Zeynep Yahya Kılıçaslan Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran 20-69 yaş arası kadınların meme kanseri taramaları hakkında bilgi, tutum ve davranışları
Knowledge, attitudes, and practices regarding breast cancer screenings among women aged 20–69 attending Zeynep Yahya Kılıçaslan Family Health Center
- Tez No: 1008169
- Danışmanlar: PROF. DR. SELÇUK MISTIK
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Aile sağlığı merkezi, meme kanseri, mamografi, Sağlık İnanç Modeli, Breast cancer, family medicine center, Health Belief Model, mammography
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Erciyes Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu çalışmada kadınların sosyodemografik ve birtakım özelliklerinin (yaş, eğitim, gelir düzeyi, ailede kanser öyküsü, egzersiz alışkanlıkları gibi) meme kanseri taramalarına ilişkin bilgi, tutum ve davranışlarına etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca çalışmada Champion'un Sağlık İnanç Modeli'nin alt boyutları ve meme kanseri risk puanları ile bu değişkenler arasındaki ilişki incelenmiştir. Gereç ve yöntem: Kesitsel, tanımlayıcı ve analitik nitelikteki bu çalışma, Zeynep Yahya Kılıçaslan Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran, yaşları 20 ile 69 arasında değişen 320 gönüllü kadın ile gerçekleştirilmiştir. Veriler, sosyodemografik özellikleri ve meme kanseri risk puanlarının hesaplanmasına olanak sağlayan maddeleri içeren bir anket formu ile Champion'un Sağlık İnanç Modeli Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. İstatistiksel analizler IBM SPSS statistics 25.0 programı kullanılarak yapılmıştır. Verilerin normal dağılıma uyup uymadığı Kolmogorof-Simirnov ve Shapiro–Wilk testleri ile incelenmiştir. Anormal dağılım gösteren sürekli değişkenler medyan (Q1–Q3) değerleri ile sunulmuştur. Kategorik veriler birim sayısı (n) ve yüzde (%) ile ifade edilmiştir. Kategorik değişkenlerin değerlendirilmesinde Ki-kare testi, iki grup karşılaştırmalarında Mann–Whitney U testi, ikiden fazla grup karşılaştırmalarında ise Kruskal–Wallis testi kullanılmıştır.Tüm istatistiksel analizlerde anlamlılık düzeyi p˂0,05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 40,50 ± 10,6 (med:41 min:20 max:68) yıl olup, %79,06'i evli, %69,06'sı ev hanımı, %21,88'i herhangi bir işte çalışan, %9,06'sı sağlık çalışanıdır. Katılımcıların %30'u ilkokul, %26,2'si lise, %20'si üniversite mezunudur. %51,56'sı asgari ücret düzeyinde gelire sahipken, %71,6'sının beden kitle indeksi“şişman”kategorisindedir. Katılımcıların %39,4'ünün ailesinde kanser öyküsü bulunduğu belirlenmiştir. Kadınların genel meme kanseri risk puanı ortalaması 135,21±43,01 olarak bulunmuştur. Champion'un Sağlık İnanç Modeli alt boyutlarının puan ortalamaları sırayla algılanan duyarlılık 7,33±2,01, algılanan ciddiyet 19,36±4,12, kendi kendine meme muayenesi yararları 15,61±2,20, mamografi yararları 19,15±2,76, kendi kendine meme muayenesi engelleri 18,37±4,46, mamografi engelleri 27,40±5,66, sağlık motivasyonu 19,79±3,02 ve öz etkililik 35,09±6,68'dir. Champion'un Sağlık İnanç Modeli Ölçeği bulgularına göre, eğitim düzeyi arttıkça algılanan engeller azalmakta ve öz yeterlilik artmaktadır. Yaş ilerledikçe mamografiye yönelik algılanan engeller azalırken, algılanan ciddiyet, kendi kendine meme muayenesinin yararları ve öz yeterlilik artmıştır. Meme kanseri risk skoru ile ilişki incelendiğinde; risk skoru arttıkça kendi kendine meme muayenesinin algılanan yararları ve öz yeterlilik artarken, mamografi engellerinin de yükseldiği görülmüştür. Mamografi çektiren kadınların algılanan duyarlılık, ciddiyet, motivasyon ve mamografinin algılanan yararları daha yüksek düzeydeyken, algılanan engelleri daha düşüktür. Ayrıca gelir ve eğitim düzeyi arttıkça meme kanseri risk puanlarının azaldığı; mamografi yaptıran kadınların risk puanlarının ise daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Sonuç: Bulgular kadınların meme kanseri tarama davranışlarında sosyodemografik özelliklerin ve sağlık inançlarının önemli bir rol oynadığını göstermektedir. Eğitimin algılanan engelleri azaltırken farkındalığı ve motivasyonu artırdığı görülmektedir. Sağlık İnanç Modeli doğrultusunda kadınların öz yeterliliğinin ve risk algısının hedefe yönelik eğitim müdahaleleriyle geliştirilmesi, tarama programlarına daha etkin katılımı teşvik edebilir ve meme kanserinin erken tanısına katkı sağlayabilir.
