Tekilleşen ebeveynlik: Birlikte ebeveynlik süreci üzerine gömülü teori temelli bir analiz
The singularization of parenting: A grounded theory study of the coparenting process
- Tez No: 1008529
- Danışmanlar: DOÇ. DR. HİLAL ÇELİK AHBAB
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Psikoloji, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Ortak ebeveynlik ilişkileri, Coparenting relationship
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çiftlerin ebeveynlik sürecini birbirleriyle ve diğer bakım verenlerle deneyimleme biçimlerini anlatan birlikte ebeveynlik; evlilik doyumu, ebeveyn ruh sağlığı ve çocuk gelişimi üzerinde önemli etkilere sahiptir. Ne var ki; bu etkileşimsel sürecin inşa edildiği bağlamsal koşullar, ebeveynlerin deneyimleri ve sürecin işleyiş mekanizmaları yeterince açıklığa kavuşturulmamıştır. Bundan hareketle bu çalışma; üniversite mezunu, orta gelir düzeyine sahip, tek çocuğu olan anne-babaların birlikte ebeveynlik sürecini; bu süreçte ortaya çıkan eylemleri/etkileşimleri ve bu dinamikleri şekillendiren bağlamsal koşulları sistematik olarak çözümlenmeyi amaçlamıştır. Araştırma, anne ve babaların deneyimlerinden hareketle bu etkileşimlerin birlikte ebeveynliğin inşa süreci üzerindeki sonuçlarını ortak bir potada analiz ederek, birlikte ebeveynlik ilişkisinin yapısına dair kuramsal/kavramsal bir model ortaya koymayı hedeflemektedir. Gömülü teori yaklaşımıyla yürütülen çalışmada Strauss ve Corbin'in sistematik deseni kullanılmıştır. Araştırmaya toplamda on beş çift (on beş anne ve on beş baba) katılmıştır. Çiftlerin yedisi geniş aileden, ikisi bakıcıdan destek almaktadır. Katılımcılarla gerçekleştirilen derinlemesine görüşmeler açık, eksen, seçici kodlama ile analiz edilmiştir. Araştırma sürecinde sürekli karşılaştırmalı analiz yapılmış; inandırıcılık, aktarılabilirlik, tutarlılık ve teyit edilebilirlik için akran değerlendirmesi, ayrıntılı açıklama ve dış denetçilerden yararlanılmıştır. Analizler sonucunda araştırmanın çekirdek kategorisi“tekilleşen ebeveynlik”olarak kavramsallaştırılmıştır. Bulgular; annenin ebeveynlik sürecinde birincil/merkezi bir rol üstlendiğini, babanın sürecin çeperinde konumlandığını ve bu durumun tekilleşmeyi doğrudan inşa ettiğini göstermiştir. Bu çekirdek kategori etrafında şekillenen diğer tematik bileşenler; sürecin zeminini oluşturan“ebeveynliğin kriptografisi”ve“bakım desteğinin ikircikliği”; süreci çevreleyen“ilişkisel iklim”; eylem ve etkileşim kalıplarını yansıtan“eşlik ve ebeveynlik döngüsü”ve bu dinamiklerin çıktılarını ortaya koyan“ebeveynlik deneyiminin asimetrik dönüştürücülüğü”olarak sistemik bir model formunda yapılandırılmıştır. Geliştirilen modelde“tekilleşen ebeveynlik”süreci; makro düzeydeki ebeveynlik kültürü ve normları ile mikro düzeydeki bireysel ve bağlamsal dinamiklerin kesişiminde şekillenmektedir. Süreçte babaların sergilediği“konforlu b(ilgisizlik)”, anneleri bütünsel bakım sağlayıcı konumunda zorunlu olarak konumlandırmakta ve onları ebeveynliğin“düşünce işçisi”haline getirmektedir. Öte yandan, bakım desteğinin de tekilleşme olgusunu besleyen bir dinamik olduğu saptanmıştır. Bu süreç; ilişkisel iklim ile eşlik ve ebeveynlik döngülerinin birbirini karşılıklı olarak yapılandırdığı dinamik bir bağlamda icra edilmektedir. Nihayetinde, süreçte deneyimlenen vi farklılaşmalar, anne ve babaların asimetrik dönüşümüyle sonuçlanmaktadır. Birlikte ebeveynliğin bu örüntülerini süreç odaklı bir yaklaşımla ortaya koyan araştırma, elde ettiği özgün bulguları literatür ekseninde tartışarak uygulayıcı ve araştırmacılara yönelik öneriler sunmaktadır.
