Türk edebiyatında lirik şiir ve edebiyat eğitimine yansımaları
Lyrical poetry in Turkish literature and its reflections on literature education
- Tez No: 1007120
- Danışmanlar: PROF. DR. BAKİ ASİLTÜRK
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Türk Dili ve Edebiyatı, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Marmara Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türkçe ve Sosyal Bilimler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Öğretmenliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışmamızda“literatür tarama”yöntemi kullanılmış, elde edilen veriler,“veri analizi”tekniğiyle çözümlenmiştir. Kaynak evrenini, alana ilişkin poetik ve kuramsal kitaplar, edebiyat tarihine ilişkin kitaplar, şiir kitapları, ansiklopediler, süreli, hakemli dergiler, edebiyat dergileri, sempozyum bildirileri, yayımlanmamış yüksek lisans ve doktora tezleri vb. oluşturmuştur. Çalışmanın amacı, tarihin ilk çağlarından bu yana şiirde yaygın bir duygu aktarım türü olan lirik söyleyişin Türk edebiyatındaki varlığını araştırmak, ayrıca edebiyat eğitimine yansımalarını saptamaktır. Bu amaçla, önce lirizm ve lirik sözcüklerinin müzikal ve şiirsel kökeni, lirik şiirin özellikleri, ilk çağlardan bu yana ortaya konmuş örnekleri incelenmiş, Batı edebiyatındaki yeri kısaca özetlendikten sonra, Türk edebiyatındaki konumu ayrıntılı olarak araştırılmıştır. Lirik şiirin gerek Batı gerekse Türk edebiyatında geniş bir alanı kapladığı somut olarak ortaya konmuştur. Türk edebiyatında lirik şiir; dönemler, akımlar, şairler ve poetikalar gözetilerek ele alınmış, her bir dönemin öne çıkan isimleri yakından incelenmiştir. Sözlü Türk edebiyatındaki ilk örneği olan, bilinen ilk lirik şair Anonur Tigin'in şiirinden başta, lirik şiirin halk ve divan edebiyatımızdaki yeri isimler ve metinler üzerinden gidilerek sorgulanmıştır. Tanzimat sonrası edebiyatımızda 1. nesil şairi Namık Kemal, 2. nesil şairleri Recaizade Ekrem ve Abdülhak Hâmid ile Servet-i Fünûn dönemi şairleri Tevfik Fikret ve Cenap Şahabettin'in lirik şiirdeki konumları tartışılmıştır. Modern Türk şiirinin kurucu isimleri kabul edilen, saf şiir temsilcileri Ahmet Haşim ve Yahya Kemal Beyatlı, karşılaştırmalı olarak ve poetikalarıyla birlikte ele alınmıştır. Hece veznine özgünlük katan Cumhuriyet neslinin ilk şairleri, Ahmet Hamdi Tanpınar ve Necip Fazıl Kısakürek ile onların izinden giden sonraki neslin genç şairleri Ahmet Muhip Dıranas ve Cahit Sıtkı Tarancı; poetikaları ve şiir örnekleriyle çok boyutlu olarak incelenmiştir. 1940'ların başında Türk edebiyatında bir dönüşüm yaşanmış, Garip şairleri, sanatkârlığı dışlayan, lirizmi kuruş yeni bir şiir geliştirmişlerdir. Nâzım Hikmet'le 1920'lerde başlayan ve 1940 kuşağı ile devam eden Toplumcu-Gerçekçi şiirde de lirik örneklerin varlığı saptanmıştır. 1950'lerden itibaren ağırlığını koyan İkinci Yeni şairlerinin, lirizmin en yoğun örneklerini verdikleri anlaşılmıştır. Tezimizin son bölümünde, lirik Türk şiiri birikiminin edebiyat eğitimine bütünüyle yansıdığı; şairler ve şiirlerden kanıtlar getirilerek ortaya konmuştur. Bu bölüm için, son 11 eğitim yılında liselerimizde okutulan Millî Eğitim Bakanlığı onaylı Türk Dili ve Edebiyatı ders kitapları esas alınmıştır. Sonuç olarak, Türk şiirinin özünde bir lirik şiir külliyatı olduğu kanısına varılmıştır.
