Otonom kortizol sekresyonu olan adrenal adenom hastalarında serum hepatokin düzeylerinin hepatosteatozu öngörmedeki değeri
The diagnostic value of serum hepatokines in predicting hepatic steatosis among patients with adrenal adenoma and autonomous cortisol secretion
- Tez No: 1006746
- Danışmanlar: PROF. DR. ŞAFAK AKIN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: İç Hastalıkları, Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları, Internal diseases, Endocrinology and Metabolic Diseases
- Anahtar Kelimeler: Adrenal insidentaloma, Hepatosteatoz, Adrenal incidentaloma
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Sağlık Bilimleri Üniversitesi
- Enstitü: Ankara Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi
- Ana Bilim Dalı: İç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Hafif otonom kortizol sekresyonu olan adrenal adenom hastalarında hepatosteatoz varlığını, serum Tsukushi (TSK) ve fibroblast büyüme faktörü 21 (FGF-21) düzeylerini ve bu serum biyobelirteçleri ile hepatosteatoz göstergeleri arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçladık. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız girişimsel olmayan, tek merkezli ve kesitsel bir araştırma olarak Temmuz 2024 ve Temmuz 2025 tarihleri arasında Gülhane Eğitim ve Araştırma Hastanesi Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları polikliniğinde yürütülmüştür. Çalışmaya yaş, cinsiyet ve vücut kitle indeksi (VKİ) açısından benzer özellikler gösteren 30 nonfonksiyone adrenal adenom (NFAA) ve 30 hafif otonom kortizol sekresyonu (MACS) tanılı hasta dahil edilmiştir. Hastaların rutin tetkikler için alınan kan örneklerinden arta kalan serumlardan, TSK ve FGF-21 düzeyi çalışılmıştır. Retrospektif olarak kontrastsız abdomen BT görüntülerinden hepatosteatoz parametreleri ve laboratuvar parametrelerinden hepatosteatoz indeksleri hesaplanmıştır. Elde edilen verilerin analizi ve tabloların oluşturulması için SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 27.0 programı kullanılmıştır. Tüm karşılaştırmalarda p<0,05 değeri anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: MACS ve NFAA grubu yaş, cinsiyet, VKİ, sistolik ve diyastolik kan basıncı düzeyleri ve eşlik eden komorbiditeler açısından benzerdi. Serum Tsukushi düzeyi MACS grubunda 25,4 ± 14,1 ng/mL idi ve NFAA grubuna göre istatistiksel olarak anlamlı yüksek saptandı (p=0,031). Serum FGF-21 düzeyi MACS hastalarında 240,6 ± 85,6 pg/mL ve NFAA hastalarında 196,5 ± 89,5 pg/mL olarak ölçüldü; saptanan değerler MACS grubunda daha yüksek olmakla beraber iki hasta grubu arasında anlamlı fark gözlenmedi (p=0,056). Diyabetik olan ve olmayan hastalarda da serum Tsukushi ve FGF-21 düzeyleri benzer tespit edildi (sırasıyla; p=0,146 ve p=0,486). Tsukushi ile FGF-21 düzeylerinin çeşitli parametreler ile korelasyon analiz değerlendirmesinde, serum Tsukushi düzeyi ile 1 mg DST değeri arasında pozitif, ACTH ile negatif korelasyon saptandı (sırasıyla; r= 0,272, p=0,036; r = −0,299, p=0,020); Tsukushi ile FGF-21 değerleri arasında da pozitif korelasyon gözlendi (r: 0,354, p=0,005). Çoklu linear regresyon analizi modelinde de serum Tsukushi düzeyi ile ACTH ve FGF-21 arasında anlamlı ilişki tespit edildi ancak hepatosteatoz parametreleri ile serum Tsukushi ve FGF-21 değerleri arasında anlamlı korelasyon saptanmadı. MACS ve NFAA hastalarının alkolik olmayan yağlı karaciğer hastalığı (NAFLD) değerlendirilmesi için yapılan radyolojik değerlendirmede her iki grup arasında karaciğer HU ve dalak HU değerleri, karaciğer ve dalak HU farkı ile karaciğer ve dalak HU oranı arasında fark saptanmadı. Klinik skorlardan viseral adiposite indeksi, hepatik steatoz indeksi ve yağlı karaciğer indeksi açısından da fark tespit edilmedi. Ayrıca serum TSK ve FGF-21 düzeyleri ile klinik ve radyolojik parametreler arasında korelasyon tespit edilmedi. Sonuç: MACS ve NFAA hastalarını içeren çalışmamızda, literatürde ilk defa serum Tsukushi düzeyini MACS grubunda istatistiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek olduğunu gösterdik. FGF-21 düzeyi de MACS grubunda daha yüksek olmakla beraber istatistiksel olarak anlamlı fark tespit etmedik. Ayrıca serum Tsukushi düzeyi ile ACTH düzeyi arasında da ters yönde güçlü bir ilişki tespit ettik. MACS hastalarında ACTH düşüklüğü, hiperkortizolizmin, klinik belirtiler ortaya çıkmadan önce karaciğer düzeyinde bozukluklara neden olduğunu desteklemektedir. Tsukushi'nin, karaciğerin aşırı lipid yükü ile karşılaştığında üretildiği öne sürülmektedir. Bu bilgiler ışığında, biz de literatürde ilk defa, MACS hastalarında kliniğe yansımayan erken dönem karaciğer hasarında serum Tsukushi seviyelerinin yüksek olduğunu ve serum Tsukushi seviyelerinin değerlendirilmesiyle hepatosteatoza gidişatın erken dönemde tespit edilebileceğini öngörüyoruz. Hasta sayısının fazla olduğu prospektif çalışmalar ile MACS hastalarının hepatosit hasarı incelenmelidir.
