94% and 33.24%, 7.13% and 12.49%, 9.27% and 16.16%, 18.79% and 22.71%, and 14.53% and 38.31%, respectively. For compositional parameters, including omega-3 percentage, omega-6 percentage, and saturated fatty acid percentage, CVI and CVG values were 7.62% and 12.82%, 3.41% and 3.47%, and 2.81% and 4.69%, respectively, indicating lower variability compared to individual fatty acids. Our study is among the few that comprehensively evaluate the biological variation of fatty acids by considering both within-subject and between-subject components. Given that the majority of previous studies have focused solely on within-subject biological variation, our findings provide a novel contribution to the existing literature. Lower within-subject variation was observed in saturated fatty acids, whereas higher variability was detected in polyunsaturated fatty acids. Compositional fatty acid parameters demonstrated greater stability. The index of individuality indicated that many analytes exhibited low to moderate individuality, suggesting limited utility of population-based reference intervals. These findings highlight that individual changes (RCV) should be considered in clinical interpretation. Additionally, biological variation-based analytical performance specifications provide a valuable framework for laboratory quality management. The results of this study may contribute to improved interpretation of fatty acid analyses and more effective individual patient monitoring in clinical practice.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    879739

    Yağ asitlerinin Galyum-68 ile işaretlenerek radyokimsal verimliliğinin değerlendirilmesi

    Evaluation of radiochemical efficiency of fatty acids by labeling them with Gallium-68

    MEHTAP KUZUCU

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2024

    Radyoloji ve Nükleer TıpDokuz Eylül Üniversitesi

    Radyofarmasi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. TÜRKAN ERTAY

  2. Tez No

    65300

    Bitkisel yağ sanayi rafineri atıksularının fizikokimyasal ve biyolojik arıtılabilirlik derecelerinin araştırılması

    Başlık çevirisi yok

    TURAN YILMAZ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1997

    Çevre MühendisliğiÇukurova Üniversitesi

    Çevre Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. AHMET YÜCEER

  3. Tez No

    498429

    Omega-6 yağ asitlerinin moleküler yapılarının ve titreşim spektrumlarının deneysel ve teorik olarak incelenmesi

    Experimental and theoretical investigation of molecular structures and vibrational spectrum of omega-6 fatty acids

    TUĞBA GÖCEN

    Doktora

    Türkçe

    Türkçe

    2018

    KimyaBülent Ecevit Üniversitesi

    Fizik Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. MEHMET HALUK GÜVEN

    PROF. DR. SEVGİ BAYARI

  4. Tez No

    91654

    IgA nefropatisinde renal hasarlanma ve omega-3 yağ asitlerinin bu hasarlanmaya etkisi

    Başlık çevirisi yok

    CENGİZ TIRPAN

    Tıpta Uzmanlık

    Türkçe

    Türkçe

    2001

    Çocuk Sağlığı ve HastalıklarıEge Üniversitesi

    Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. AFİG BERDELİ

    PROF. DR. SEVGİ MİR

  5. Tez No

    283200

    Ülkemizde üretilen çeşitli çikolatalarda trans yağ asitlerinin belirlenmesi

    Determination of trans fatty acids of various chocolates produced in Turkey

    ZEYNEP SELÇUK

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2010

    Gıda MühendisliğiNamık Kemal Üniversitesi

    Gıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    YRD. DOÇ. DR. ÜMİT GEÇGEL

Geri Dön