Çift dilli çocuklarda ses bilgisel özelliklerin incelenmesi
An examination of phonological processes in bilingual children
- Tez No: 1007609
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SELİM ÜNSAL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Dil ve Konuşma Terapisi, Language and Speech Therapy
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İzmir Tınaztepe Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Dil ve Konuşma Terapisi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu araştırma, konuşma sesi bozukluğu bulunan 4–7 yaş arası tek dilli ve Türkçe–Kürtçe iki dilli çocukların Ankara Artikülasyon Testi performanslarını ve konuşma sesi hata profillerini karşılaştırmak; ayrıca iki dillilik durumu, yaş, hata sayısı ve artikülasyon skorları arasındaki ilişkileri incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışma kesitsel ve karşılaştırmalı–ilişkisel tarama modeli kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmanın örneklemini 30 tek dilli ve 30 iki dilli olmak üzere toplam 60 çocuk oluşturmuştur. Veriler SPSS kullanılarak değerlendirilmiş; gruplar arası farklar için Mann–Whitney U ve Kruskal–Wallis testleri, ilişkiler için Spearman sıra farkları korelasyonu, fonem hata oranları için Fisher kesin olasılık testi kullanılmıştır. Araştırma bulguları, tek dilli ve iki dilli çocukların test ham ve standart skor ortalamaları arasında anlamlı bir fark olmadığını göstermiştir (0,05<p). Buna karşın, yaş ile ham hata sayısı ve ham skorlar arasında zayıf düzeyde ters yönlü bir ilişki saptanmış; ancak standart skorlar yaşa göre anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Her iki grupta da en yüksek hata oranı /r/ sesinde gözlenmiş (>%90), bu seste hata görülme oranları gruplar arasında farklılaşmamıştır. Yalnızca /j/ sesinde iki dilli grupta anlamlı derecede daha fazla hata saptanmıştır (p<0,05). Genel sonuçlar, iki dilliliğin KSB bulunan çocuklarda artikülasyon performansını olumsuz etkileyen bir faktör olmadığını; ses üretim hatalarının daha çok konuşma motor olgunlaşması ve fonolojik işlemleme becerileriyle ilişkili olduğunu ortaya koymaktadır. Bu araştırma, iki dilli çocukların KSB değerlendirmelerinde test skorları kadar hata profillerine ve dil geçmişine de odaklanılması gerektiğine ilişkin alanyazın görüşlerini desteklemektedir.
Özet (Çeviri)
This study aimed to compare the articulation test performances and speech sound error profiles of monolingual and Turkish–Kurdish bilingual children aged 4–7 years who were diagnosed with speech sound disorders, and to examine the relationships between bilingualism, age, phonetic error counts, and articulation test scores. The research was designed as a quantitative, cross-sectional, comparative–correlational survey study. The sample consisted of 60 children: 30 monolingual Turkish speakers and 30 simultaneous Turkish–Kurdish bilinguals. Articulation abilities were assessed using the standardized Ankara Articulation Test, which was administered individually through picture-based single-word naming tasks. Speech sound errors were coded into substitution, omission, distortion, and addition categories. Data were analyzed using SPSS. Group differences were tested using Mann–Whitney U and Kruskal–Wallis tests. Correlational patterns were examined via Spearman's rank-order correlation. Phoneme-based error proportion differences were analyzed using Fisher's Exact Test with an adopted significance level of p<0,05. Results showed no statistically significant difference between monolingual and bilingual groups in both raw and standardized test scores (0,05<p). A weak negative correlation was observed between age and raw error-based test scores, while standardized scores did not demonstrate significant variation across age groups. The phoneme /r/ had the highest error rate (above 90%) in both groups, with no significant difference between groups. A statistically significant group difference was found only for the phoneme /j/ (p<0,05), where bilingual children demonstrated a higher rate of error production. Overall findings indicate that bilingualism is not a disadvantageous factor in articulation test performance within children who have speech sound disorders, and that speech sound errors are more strongly associated with individual motor speech maturation and phonological processing development. This study contributes to the literature by supporting the view that bilingual speech sound variation should be interpreted multidimensionally, considering error patterns and language history in addition to standardized test scores during clinical decision-making.
Benzer Tezler
- Reading acquisition in early bilingualism: Reading skills of Turkish-child l2 learners of English
Erken çift dillilikte okuma edinimi: İngilizceyi ikinci dil olarak edinen Türk çocukların okuma becerileri
HATİCE ÖZATA
Yüksek Lisans
İngilizce
2013
Eğitim ve ÖğretimBoğaziçi ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. BELMA HAZNEDAR KESKİN
- Effect of bilingualism on inhibitory control and theory of mind development
Çift lisan konuşabilmenin inhibisyon kontrolü ve zihin teorisi gelişimine etkisi
NAZMİYE TUĞAY İLYASOĞLU
Yüksek Lisans
İngilizce
2007
PsikolojiBoğaziçi ÜniversitesiPsikoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ.DR. ALİ İZZET TEKCAN
- Çocuklara yabancı dil olarak İngilizce sözcük öğretiminde şiir kullanımı
Teaching English vocabulary to children through poetry
ELİF KATİP ÇIRAKLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiDilbilim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NAZAN TUTAŞ
- Dokuma kumaşlarda örgü tipinin ham kumaşın boyutları ve geometrik özellikleri üzerindeki etkilerinin araştırılması
Başlık çevirisi yok
EMEL ÖNDER
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiEge ÜniversitesiTekstil Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. GÜNGÖR BAŞER