Güneş enerjisi potansiyeli alanlarının coğrafi bilgi sistemi ve çoklu karar verme yöntemlerinin kullanılarak belirlenmesi
Determination of solar power plant potential areas using geographic information system and multi-criteria decision-making methods
- Tez No: 1010145
- Danışmanlar: PROF. DR. MÜSTEYDE BADUNA KOÇYİĞİT
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Mühendislik Bilimleri, Engineering Sciences
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Gazi Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İnşaat Mühendisliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İnşaat Mühendisliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Küresel enerji talebi, teknolojik gelişmeler ve nüfus artışıyla birlikte artarken, istikrarlı bir enerji arzı sağlamak için yeni stratejilere ihtiyaç duyulmaktadır. Enerji güvenliği sorunlarıyla karşı karşıya olan Türkiye, enerji hammaddeleri açısından büyük ölçüde ithalata bağımlı olup, bu durum enerji politikalarını doğrudan etkilemektedir. Yerli ve yenilenebilir yeşil enerji kaynakları, enerji açıklarını gidermek ve döviz kayıplarını azaltmak için uygun bir çözüm sunmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye'nin kuzeyinde yer alan Yeşilırmak Havzası ile Çukurova'dan kuzeye doğru genişleyen Seyhan Havzası'nın güneş enerjisi potansiyelleri Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve Analitik Hiyerarşi Prosesi (AHP) yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Çalışmada mesleki deneyim ve kapsamlı literatür taraması sonucunda güneş enerjisi santrali (GES) kurulumunu etkileyen temel faktörler belirlenmiştir. Bu kriterler güneşlenme (radyasyon), eğim, bakı (yön), enerji iletim hatlarına mesafe, yollara yakınlık, nehir ve göllere uzaklık, yerleşim yerlerine yakınlık, arazi kullanımı ve sıcaklıktır. Bu kriterlerin göreli öncelik sırasını belirlemek amacıyla 50 yenilenebilir enerji uzmanıyla anket çalışması gerçekleştirilmiştir. Sonrasında, bu kriterlerin ağırlıkları AHP yöntemi ile değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlar CBS'ne entegre edilerek, havzada güneş enerjisi santrali kurulumu için en uygun alanları belirleyen tematik haritalar oluşturulmuştur. Elde edilen sonuçlara göre Yeşilırmak Havzası'nda enerji açığı bulunan Çorum ve Yozgat illeri ile Seyhan Havzası'nda yer alan Niğde, Mersin ve Kayseri illeri GES kurulumu için yüksek düzeyde uygun alanlara sahiptir. Yozgat ve Kayseri illeri GES potansiyeli için yapılan ekonomik analizler sonucunda geri dönüş süreleri sırasıyla yaklaşık olarak 8-9 ile 6-7 yıl olarak hesaplanmıştır. Bu kısa amortisman süresi öncelikle illerde var olan enerji açığının GES ile sağlanmasının projenin 35 yılı aşkın ekonomik ömrü boyunca uzun yıllar pozitif nakit akışı sağlayarak yatırımın finansal sağlamlığını göstermiştir. Böylece Türkiye'nin hem sürdürülebilir ve temiz enerjiye geçişi sağlanmış olacak hem ülke ekonomisi kazanacak hem de çevre problemleri nispeten azalmış olacaktır.
Özet (Çeviri)
As global energy demand increases due to technological advancements and population growth, new strategies are necessary to ensure a stable energy supply. Turkey, facing energy security challenges, heavily relies on imported energy raw materials, impacting its energy policies. Domestic and renewable green energy sources offer a viable solution to address energy shortages and reduce foreign exchange losses. This study examines the solar energy potential of the Yeşilırmak Basin in northern Türkiye and the Seyhan Basin, which extends northward from Çukurova, utilizing Geographic Information Systems (GIS) and the Analytical Hierarchy Process (AHP) method. Primarily, through professional experience and a comprehensive literature review, the key factors affecting solar power plant (SPP) installation have been identified as: solar radiation, slope, aspect, distance to energy transmission lines, proximity to roads, distance to rivers and lakes, proximity to residential areas, land use, and temperature. To determine the relative priority of these criteria, a survey was conducted with 50 renewable energy experts. Subsequently, the weights of these criteria were evaluated using the AHP method. The results were integrated into GIS, creating thematic maps that identify the most suitable areas for solar power plant installation in the basin. According to the results, Çorum and Yozgat provinces in the Yeşilırmak Basin, as well as Niğde, Mersin, and Kayseri provinces in the Seyhan Basin, which have energy deficits, have highly suitable areas for solar power plant installation. As a result of economic analyses conducted for the solar power plant potential of Yozgat and Kayseri provinces, the payback periods were calculated to be approximately 8-9 and 6-7 years, respectively. This short amortization period primarily demonstrates the financial soundness of the investment, as addressing the existing energy deficit in these provinces with solar power plants will generate a positive cash flow for many years throughout the project's economic life, which exceeds 35 years. Thus, Türkiye's transition to sustainable and clean energy will be ensured, the national economy will benefit, and environmental problems will be relatively reduced.
Benzer Tezler
- Yeni Cami'nin akustik açıdan performans değerlendirmesi
Evaluation of the acoustical performance of the New Mosque
EVREN YILDIRIM
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEVTAP YILMAZ DEMİRKALE
- Practices from sweden for sustainable turkiye: a pv parksite selection methodology proposal
Sürdürülebilir türkiye için isveç uygulamaları: pv parkyeri seçimi yöntemi önerisi
ÜMMÜHAN YOLCUOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Enerjiİstanbul Teknik ÜniversitesiGayrimenkul Geliştirme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİYE AHU GÜLÜMSER
DR. İLHAMİ AKKUM
- Coğrafi bilgi sistemi tabanlı destek vektör makineleri ile güneş enerji santrali optimum yer seçimi: Adıyaman örneği
Optimum site selection for solar power plant based on the geographic information system with support vector machines: The case of Adıyaman
ZEYNEP ÇAPKURT
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Jeodezi ve FotogrametriErciyes ÜniversitesiHarita Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BÜLENT BOSTANCI
- Coğrafi bilgi sistemi tabanlı çok kriterli karar analizi ile fotovoltaik güneş enerjisi santralleri için yer seçimi: Çanakkale ili örneği
Site selection for photovoltaic power plants using GIS-based multi criteria decision analysis: A case study of Çanakkale province, Turkey
CANAN KOCABALDIR
Yüksek Lisans
Türkçe
2021
EnerjiÇanakkale Onsekiz Mart ÜniversitesiCoğrafi Bilgi Teknolojileri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET ALİ YÜCEL
- Güneş enerjisi santrallerinin kurulacağı alanların coğrafi bilgi sistemleri ile belirlenmesi
Site assessment for solar power plants by geographic information systems
MUSTAFA EMRE EREN
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
EnerjiEge ÜniversitesiGüneş Enerjisi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ HASAN SARPTAŞ