Aspartamın tatlı su midyesi (unio delicatus) üzerine toksik etkisi
Toxic effects of aspartame on freshwater mussel (unio delicatus)
- Tez No: 1010367
- Danışmanlar: DOÇ. DR. GÜLBİN FERİDUN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Biyoloji, Biology
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çevre Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Aspartam, dünyada gıda ve içecek endüstrisinde yaygın olarak kullanılan düşük kalorili yapay tatlandırıcılardan biridir ve Dünya Sağlık Örgütü tarafından potansiyel kanserojen madde olarak sınıflandırılmıştır. Bu çalışma, gıda sektöründe yaygın olarak kullanılan yapay tatlandırıcı aspartamın model organizma olan tatlı su midyesi Unio delicatus üzerindeki toksik etkisini araştırmayı hedeflemiştir. Midyeler 0,49 µg/L; 0,49 mg/L ve 0,49 g/L aspartam derişimlerine 7 ve 21 gün süreyle maruz bırakılmıştır. Deney sonucunda tatlı su midyelerinin toplam hemosit sayısı; solungaç ve sindirim bezi ile hemolenf sıvısında toplam antioksidan durumu (TAS), toplam oksidan durum (TOS), 8-hidroksi-2'-deoksiguanozin (8-OHdG) ve protein karbonil düzeyleri belirlenmiştir. Ayrıca solungaç ve sindirim bezi dokularında sodyum-potasyum adenozin trifosfataz (Na+/K+-ATPaz) aktiviteleri incelenmiştir. Aspartam etkisinde her iki deney süresinde dokularda TAS düzeyinde azalış, TOS düzeyinde artış kaydedilmiştir (p<0,05). 8-OHdG düzeyi 0,49 g/L aspartam etkisinde solungaç dokusunda 7 ve 21. günde; hemolenfte 21. günde kontrol grubuna göre önemli şekilde artmıştır (p<0,05). Protein karbonil düzeyi her iki dokuda da kontrole göre artış göstermiştir. Her iki sürede de 0,49 g/L aspartam etkisindeki artışlar önemli bulunmuştur (p<0,05). Dokularda Na+/K+ATPaz aktivitesi aspartam etkisinde kontrol grubuna göre azalmıştır. Bu azalış solungaç dokusunda 0,49 g/L aspartam derişiminde 7 günlük sürede; sindirim dokusunda tüm aspartam derişimlerinde her iki sürede anlamlı bulunmuştur (p<0,05). Bu çalışma, aspartamın U. delicatus'un biyokimyasal parametrelerini etkileyerek toksisiteye neden olduğunu göstermiştir ve sucul ekosistemler üzerindeki olası risklerine dikkat çekmektedir.
Özet (Çeviri)
Aspartame is one of the low-calorie artificial sweeteners widely used in the food and beverage industry worldwide and is classified as a potential carcinogen by the World Health Organization. This study aimed to investigate the toxic effect of aspartame, an artificial sweetener widely used in the food sector, on the freshwater mussel Unio delicatus, a model organism. Mussels were exposed to aspartame concentrations of 0,49 µg/L; 0,49 mg/L and 0,49 g/L for 7 and 21 days. The experimental results determined the total hemocyte count of freshwater mussels; total antioxidant status (TAS), total oxidant status (TOS), 8-hydroxy-2'-deoxyguanosine (8-OHdG), and protein carbonyl levels in gill, digestive gland, and hemolymph fluid. Additionally, sodium-potassium adenosine triphosphatase (Na+/K+-ATPase) activities were examined in gill and digestive gland tissues. In both experimental periods, a decrease in TAS levels and an increase in TOS levels were observed in the tissues under the influence of aspartame (p<0,05). The 8-OHdG level increased significantly in gill tissue on days 7 and 21, and in hemolymph on day 21, under the influence of 0,49 g/L aspartame compared to the control group (p<0,05). Protein carbonyl levels increased in both tissues compared to the control. Increases under the influence of 0,49 g/L aspartame were found to be significant in both time periods (p<0,05). Na+/K+ATPase activity in tissues decreased under the influence of aspartame compared to the control group. This decrease was significant in gill tissue at an aspartame concentration of 0,49 g/L over 7 days; and in digestive tissue at all aspartame concentrations in both time periods (p<0,05). This study highlights that aspartame causes toxicity by affecting the biochemical changes of U. delicatus and draws attention to its potential risks to aquatic ecosystems.
Benzer Tezler
- Üzüm pekmezinin bileşimi ve kalite parametrelerinin belirlenmesi
Determination of composi̇ti̇on and quality parameters of grape molasses
BİNNUR KAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Gıda Mühendisliğiİstanbul Aydın ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP DİLEK HEPERKAN
- In vitro şartlarda Aspartam ve D Vitamini'ne maruz bırakılan insan kan hücrelerinin biyokimyasal ve titreşim spektroskopik yönden araştırılması
Biochemical and vibrational spectroscopic investigation of human blood cells exposed to Aspartame and Vitamin D in vitro
AYŞE BÜYÜK
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
BiyolojiYozgat Bozok ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HATİCE BAŞ
DR. ÖĞR. ÜYESİ HATİCE ARI
- Pankreatik beta hücre farklılaşmasında moleküler enerji algılayıcıları ve metabolik değişimlerin rolü
The role of molecular energy sensors and metabolic changes in pancreatic beta cell differentiation
ERTAN ÇELİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Biyolojiİstanbul ÜniversitesiBiyoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SELDA OKTAYOĞLU
- Vanilyalı yoğurt dondurmaya inülin ve izomalt ilavesinin reolojik ve duyusal özelliklere etkisi
The effect of inulin isomalt addition on the rhelogical and sensory attributes of vanilla flavored yoghurt ice cream
ÜMRAN IŞIK
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Gıda Mühendisliğiİstanbul Teknik ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF.DR. DİLEK BOYACIOĞLU
- Türk kahvesinin akrilamid içeriği ile asparaginaz enziminin akrilamid oluşumu ve uçucu bileşikler profiline etkileri
Acrylamide content in turkish coffee and the effect of asparaginase enzyme on acrylamide formation and volatile compounds profile
BANU AKGÜN
Doktora
Türkçe
2019
Gıda MühendisliğiYıldız Teknik ÜniversitesiGıda Mühendisliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUHAMMET ARICI