Tip 2 diyabetli hastalarda krononütrisyon profili ve yeme jetlagı ile metabolik kontrol arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Chrononutrion profile eating jetlag in patients with type 2 diabetes evaluation of the relationship between metabolic control
- Tez No: 945648
- Danışmanlar: PROF. DR. ZEHRA BÜYÜKTUNCER DEMİREL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: kronobeslenme, Tip 2 diabetes mellitus, yeme jetlagı, sosyal jetlag, metabolik kontrol, sirkadiyen ritim, chrononutrition, Type 2 diabetes mellitus, eating jetlag, social jetlag, metabolic control, circadian rhythm
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Hacettepe Üniversitesi
- Enstitü: Sağlık Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme Bilimleri Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Ertürk B., Tip 2 Diyabetli Hastalarda Krononütrisyon Profili ve Yeme Jetlagı ile Metabolik Kontrol Arasındaki İlişkinin Değerlendirilmesi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Beslenme Bilimleri Programı, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2025. Bu çalışma, Tip 2 Diyabetes Mellitus (DM) bireylerde kronobeslenme profili ve yeme jetlagının metabolik kontrol parametreleriyle ilişkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Hacettepe Üniversitesi Erişkin Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Polikliniğine başvuran, 18-65 yaş aralığında 75 Tip 2 DM'lu birey ve 95 sağlıklı kontrol birey çalışmaya dahil edilmiştir. Katılımcıların genel özellikleri, biyokimyasal parametreleri, antropometrik ölçümleri, kronobeslenme profilleri ve beslenme kayıtları (birbirini takip eden iki gün hafta içi, iki gün hafta sonu) alınmış; Akdeniz Diyetine Uyum Ölçeği (MEDAS/PREDIMED), Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi–Kısa Form (IPAQ-SF), Munich Kronotip Anketi (MKA) ve Pittsburgh Uyku Kalite İndeksi Ölçeği (PUKİ) uygulanmıştır. Akdeniz diyeti uyum puanları, fiziksel aktivite düzeyi ve temel beslenme davranışlarında gruplar arasında anlamlı fark bulunmamıştır (her biri için p>0.05). En çok besin tüketilen öğün kontrol grubunda akşam yemeği iken, hasta grubunda ana öğün değil diğer öğün seçiminin ön planda olduğu saptanmıştır (p<0,001). Yeme penceresi aralığı, her iki grupta da hafta içi hafta sonundan daha uzun bulunmuş, ancak hafta içi gruplar arası anlamlı fark görülmeyip (p=0,103), hafta sonu gruplar arası anlamlı fark bulunmuştur (p=0,024). Yeme jetlagı ve öğün jetlagleri varlığının sıklığı açısından gruplar arasında anlamlı fark bulunmamıştır (her biri için p>0,05). Yeme jetlagı varlığı, antropometrik ölçümler ve metabolik parametrelerle genel olarak anlamlı ilişki göstermemiştir (p>0,05). Ayrıca, Tip 2 DM'lu bireylerde yeme jetlagı varlığı ile glisemik kontrol (HbA1c≤7) düzeyi arasında anlamlı fark bulunmamıştır (p=0,728). Uyku kalitesi açısından, PUKİ skorları ve alt bileşenleri ile gruplar arasında anlamlı fark saptanmamıştır (p>0,05). Yeme jetlagı olan ve olmayan bireylerin iyi ve kötü uyku kalitesine sahip olma durumlarına göre dağılımları benzer bulunmuş (%49'a %51 ve %49,6'ya %50,4) ve istatistiksel olarak anlamlı fark saptanmamıştır (p=0,940). Katılımcıların kronotip dağılımına göre yeme jetlagı durumu incelendiğinde, yeme jetlagı oranları sabahçıl tiplerde çok düşük, ara tiplerde çok yüksek, akşamcıl tiplerde ise özellikle hasta grubunda oldukça düşüktür. Ancak, genel olarak yeme jetlagı varlığı ile kronotip arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır (p>0,05). Sosyal jetlag bakımından ise, kontrol grubunda hasta grubuna göre anlamlı şekilde daha sık görülmüştür (p=0,017). Ayrıca sosyal jetlag, yeme jetlagı olan bireylerde anlamlı şekilde daha yüksek bulunmuştur (p<0,001). Bu bulgu, sosyal jetlagın yeme jetlagı ile güçlü bir ilişki gösterdiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, bu çalışma, Tip 2 DM'lu bireylerde kronobeslenme ve yeme zamanlamasının önemine dikkat çekmekte olup, yeme ve sosyal jetlagın yeme davranışları ile metabolizma üzerindeki etkilerini göstermektedir.
