Street music in Istanbul: Changing discourses in historical perspective
İstanbul'da sokak müziği: Tarihsel perspektifte değişen söylemler
- Tez No: 1007476
- Danışmanlar: PROF. DR. ONUR GÜNEŞ AYAS
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Müzik, Sosyoloji, Tarih, Music, Sociology, History
- Anahtar Kelimeler: Etnomüzikoloji, Halk ozanları, Küresel kentler, Müzik tarihi, Popüler müzik, Protest müzik, Siyasi müzik, Sokak müziği, Sırt çantalı gezginler, İstanbul, Ethnomusicology, Troubadours, Global cities, Music history, Populer music, Protest music, Political music, Street music, Backpackers, Istanbul
- Yıl: 2026
- Dil: İngilizce
- Üniversite: Yıldız Teknik Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İnsan ve Toplum Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Kültürel Çalışmalar Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
İstanbul'da sokak müziğinin bugünkü anlamı, 1980'ler ve sonrasında ivmelenen küreselleşme ve kentsel kamusal mekân üzerindeki hegemonya mücadeleleriyle ilişkili bir bağlamda şekillenmiştir. Bu dönem öncesinde“sokak müziği”kavramının nadiren kullanıldığı ya da bugünkü anlamını taşımadığı görülmektedir. Dolayısıyla, tarihsel pratikler araştırmalarda çoğunlukla göz ardı edilmiş veya tutarsız biçimlerde sınıflandırılmıştır. Günümüzde ise sokakta icra edilen bazı performansların sokak müziği olarak anılmadığı, buna karşılık sokak müziği olarak adlandırılan kimi icraların sokakta gerçekleşmediği tespit edilmiştir. Bu nedenle çalışma, sokak müziğini normatif biçimde tanımlamak yerine, sokak müziğine ilişkin söylemleri izlemeyi; ayrıca ilgili söylem ve pratikleri tarihsel bağlamına oturtmayı amaçlamaktadır. Tez, TDK Sözlüğü, Kubbealtı Lugatı ve Ötüken Türkçe Sözlüğü'nde“sokak”kelimesini içeren ifadelerin bir göstergebilimsel çözümlemesi ve sokak müziğini karakterize eden değişim biçimlerinin incelenmesiyle başlatılmıştır. Bunu, tarihî kronikler ve incelemeler, tanıklıklar, hem tarihî hem güncel haber metinleri, roman ve film gibi kurmaca eserler ile sokak müziğine dair akademik çalışmaların tarandığı kapsamlı bir inceleme takip etmektedir. Ayrıca, gözlemler ile yapılandırılmamış ve yarı yapılandırılmış görüşmelerden oluşan etnografik saha çalışması araştırmayı desteklemektedir. Toplanan veriler, ilgili ifadelerin belirlenmesi, kategori ve temalara ayrılması ve araştırma sorularıyla ilişkili olarak yorumlanması yoluyla, sokak müziğini çerçeveleyen söylemleri ortaya koymak üzere kategorik içerik analizi ile incelenmektedir. Tarihsel inceleme, sokak müziğinin çeşitli sosyo-tarihsel bağlamları ve icracılarını tespit etmenin yanı sıra, üç baskın tarihsel söylemin varlığını ortaya koymaktadır: kentli gezgin halk sanatçısı, düşük statülü grubun üyesi, harici bir figür olarak sokak müzisyeni. Güncel analiz ise sokak müziğinin çeşitli mekânları ve icracılarını tespit etmenin yanı sıra, beş baskın güncel söylemin varlığını ortaya koymaktadır: gezgin sokak müzisyeni, düşük statülü grubun üyesi, marjinal yaşam tarzı ve altkültür olarak sokak müziği, karşı-hegemonik politik bir söylem olarak sokak müziği, sokak müziğinin soylulaştırılması ve ehlileştirilmesi.
Özet (Çeviri)
The contemporary meaning of street music in Istanbul, from the 1980s onwards, emerged within a context of accelerated globalization and hegemonic struggles over urban public space. Before this period, the term was rarely used or lacked its current meaning. As a result, earlier street music practices are often overlooked or inconsistently classified. Today, some performances on streets are not considered street music, while some classified as such do not occur on streets. This study, rather than offering a normative definition, primarily aims to trace the discourses of street music and situate the discourses and practices within their historical context. The dissertation begins with a semiotic analysis of expressions containing“street”in the TDK Dictionary, Kubbealtı Lugatı, and Ötüken Turkish Dictionary, and examination of the modes of exchange that characterize street music, followed by a review of historical chronicles, eyewitness accounts, news articles, fictional works, and academic studies on street music. Ethnographic fieldwork, including observations, unstructured and semi-structured interviews, was conducted. Using categorical content analysis, collected sources were analyzed by identifying relevant expressions, grouping them into categories and themes, and interpreting them in relation to the research questions. The historical analysis identifies various socio-historical contexts and performers of street music, revealing three dominant historical discourses: the street musician as a wandering urban folk artist, as a member of a low-status group, and as an outsider. The contemporary analysis identifies diverse venues and performers of street music, revealing five dominant contemporary discourses: the street musician as a traveler, as a member of a low-status group, street music as a marginal lifestyle and subculture, street music as a counter-hegemonic political discourse, and the gentrification and taming of street music.
Benzer Tezler
- Kentte kadın sesleri: 1990 sonrasında İstanbul'da kentli kadının kültürel ürünler aracılığıyla kendini ifadesi (Bir örnek tür olarak rock müzik)
Women voices in the city: Urban women's self-expression by cultural products after 1990s in İstanbul (Rock music as a sample case)
BERRİN YANIKKAYA
Doktora
Türkçe
2004
SosyolojiMimar Sinan Güzel Sanatlar ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. Z. TÜL AKBAL SÜALP
- Mimari tasarımda bedensel farkındalık: Bir arayüz olarak dans
Bodily awareness in architectural design: Dance as an interface
ŞADİYE BETÜL AY BİRSÖZ
Yüksek Lisans
Türkçe
2015
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. PELİN DURSUN
- Alt kültürlerin kenti dönüştürme etkisi: Karaköy ve Williamsburg örnekleri üzerinden kentlerin mekansal dönüşümü
The effect of sub-cultures on the transformation of the city: Karakoy and Willamsburg samples spatial transformation of cities
FERRUH BARIŞ TÜRE
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OZAN ÖNDER ÖZENER
- Türk müziğinde meşk geleneği: Kemençe örneği
Meşk tradition in turkish music: The case of kemençe
EZGİ COŞKUNPINAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Müzikİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzikoloji ve Müzik Teorisi Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. GÖZDE ÇOLAKOĞLU SARI
- The sounds of political actions in the streets of Istanbul
İstanbul sokaklarında politik eylem sesleri
EMİNE ŞİRİN ÖZGÜN
Doktora
İngilizce
2012
Siyasal Bilimlerİstanbul Teknik ÜniversitesiMüzik Ana Bilim Dalı
PROF. Ş. ŞEHVAR BEŞİROĞLU
DOÇ. DR. ROBERT REİGLE