Tip 2 diyabetli bireylerde kronotip, beslenme durumu ve yeme bağımlılığının değerlendirilmesi
Evaluation of chronotype, nutritional status, and food addiction in individuals with type 2 diabetes mellitus
- Tez No: 1007722
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ FERHAN MANTAR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Beslenme alışkanlıkları, Diabetes mellitus-tip 2, Kronotip, Yeme bağımlılığı, Nutritional habits, Diabetes mellitus-type 2, Chronotype, Food addiction
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Bahçeşehir Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Tip 2 Diyabet Mellitus (T2DM), küresel ölçekte prevalansı hızla artan ve ciddi morbidite ile mortaliteye yol açan önemli bir metabolik hastalıktır. Son yıllarda T2DM'nin yalnızca metabolik değil, aynı zamanda kronobiyolojik ve davranışsal bileşenlerle de ilişkili olduğu gösterilmiştir. Bu bağlamda kronotip, beslenme alışkanlıkları ve yeme bağımlılığı gibi faktörlerin diyabet yönetimindeki rolü giderek daha fazla önem kazanmaktadır. Bu çalışma, Tip 2 diyabet tanısı almış bireylerde kronotip, beslenme durumu ve yeme bağımlılığı arasındaki ilişkilerin değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Araştırma, İstanbul'da özel bir polikliniğin Endokrinoloji ve Metabolizma Bölümü'ne başvuran Tip 2 diyabetli yetişkin bireyler üzerinde yürütülmüştür. Katılımcıların kronotipleri Sabahçıl–Akşamcıl Anketi ile, yeme bağımlılığı durumları Yale Yeme Bağımlılığı Ölçeği kullanılarak değerlendirilmiş; beslenme alışkanlıkları, antropometrik ölçümler ve biyokimyasal parametreler (HbA1c, lipid profili vb.) analiz edilmiştir. Katılımcıların %17,6'sında yeme bağımlılığı saptanmış olup, yeme bağımlılığı semptom sayısının genç yaş gruplarında ve bekâr bireylerde daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Yeme bağımlılığı tanısı ile beden kütle indeksi (BKİ) arasında anlamlı bir ilişki saptanırken, cinsiyet açısından anlamlı bir fark bulunmamıştır. Kronotip grupları ile yeme bağımlılığı tanısı arasında anlamlı bir fark saptanmamış; ancak kronotip puanı ile yeme bağımlılığı semptom sayısı arasında zayıf düzeyde negatif bir ilişki belirlenmiştir. Sonuç olarak, bu çalışma Tip 2 diyabetli bireylerde yeme bağımlılığı ve kronotipin, özellikle yaş ve BKİ ile ilişkili önemli davranışsal faktörler olduğunu göstermektedir. Elde edilen bulgular, diyabet yönetiminde yalnızca metabolik değil, kronobiyolojik ve davranışsal yaklaşımların da dikkate alınması gerektiğini desteklemektedir.
Özet (Çeviri)
Type 2 Diabetes Mellitus (T2DM) is a major metabolic disease whose prevalence is rapidly increasing worldwide and which leads to significant morbidity and mortality. In recent years, T2DM has been shown to be associated not only with metabolic factors but also with chronobiological and behavioral components. In this context, factors such as chronotype, dietary habits, and food addiction are gaining increasing importance in diabetes management. This study aims to evaluate the relationships between chronotype, nutritional status, and food addiction in individuals diagnosed with Type 2 diabetes. The research was conducted among adult patients with Type 2 diabetes who applied to the Endocrinology and Metabolism outpatient clinic of a private polyclinic in Istanbul. Participants' chronotypes were assessed using the Morningness–Eveningness Questionnaire, and food addiction status was evaluated using the Yale Food Addiction Scale. Dietary habits, anthropometric measurements, and biochemical parameters (HbA1c, lipid profile, etc.) were also analyzed. Food addiction was identified in 17.6% of the participants, and the number of food addiction symptoms was found to be higher among younger age groups and unmarried individuals. A significant relationship was observed between food addiction diagnosis and body mass index (BMI), whereas no significant difference was found in terms of gender. Although no significant difference was detected between chronotype groups and food addiction diagnosis, a weak negative correlation was identified between chronotype score and the number of food addiction symptoms. In conclusion, this study demonstrates that food addiction and chronotype are important behavioral factors associated with Type 2 diabetes, particularly in relation to age and BMI. The findings support the consideration of not only metabolic but also chronobiological and behavioral approaches in diabetes management.
Benzer Tezler
- Tip 2 diyabetli hastalarda krononütrisyon profili ve yeme jetlagı ile metabolik kontrol arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Chrononutrion profile eating jetlag in patients with type 2 diabetes evaluation of the relationship between metabolic control
BUSE ERTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikHacettepe ÜniversitesiBeslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEHRA BÜYÜKTUNCER DEMİREL
- Sabahçıl ve akşamcıl kronotipe sahip tip 2 diyabetli bireylerin yeme tutumu, beslenme alışkanlıkları, kan parametreleri ve yaşam kalitesi açısından karşılaştırılması
Comparison of individuals with morningness and eveningness chronotype with type 2 diabetes in terms of eating attitude, nutritional habits, blood parameters and quality of life
SEHER YERLİKAYA
Yüksek Lisans
Türkçe
2023
Beslenme ve DiyetetikTekirdağ Namık Kemal ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET ALPASLAN
- Hafif şişman ve obez kadınlarda kronotipin yeme davranışı, akdeniz diyetine uyum ve adipoz doku disfonksiyonuna etkisi
The effect of chronotype on eating behavior, compliance with the mediterranean diet and adipose tissue dysfunction in overweight and obese women
BETÜL TÜYSÜZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Beslenme ve DiyetetikNecmettin Erbakan ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ FATMA KÜBRA SAYIN
- Tip-2 diyabetli bireylerin kronotipinin, beslenme durumu, fiziksel aktivite ve kan glukozu ile ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of relationship between chronotype, nutritional status, physical activity and blood glucose in individuals with type-2 diabetes
NURGÜL DURUKAN ÖZBEK
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Beslenme ve DiyetetikBaşkent ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ESRA KÖSELER BEYAZ
- Tip 2 diyabetli bireylerde kronotip ile glisemik kontrol, yeme davranışı ve depresyon arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between chronotype and glycemic control, eating behavior and depression in individuals with type 2 diabetes
MERVE TUNÇ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Beslenme ve Diyetetikİstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşaİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HASAN MAHMUT İLKOVA