Özet (Çeviri)
Objective: This study aimed to determine the effect of women's sociodemographic characteristics and certain personal factors (such as age, education, income level, family history of cancer, and exercise habits) on their knowledge, attitudes, and behaviors related to breast cancer screening. In addition, the study examined the sub-dimensions of the Champion Health Belief Model and the relationship between breast cancer risk scores and these variables. Materials and Methods: This cross-sectional, descriptive, and analytical study was conducted with 320 volunteer women aged between 20 and 69 who applied to the Zeynep Yahya Kılıçaslan Family Health Center. Data were collected using a questionnaire that included items on sociodemographic characteristics and factors allowing the calculation of breast cancer risk scores, as well as the Champion's Health Belief Model Scale. Statistical analyses were performed using IBM SPSS Statistics version 25.0. The normality of data distribution was assessed with the Kolmogorov–Smirnov and Shapiro–Wilk tests. Continuous variables with non-normal distribution were presented as median (Q1–Q3). Categorical variables were expressed as frequency (n) and percentage (%). The chi-square test was used to evaluate categorical variables, the Mann–Whitney U test for comparisons between two groups, and the Kruskal–Wallis test for comparisons among more than two groups. A p-value of less than 0.05 was considered statistically significant. Results: The mean age of the participants was 40.50 ± 10.6 years (median: 41; range: 20–68). Among them, 79.06% were married, 69.06% were housewives, 21.88% were employed, and 9.06% were healthcare professionals. Regarding educational status, 30% had completed primary school, 26.2% high school, and 20% university. More than half of the participants (51.56%) had an income level equivalent to the minimum wage, and 71.6% were classified as“obese”based on their body mass index. It was also found that 39.4% of the participants had a family history of cancer. The mean overall breast cancer risk score among the women was 135.21 ± 43.01. The mean scores of the Champion's Health Belief Model subscales were as follows: perceived susceptibility 7.33 ± 2.01, perceived seriousness 19.36 ± 4.12, perceived benefits of breast self-examination 15.61 ± 2.20, perceived benefits of mammography 19.15 ± 2.76, perceived barriers to 18.37 ± 4.46, perceived barriers to mammography 27.40 ± 5.66, health motivation 19.79 ± 3.02, and self-efficacy 35.09 ± 6.68. According to the findings based on the Champion Health Belief Model Scale, as the education level increased, perceived barriers decreased and self-efficacy increased. With increasing age, perceived barriers to mammography decreased, while perceived seriousness, perceived benefits of breast self-examination and self-efficacy increased. Examination of the relationship between breast cancer risk scores and Champion's Health Belief Model subscales revealed that higher risk scores were associated with greater perceived benefits of breast self-examination and higher self-efficacy, but also with increased perceived barriers to mammography. Women who had undergone mammography demonstrated higher levels of perceived susceptibility, seriousness, motivation, and perceived benefits of mammography, while their perceived barriers were lower. In addition, it was determined that as income and education levels increased, breast cancer risk scores decreased, whereas women who had undergone mammography had higher risk scores. Conclusion:The findings indicate that sociodemographic characteristics and health beliefs play an important role in women's breast cancer screening behaviors. Education and income appear to enhance awareness and motivation while reducing perceived barriers. In line with the Health Belief Model, improving women's self-efficacy and risk perception through targeted educational interventions may encourage more effective participation in screening programs and contribute to early diagnosis of breast cancer.
Benzer Tezler
- La Naminalisation en Français moderne (These de maitrise)
Başlık çevirisi yok
HÜSEYİN PAKSOY
Yüksek Lisans
Fransızca
1986
Fransız Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiFransız Dili Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ZEYNEL KIRAN
- Mimarlıkta rasyonel ve irrasyonel biçimlendirmenin ekonomik göstergelere bağlı olarak değişimi ve bu değişimin 11. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar Türk ve Avrupa uygarlıklarında örneklenmesi
The Change of rational and irrational styles in architecture duetotho economicaldata and the illustration of this change on the Turkish and European Civilizations between 11th and 19th centuries
AYŞE ZEYNEP ONUR
- Halid Ziya Uşaklıgil'in Servet-i Fünun Edebiyatı hakkında görüşleri
Başlık çevirisi yok
MAHMUT BABACAN