Özet (Çeviri)
Coparenting, which describes how couples experience the parenting process with each other and other caregivers, has significant effects on marital satisfaction, parental mental health, and child development. However, the contextual conditions under which this interactive process is constructed, the experiences of the parents, and the mechanisms by which the process operates are not sufficiently clarified. Therefore, this study aims to systematically analyze the coparenting process of university-educated, middle-income parents with one child; the actions/interactions that occur in this process; and the contextual conditions that shape these dynamics. Based on the experiences of the mothers and fathers, the research aims to analyze the consequences of these interactions on the process of building coparenting, and to present a theoretical/conceptual model of the structure of the coparenting relationship. The study, conducted using a grounded theory approach, employed Strauss and Corbin's systematic design. A total of fifteen couples (i.e., fifteen mothers and fifteen fathers) participated in the study. Seven of the couples received support from extended family, and two from nannies. In-depth interviews with the participants were analyzed using open, axial, and selective coding. Throughout the research process, continuous comparative analysis was conducted; peer debriefing, thick description, and external auditors were utilized to ensure credibility, transferability, consistency, and confirmability. As a result of the analyses, the core category of the research was conceptualized as“singulatization of parenting.”The findings showed that the mother assumes a primary role in the parenting process, the father is positioned on the periphery of the process, and this directly constructs singulatization. The other thematic components shaped around this core category are structured in the form of a systemic model as“the cryptography of parenting”and“the ambivalence of care support,”which form the ground of the process;“the relational climate”surrounding the process;“marital-parenting cycle,”reflecting patterns of action and interaction; and“the asymmetric transformative nature of the parenting experience”which reveals the outcomes of these dynamics. In the developed model, the“singularization of parenting”process is shaped at the intersection of macro-level parenting culture and norms and micro-level individual and contextual dynamics. The“comfortable ignorance/incompetence”exhibited by fathers during this process necessarily positions mothers as holistic caregivers, transforming them into“thought workers”of parenting. On the other hand, it has been identified that care support is also a dynamic that fuels the phenomenon of singularization. This process is carried out within a dynamic context where the relational viii climate and the cycles of marriage and parenting mutually structure each other. Ultimately, the differentiations experienced in the process result in the asymmetrical transformation of mothers and fathers. This research, which reveals these patterns of co-parenting through a process-oriented approach, discusses its unique findings within the framework of the literature and offers suggestions for practitioners and researchers.
Benzer Tezler
- Apartman tipi konutların mimari tasarımını ve üretim sürecini etkileyen faktörler: Gebze ve Çayırova örneği
Factors that affect the architectural design of apartment building dwellings and the process of production: Example of Gebze and Cayirova
GÖKHAN YAMEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. İFFET HÜLYA ARI
- Mimarlık teorisi ve eleştirisinin taktiksel potansiyelleri: Yapılı çevre üretiminde enstrümanlaşmaya karşı özgürleşme potansiyeli olarak taktiksel eylemlilik
Tactical potentials of architectural theory and criticism: Tactical action as liberation potential against instrumentalisation in build environment
AYŞEGÜL ÇAKAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. AYŞE ŞENTÜRER
- Tekelleşen Türk medyasında yazılı basın ekleriyle sunulan yaşam tarzları
Presenting lifestyles with print newspapers` supplements in monopolizing Turkish media
DEVRİM DENİZ EROL
Yüksek Lisans
Türkçe
2004
GazetecilikAnadolu ÜniversitesiBasın ve Yayın Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BANU DAĞTAŞ
- Rethinking independent cinema: Public funding, market oligopoly and the film industry in Turkey
Bağımsız sinemayı yeniden düşünmek: Devlet desteği, tekelleşen piyasa ve Türkiye film endüstrisi
ERCAN AKKAYA
Yüksek Lisans
İngilizce
2016
Sahne ve Görüntü SanatlarıBoğaziçi ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MEHPARE SELCAN KAYNAK
- Sosyal medya sonrası siyasal iletişim
Political communication after social media
OSMAN OĞUZ EKŞİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2020
Halkla İlişkilerSüleyman Demirel ÜniversitesiSiyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ GÖKHAN TURHAN