Özet (Çeviri)
In our study, the“literature review”method was used and the obtained data were analyzed by“data analysis”technique. The source universe consists of poetics and theoretical books related to the field, books related to the history of literature, poetry books, literary magazines, symposium proceedings, etc. The aim of our study is to investigate the existence of lyrical utterance, which has been a common type of emotion transmission in poetry since the early ages of history, in Turkish literature, and also to determine its reflections on literary education. For this purpose, first the musical and poetic origin of lyricism and lyric words, the characteristics of lyric poetry, the examples that have been revealed since the early ages were examined, its place in Western literature was briefly summarized, and then its position in Turkish literature was investigated in detail. It has been concretely demonstrated that lyric poetry covers a wide area in both Western and Turkish literature. Lyric poetry in Turkish literature; periods, movements, poets and poetics have been taken into consideration and the prominent names of each period have been identified. In addition to reaching the only poem of Aprınçur Tigin, the first known lyric poet, which is the first example in our oral Turkish literature, work has been continued on the examples in our folk and divan poetry. Namık Kemal, a 1st generation Tanzimat poet, 2nd generation poets Recaizade Ekrem and Abdülhak Hamid and poets of the Servet-i Fünun period Tevfik Fikret and Cenap Şahabettin in lyric poetry have been discussed. Ahmet Haşim and Yahya Kemal Beyatlı, the representatives of pure poetry, who are considered the founding names of modern Turkish poetry and advanced in the understanding of the important names of Western literature, Charles Baudelaire and Paul Valery, have been considered comparatively and together with their poetics. The first poets of the Republican generation, Ahmet Hamdi Tanpınar and Necip Fazıl Kısakürek, who added essence to the syllable meter, and the young poets of the next generation, Ahmet Muhip Dıranas and Cahit Sıtkı Tarancı, who followed in their footsteps, were examined in a multidimensional way with their poetics and poetry examples. At the beginning of the 1940s, a transformation took place in Turkish literature, and Strange poets developed a new poetry that excluded artistry and anti-lyricism. The existence of lyrical examples has also been found in the Socialist-Realistic poetry that started with Nazım Hikmet and continued with the generation of 1940. It has been understood that the Second New Poem, which has been weighing heavily since the 1950s, gives the most intense examples of lyricism. In the last part of our thesis, it has been shown that the accumulation of lyrical Turkish poetry is fully reflected in literary education by bringing evidence from poets and poems. For this section, the Ministry of National Education approved Turkish Language and Literature textbooks taught in our high schools in the last 11 academic years have been taken as a basis. As a result, it has been concluded that Turkish poetry is a collection of lyrical poetry at its core.
Benzer Tezler
- Hafi hayatı, sanatı, şiirleri
The life of Hafi his art and his poems
SEDANUR DİNÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Türk Dili ve EdebiyatıKırıkkale ÜniversitesiTürk Edebiyatı Bölümü
YRD. DOÇ. DR. İBRAHİM ETHEM POLAT
- La Vie artistique litteraire culturelle et sociale l'Izmir en langue Française (du XVII'eme siecle a nos jours)
Fransızca'da İzmir'in sanatsal edebi kültürel ve toplumsal yaşamı (XVII'inci yüzyıldan günümüze)
HASAN ZORLUSOY
Doktora
Fransızca
1993
Fransız Dili ve EdebiyatıDokuz Eylül ÜniversitesiFransız Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EROL KAYRA
- Nigar Refibeyli; Hayatı -sanatı ve şiirleri
Nigar Refibeyli; Her Life, art and poems
DİCLE CİCA
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Türk Dili ve EdebiyatıEge ÜniversitesiTürk Dünyası Edebiyatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ALİ EROL
- Şiirde fonetik - semantik ilişkisinin incelenmesi
Examining the relation of phonetics - semantic in poetic
ERKAN ÇER
Yüksek Lisans
Türkçe
2010
Türk Dili ve EdebiyatıMuğla ÜniversitesiTürkçe Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MUSTAFA VOLKAN COŞKUN
- Şiirli ve manzum Türk Tiyatrosu'nun doğuşu (1866-1908)
The Birth of poetic and verse drama in Turkish Theatre (1866-1908)
AYŞE ULUSOY
Doktora
Türkçe
2003
Türk Dili ve EdebiyatıGazi ÜniversitesiYeni Türk Edebiyatı Bilim Dalı
PROF. DR. SADIK TURAL