Özet (Çeviri)
Ertürk B., Evaluation of the Relationship Between Chrononutrition Profile, Eating Jetlag, and Metabolic Control in Patients with Type 2 Diabetes, Hacettepe University Graduate School of Health Sciences, Department of Nutrition and Dietetics, Master's Thesis, Ankara, 2025. This study investigated the relationship between chrononutrition profile, eating jetlag, and metabolic control parameters in individuals with Type 2 diabetes. The study included 75 individuals with Type 2 diabetes and 95 healthy controls, aged 18–65 years, from Endocrinology and Metabolism Outpatient Clinic at Hacettepe University Adult Hospital. General characteristics, biochemical and anthropometric measurements, chrononutrition profiles, and dietary intake on two consecutive weekdays and two consecutive weekend days were recorded. Additionally, the Mediterranean Diet Adherence Screener (MEDAS/PREDIMED), the International Physical Activity Questionnaire – Short Form (IPAQ-SF), the Munich Chronotype Questionnaire (MCTQ), and the Pittsburgh Sleep Quality Index (PSQI) were applied. No significant differences were found between the groups in terms of the Mediterranean diet adherence, level of physical activity, or basic dietary behaviors (p>0.05 for each). While the most frequently consumed meal was dinner in the control group, it was found that the choice of other meals rather than the main meal was prioritised in the patient group (p<0.001). The eating window interval was found to be longer on weekdays than at weekends for both groups. However there was a statistically significant difference between the groups only at weekends (p=0.024), rather than on weekdays (p=0.103). There were no significant differences between groups in terms of the frequency of eating and meal jet lag (p > 0.05 for both). The presence of eating jet lag was not significantly associated with anthropometrical measurements or metabolic parameters (p>0.05 for each). Additionally, no significant difference was observed between individuals with type 2 diabetes in terms of glycaemic control (HbA1c ≤7) and the presence of eating jetlag (p=0.728). In terms of sleep quality, no significant differences were found between the groups in total PDQI scores or subcomponents (p>0.05). The proportion of individuals with and without eating jet lag who reported good or poor sleep quality was similar (49% vs 51% and 49.6% vs 50.4%, respectively), and no statistically significant difference was found (p = 0.940). When eating jet lag was analysed according to chronotype distribution, eating jet lag was found to be rare in morning types while frequent in intermediate types, and very rare in evening types with type 2 diabetes. However, no significant relationship was found between eating jetlag and chronotype in general (p>0.05). Social jetlag was more frequent in the control group than in the patient group (p=0.017). Additionally, social jetlag was also significantly higher in individuals with eating jetlag (p<0.001), suggesting a strong connection between social jetlag and eating jetlag. In conclusion, this study highlights the importance of chrononutrition and meal timing in individulas with type 2 diabetes, and shows how eating and social jetlag affect eating habits and metabolism.
Benzer Tezler
- Tip 2 diyabetli hastalarda genotoksik etki ile GSH düzeyi arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi
Assessment of the relation between genotoxic effect and GSH levels in patients with tip II diabetes mellitus
HALE KAMER NAKİBOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2005
Eczacılık ve FarmakolojiGazi ÜniversitesiFarmasötik Teknoloji Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEMRA ŞARDAŞ
- Tip 2 diyabetli hastalarda lipit profili: diyete eklenen prebiyotik özellikte çözünür posa kaynaklarının(Oligofroktoz ve polidekstroz)kan glikozu ve lipit fraksiyonları üzerine etkisi
Lipid profile in type 2 diabetics: the impact of soluble fiber sources as prebiotics (Oligofructose and polydextrose)added to the diets on blood glucose and lipid fractions
BETÜL ÇİÇEK
Doktora
Türkçe
2004
Beslenme ve DiyetetikHacettepe ÜniversitesiBeslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
PROF.DR. PERİHAN ARSLAN
- Tip 2 diyabetli hastalarda serum asimetrik dimetil arjinin (ADMA) düzeylerinin makrovasküler hastalık ve inflamasyon belirleyicileri ile ilişkisi
Relation of asymmetric dimetil arginin levels to macrovascular disease and inflammation markers in type 2 diabetic patients
MUSTAFA ÇELİK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2008
Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıEskişehir Osmangazi ÜniversitesiDahili Tıp Bilimleri Bölümü
DOÇ. DR. AYSEN AKALIN
- Tip 2 diyabetli hastalarda paraoksonaz 1 L/M 55 ve Q/R 192 polimorfizmlerinin paraoksonaz 1 ve antioksidan enzim aktiviteleri ile lipid düzeyleri üzerine etkileri
Effects of paraoxonase 1 L/M 55 and Q/R 192 polymorphisms on enzyme activities of paraoxonase 1 and antioxidant enzymes and lipid levels in patients with type 2 diabetes mellitus
MUHİTTİN ÖNDERCİ
- Tip 2 diyabetli hastalarda DNA glikasyonu ve DNA glikasyonu üzerine b1 vitamininin etkilerinin diyabetik nefropatili hastalarda incelenmesi
Dna glycation in patients with type 2 diabetes mellitus and the effect of vitamin b1 on DNA glycation in patients with diabetic nephropathy
F. CANDAN SOHTORİK
Yüksek Lisans
Türkçe
2008
Biyokimyaİstanbul ÜniversitesiBiyokimya Ana Bilim Dalı
PROF. DR. GÜLDEN BURÇAK