Özet (Çeviri)
Objective: We aimed to investigate the presence of hepatic steatosis in patients with adrenal adenomas with mild autonomous cortisol secretion (MACS), as well as serum levels of Tsukushi (TSK) and fibroblast growth factor 21 (FGF-21), and the relationship between these serum biomarkers and indicators of hepatic steatosis. Materials and Methods: Our study was a non-interventional, single-center, cross-sectional investigation conducted between July 2024 and July 2025 at the Endocrinology and Metabolism Diseases outpatient clinic of Gülhane Training and Research Hospital. A total of 30 patients with non-functioning adrenal adenoma (NFAA) and 30 patients with MACS, matched for age, sex, and body mass index (BMI), were included. TSK and FGF-21 levels were measured from leftover serum samples obtained during routine laboratory testing. Hepatic steatosis parameters were retrospectively evaluated from non-contrast abdominal CT scans, and hepatic steatosis indices were calculated from laboratory parameters. Data analysis and table generation were performed using SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) version 27.0. A p-value <0.05 was considered statistically significant for all comparisons. Results: The MACS and NFAA groups were similar in terms of age, sex, BMI, systolic and diastolic blood pressure, and comorbidities. Serum Tsukushi levels were significantly higher in the MACS group (25,4 ± 14,1 ng/mL) compared to the NFAA group (p=0,031). Serum FGF-21 levels were higher in MACS patients (240,6 ± 85,6 pg/mL) compared to NFAA patients (196,5 ± 89,5 pg/mL), but the difference did not reach statistical significance (p=0,056). Serum Tsukushi and FGF-21 levels did not differ significantly between diabetic and non-diabetic patients (p=0,146 and p=0,486, respectively). Correlation analysis showed a positive correlation between serum Tsukushi levels and 1 mg DST values, and a negative correlation with ACTH (r=0,272, p=0,036; r=−0,299, p=0,020, respectively). A positive correlation was also observed between Tsukushi and FGF-21 levels (r=0,354, p=0,005). In the multiple linear regression model, serum Tsukushi was significantly associated with ACTH and FGF-21, but no significant correlation was found between serum TSK and FGF-21 levels and hepatic steatosis parameters. Radiological assessment for nonalcoholic fatty liver disease (NAFLD) showed no significant differences between the two groups regarding liver HU and spleen HU values, liver-spleen HU differences, or liver-to-spleen HU ratios. Similarly, clinical indices including visceral adiposity index, hepatic steatosis index, and fatty liver index showed no significant differences. No correlation was observed between serum TSK and FGF-21 levels and clinical or radiological parameters. Conclusion: In our study including patients with MACS and NFAA, we demonstrated for the first time in the literature that serum Tsukushi levels were significantly higher in the MACS group. Although FGF-21 levels were also higher in MACS patients, the difference was not statistically significant. We also found a strong inverse relationship between serum Tsukushi and ACTH levels. Reduced ACTH levels in MACS patients support the idea that hepatic impairment may occur before the clinical manifestations of hypercortisolism become evident. Tsukushi is thought to be produced in response to hepatic lipid overload. Based on our findings, we propose that elevated serum Tsukushi in MACS patients may reflect early, subclinical hepatic injury, and that monitoring Tsukushi levels could allow early detection of progression toward hepatic steatosis. Prospective studies with larger patient populations are needed to further evaluate hepatocyte injury in MACS patients.
Benzer Tezler
- Non fonksiyonel surrenal adenomu olanlarda sarkopeni sıklığının araştırılması
Investigation of sarcopenia prevalence in patients with non-functional adrenal adenoma
TUĞBA İLHAN EŞTÜRK
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
İç HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MUTLU GÜNEŞ
- Adrenal insidentalomalı hastalarda subklinik cushing sendromu
Subclinic cushing's syndrome in adrenal i̇ncidentalomas
ABDURRAHİM YILDIRIM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2015
Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıOndokuz Mayıs Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET HULUSİ ATMACA
- Non fonksiyonel adrenal insidentaloma tanılı hastalarda sarkopeni sıklığı
Frequency of sarcopenia in patients diagnosed with non-functional adrenal incidentaloma
KERAMİ GÜZEL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
İç HastalıklarıKahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MURAT ŞAHİN
- Adrenal adenom nedeniyle ılımlı otonom kortizol sekresyonu mevcut olan hastalarda osteoporoz sıklığı: Biyokimyasal, görüntüleme ve KMD bulgularının kesitsel analizi
Frequency of osteoporosis in patients with mild autonomous cortisol secretion due to adrenal adenoma: Cross-sectional analysis of biochemical, imaging, and BMD findings
BERKE YILDIRIM
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
İç HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İLKNUR ÖZTÜRK ÜNSAL
- Cushing sendromu, hafif otonom kortizol sekresyonu ve nonfonksiyone sürrenal adenom hastalarında sigara kullanımı, maruziyet miktarı ve nikotin bağımlılık derecesi ile hastalık aktivitesi ilişkisinin değerlendirilmesi
Evaluation of the relationship between smoking, exposure amount, and degree of nicotine dependence, and disease activity in patients with Cushing syndrome, mild autonomous cortisol secretion, and non-functional adrenal adenoma
ELİF HANDE KIZILTUNÇ AKSOY
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2026
Endokrinoloji ve Metabolizma HastalıklarıSağlık Bilimleri Üniversitesiİç Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SEMA HEPŞEN
DOÇ. DR. SANEM KAYHAN