Diyabetik ayak yaraları ile ilişkili faktörler: Retrospektif araştırma
Factors associated with diabetic foot ulcers: A retrospective study
- Tez No: 1009670
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ BURCU DEDEOĞLU DEMİR, PROF. DR. NEŞE SALTOĞLU
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Hemşirelik, Nursing
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Arel Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Hemşirelik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İç Hastalıkları Hemşireliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışma, diyabetik ayak ülserlerinin gelişimine yol açan başlıca etiyolojik faktörleri ve hastalık seyrini etkileyen klinik risk etmenlerini retrospektif olarak incelemeyi amaçladı. Yöntem: Retrospektif tasarımlı araştırma, bir üniversite hastanesinin Diyabetik Ayak Polikliniği'nde yürütüldü. 01 Ocak 2020 – 01 Haziran 2025 tarihleri arasında başvuran 415 hastanın dosyası incelendi; eksik verisi bulunan ve diyabet tanısı olmayan olgular dışlandıktan sonra 310 hasta analize dahil edildi. Veriler SPSS v27 programında ki-kare testi ve lojistik regresyon analizleri ile değerlendirildi. Bulgular: Hastaların yaş ortalaması 62,11±10,55 olup olguların %77,4'ü erkekti. Katılımcıların %57,4'ü ilkokul mezunu, %73,9'u çalışmıyor ve %28'i sigara kullanıyordu. Yaraların en sık Wagner evre 3 düzeyinde olduğu belirlendi (%43,5). Nöropati (%79,4), periferik arter hastalığı (%74,5), enfeksiyon (%97,4) ve osteomiyelit (%74,2) yüksek oranlarda saptandı. Olguların %70,3'ünde diyabet süresi 10 yılın üzerinde, %40,6'sında HbA1c düzeyi %9'un üzerindeydi. Hastaların %42,6'sında tekrarlayan yatış öyküsü, %49,4'ünde birden fazla ülser gelişimi mevcuttu. Yara etiyolojisinde basınç yaralanmaları (%37,7), nasır (%34,5) ve ayak deformiteleri (%33,9) öne çıkarken lezyonlar en sık parmaklarda (%66,1) ve plantar bölgede (%29,7) görüldü. Ampütasyon oranı %62,3 olup bunların %20,2'si majör ampütasyondu. Lojistik regresyon analizine göre osteomiyelit ampütasyon riskini 15,3 kat, periferik arter hastalığı 5,6 kat artırmaktadır. Uzun diyabet süresi ve ülser tekrarı da anlamlı risk faktörleri olarak belirlendi. Sonuç: Bulgular, diyabetik ayakta kötü prognozun uzun diyabet süresi, yetersiz glisemik kontrol ve nöro-iskemik komplikasyonlarla ilişkili olduğunu göstermektedir. Osteomiyelit ve periferik arter hastalığının ampütasyon riskini artırması, erken tanı ve multidisipliner bakımın önemini ortaya koymaktadır. Düzenli ayak değerlendirmesi, erken risk belirleme ve yapılandırılmış hasta eğitimi gibi hemşirelik girişimleri, ülser tekrarı ve ampütasyonların azaltılmasında kritik rol oynamaktadır.
Özet (Çeviri)
Aim: This study aimed to retrospectively examine the major etiological factors contributing to the development of diabetic foot ulcers and to identify clinical risk factors influencing disease progression. Methods: This retrospective study was conducted in the Diabetic Foot Outpatient Clinic of a university hospital. Medical records of 415 patients admitted between January 1, 2020, and June 1, 2025, were reviewed. After excluding cases with incomplete data and non-diabetic diagnoses, 310 patients were included in the analysis. Data were analyzed using chi-square tests and logistic regression in SPSS v27. Results: The mean age of the patients was 62.11 ± 10.55 years, and 77.4% were male. Among participants, 57.4% had primary school education, 73.9% were unemployed, and 28% were smokers. Ulcers were most frequently Wagner grade 3 (43.5%). Neuropathy (79.4%), peripheral arterial disease (74.5%), infection (97.4%), and osteomyelitis (74.2%) were highly prevalent. Diabetes duration exceeded 10 years in 70.3% of patients, and 40.6% had HbA1c levels above 9%. Recurrent hospitalizations were reported in 42.6% of patients, and 49.4% developed multiple ulcers. Etiological factors included pressure-related injuries (37.7%), callus formation (34.5%), and foot deformities (33.9%). Lesions were most commonly located on the toes (66.1%) and plantar surface (29.7%). The overall amputation rate was 62.3%, of which 20.2% were major amputations. Logistic regression analysis indicated that osteomyelitis increased the risk of amputation by 15.3-fold and peripheral arterial disease by 5.6-fold. Longer diabetes duration and ulcer recurrence were also significant risk factors. Conclusion: The findings indicate that poor prognosis in diabetic foot disease is strongly associated with prolonged diabetes duration, inadequate glycemic control, and neuro-ischemic complications. The substantial impact of osteomyelitis and peripheral arterial disease on amputation risk underscores the importance of early diagnosis and multidisciplinary care. Nursing interventions, including routine foot assessment, early risk identification, and structured patient education, play a critical role in preventing ulcer recurrence and reducing amputation rates.
Benzer Tezler
- Diyabetus mellitus'da gözlenen mikrovasküler komplikasyonların prostaglandinler ile olan ilişkisi
The Relation of microvaskular complications observed in diabetes mellitus with prostoglandins
CANAN NEBİGİL
Doktora
Türkçe
1985
Eczacılık ve FarmakolojiCumhuriyet ÜniversitesiFarmakoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. YUSUF SARIOĞLU
- Atherosklerotik kalp hastalıklarında risk faktörleri
Risk factors in the coronary artery disease
MURAT SUHER
- Çocuklarda akut stres hiperglisemisinde hormonal değişikliklerin ve kısa süreli prognozun incelenmesi
Başlık çevirisi yok
AYGÜN DİNDAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
1987
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul ÜniversitesiÇocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. HÜLYA GÜNÖZ
- Tedaviye cevap vermeyen diyabetik makula ödeminde vitreoskizisin rolü
The role of vitreoschisis in diabetic macular edema refractory to treatment
MAKBULE BERNA ÖTÜK YAŞAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2008
Göz Hastalıklarıİstanbul ÜniversitesiGöz Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TUNÇ OVALI