Yaylalarda mülkiyet sorununa coğrafi bakış: Kümbet Yaylası (Giresun) örneği
A geographical perspective on property issues in highlands: The example of Kumbet Plateau (Giresun)
- Tez No: 1008959
- Danışmanlar: PROF. DR. CEVDET YILMAZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Coğrafya, Geography
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ondokuz Mayıs Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Coğrafya Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada, Kümbet yaylasını oluşturan oba yerleşmelerinde yaylacılık faaliyetleri, mülkiyet durumu ve yaylacılar arasında yaşanan sorunların çözümünde başvurulan yazılı olmayan kurallar ele alınmıştır. Kümbet Yaylası Karadeniz Bölgesinde, Giresun İli Dereli ilçesi sınırları içinde, Giresun il merkezine 59 km, Dereli İlçe merkezine 28 km uzaklıkta bulunur. Deniz seviyesinden 1750-2540 m yükseltiler arasında yer alan yayla sahası arazi yüzeyine dağılmış ve yöresel anlamda oba olarak adlandırılan çok sayıda sezonluk kırsal yerleşim birimlerinden oluşur. Kümbet yaylasını meydana getiren oba yerleşmeleri daha alt kesimlerde yer alan birden fazla köyün otlak ve yaşam alanıdır. Obalardan faydalanma şekilleri, mülkiyet durumu ve barınma koşulları obaları kullanan yaylacılar arasında yazılı olmayan kurallar çerçevesinde belirlenmekte ve uygulanmaktadır. Bu kurallar yazılı kanunların dışında olup, geleneksel halk anlayışı çerçevesinde geçmişten günümüze zaman içinde oluşturulmuştur. Çalışmanın amacı, Kümbet yaylasını oluşturan obalarda mülkiyet ve doğal kaynakların kullanım süreçlerini doğrudan etkileyen bu kuralların öncelikle neler olduğunu tespit etmek, sonra da bu kuralların geleneksel yaylacılığın sürdürülebilirliği üzerindeki etkilerini yöre insanlarının ifadeleriyle ortaya koymaktır. Araştırmada veri toplama yöntemi olarak katılımcı gözlem ve görüşme yönteminden yararlanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formları ile elde edilen veriler betimsel olarak analiz edilmiştir. Araştırma sahasında yaylacıların yaylacılığı sürdürme şekli ve mülkiyet haklarına dair çok sayıda yazılı olmayan kural tespit edilmiştir. Bu kuralların yaylacılar arasında barınma, mülkiyet edinme, otlakların sürdürülebilir kullanımı ve su kaynaklarından eşit şekilde faydalanma hususlarında etkili olduğu görülmüştür. Fakat geçmişte işe yarayan bu kuralların günümüzde yaylacılar arasında ortaya çıkan bazı sorun ve anlaşmazlıkları çözmede yetersiz kaldığı tespit edilmiştir. Geleneksel yöntemler ve sözlü kuralların günümüz yasaları ile çatıştığı durumlarda önemli sorunlar yaşanmaktadır. Örneğin eşi ölmüş, dul kalmış veya boşanmış kadınların ortaya çıkan bu yeni statüleri ile yaylacılık yapmaları yazılı olmayan kurallara göre diğer yaylacılar tarafından engellenebilmektedir. Mülkiyet, barınma ve geleneksel yaylacılığın sürdürülmesinde karşılaşılan bu ve benzeri durumlar yöre halkı ile kamu otoritesini karşı karşıya getirmekte, bir kısım yaylacıların yeni ev yapmaları ya da evlerini yenilemeleri engellenerek barınma hakları ellerinden alınırken, bir kısım yaylacıların yöreyi terk ederek üretimden vazgeçmelerine sebep olmaktadır.
Özet (Çeviri)
This study examines pastoral activities, ownership patterns, and the unwritten rules employed to resolve conflicts among pastoralists in the oba settlements which make up the Kümbet Yayla (summer highland pasture). Located in the Black Sea Region within the boundaries of Dereli district, Giresun province, Kümbet Yayla is 59 km from the city of Giresun and 28 km from the district center of Dereli. The yayla area, situated at elevations between 1750 and 2540 meters above sea level, comprises numerous seasonal rural settlements scattered across the terrain, locally referred to as obas. These oba settlements serve as grazing and seasonal living areas for multiple villages situated at lower altitudes. The use of the obas, ownership status, and housing conditions are determined and enforced among the pastoralists based on a framework of unwritten rules. These rules operate independently of formal written laws and have been developed over time within the framework of traditional communal understanding. The aim of the study is twofold: first, to identify these rules which directly influence ownership and natural resource use processes in the obas of Kümbet Yayla, and second, to demonstrate their impact on the sustainability of traditional pastoralism through the narratives of the local people. The research utilized participant observation and interviews as data collection methods. Data obtained through semi-structured interview forms were analyzed descriptively. The research identified numerous unwritten rules among the pastoralists concerning the practice of pastoralism and property rights. These rules proved effective in regulating shelter, property acquisition, the sustainable use of pastures, and equitable access to water resources. However, it was found that these once-effective rules are now insufficient in resolving some contemporary problems and disputes among pastoralists. Significant issues arise when traditional methods and oral rules conflict with modern laws. For instance, according to unwritten rules, women who have been widowed or divorced may be prevented by other pastoralists from engaging in pastoral activities due to their changed status. Such situations concerning property, housing, and the continuation of traditional pastoralism create conflicts between the local community and public authorities. This leads to some pastoralists being deprived of their right to shelter by being prevented from building new houses or renovating existing ones, while others are forced to abandon the area and cease production.
Benzer Tezler
- Toprak reformlarının Türkiye uygulaması üzerinden değerlendirilmesi
Evaluation of land reforms practiced in Turkey
PELİN YAĞMUR ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
HukukAnkara Hacı Bayram Veli ÜniversitesiTaşınmaz Geliştirme Ana Bilim Dalı
PROF. DR. OĞUZ SADIK AYDOS
- Unmanned aerial vehicles based 3D city modeling data collection, processing and analysis the case of Yavuz Sinan neighborhood
İnsansız hava araç tabanlı 3D şehir modellemesi veri toplama, işleme ve analizi Yavuz Sinan mahallesi örneği
ABDALRAHMAN ALASHI
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
Şehircilik ve Bölge Planlamaİstanbul Teknik ÜniversitesiŞehir ve Bölge Planlama Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ÖZHAN ERTEKİN
- Elektronik yayınların Fikri Mülkiyet Hukuku açısından değerlendirilmesi
Evaluation of electronic publications in terms of Intellectual Property Law
FİLİZ BERNA GÜLTEKİN
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
HukukDokuz Eylül ÜniversitesiÖzel Hukuk Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ YAŞAR CAN GÖKSOY
- Türkiye'de kamulaştırmasız el atma kavramı ve davaları
De facto expropriatis according to the Turkey and cases
AYŞEGÜL EREN
Yüksek Lisans
Türkçe
2014
HukukKadir Has ÜniversitesiMedeni Hukuk Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN ÜNSAL ERMAN
- Türk ve AB Hukukunda hakların tükenmesi
Başlık çevirisi yok
ADEM ASLAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2003
Hukukİstanbul ÜniversitesiAvrupa Birliği Hukuku Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ASLAN KAYA