Geri Dön

Yurdun dışında kalanlar: Almanya'daki dersim/tunceli kökenli ilk kuşak göçmen işçilerin kolektif bellek ve kimlik anlatıları

Left outside the homeland: collective memory and identity narratives among first-generation migrant workers of dersim/tunceli origin in Germany

PDF İndir

  1. Tez No: 1006677
  2. Yazar: SİBEL TAŞ
  3. Danışmanlar: PROF. DR. SERPİL AYGÜN CENGİZ
  4. Tez Türü: Doktora
  5. Konular: Halk Bilimi (Folklor), Folklore
  6. Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
  7. Yıl: 2026
  8. Dil: Türkçe
  9. Üniversite: Ankara Üniversitesi
  10. Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
  11. Ana Bilim Dalı: Halk Bilimi Ana Bilim Dalı
  12. Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
  13. Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.

Özet

1961 yılında Türkiye ve Federal Almanya arasında yapılan ikili işgücü anlaşması doğrultusunda 1961-1973 yılları arasında gerçekleşen işçi göçüyle ilgili çalışmalar, büyük ölçüde göçün ekonomik yönünü ele almıştır. Bu çalışmada, işgücü merkezli bu göç hareketliliğinin belirttiğim periyodunu yalnızca ekonomik yönüyle ele almak yerine Türkiye haritası içinde büyük ölçüde homojen bir Zaza/Kürt ve Alevi nüfusa ve özgün bir kültürel coğrafyaya sahip olan Dersim/Tunceli'nin yakın tarihinde yaşadığı ve kolektif travmaya neden olan askerî harekâtlar, zorunlu iskân politikaları gibi kültürel travmaya yol açan kırılmaların yansımalarını dikkate alarak bu bölgeden gerçekleşen göçün özneleri olan işçilerin deneyimlerini hafıza literatürü çerçevesinde anlamlandırma hedefindedir. Bu çalışma, sözkonusu dönemdeki göçü emek piyasası ve entegrasyon perspektifinden ele alan göç literatüründeki yaygın yaklaşımlardan farklı bir biçimde ele alarak literatüre katkı sunma çabası taşır. Çalışmanın kuramsal çerçevesini Maurice Halbwachs'a ait bir kavram olan kolektif bellek merkezinde inşa ediyor ve bu paralelde Jan ve Aleida Assmannların bellek literatürüne kazandırdıkları iletişimsel bellek ve kültürel bellek ayrımını, belleğin işlevselliğini ve kuşaklararası aktarım biçimlerini çözümleyebilmek amacıyla kullanıyorum. Dersim/Tunceli toplumunun yakın geçmişinde yaşadığı 1937/1938 Askerî harekât ve zorunlu iskân sürecinin neden olduğu toplumsal travmanın izlerini bellek anlatılarında takip ederken Marianne Hirsch'in travmatik geçmiş deneyimine sahip olan toplulukların, bu deneyimin sonraki kuşaklarda tezahür etme biçimlerini açıklamak için geliştirdiği post-bellek kavramına odaklanıyorum. Bu çalışmanın cevaplamasını hedeflediğim önemli sorular, çoğunluk içindeki azınlık bir grubun göç deneyiminin hafıza kavramıyla biçimlenişi üzerinedir. Türkiye'de ve Almanya'nın çeşitli kentlerinde yürüttüğüm saha çalışması merkezinde yapılandırdığım bu tezde etnografik yöntem kullandım. İlk kuşak Dersim/Tunceli kökenli işçiler ve bu işçilerin aileleriyle derinlemesine görüşmeler yaptım. Görüşmeler, ilk kuşak göçmen işçilerin öz yaşam öykülerini, köken memleketteki gündelik yaşam kesitlerini, ritüelistik ve törensel anma pratiklerine dair anılarını; bu anlatı ve ritüellerin diasporada kimliğin yeniden inşasında nasıl kullanıldığını ve sonraki kuşağa taşınma biçimlerini içermektedir. Çalışma, Dersim/Tunceli'den Almanya'ya göç eden ilk kuşak göçmen işçilerin kendi toplulukları içinde açık fakat kamusal alana kapalı bir kültürel bellek taşıdıklarını göstermektedir. Bu kuşak, köken memleketle sürekli iletişim halinde kalarak ritüel ve törenleri kutsal mekânlarında sürdürmüş ve iletişimsel bellek aracılığıyla bu pratikleri aile içinde bir sonraki nesle aktarmıştır. Göç süreci bir yandan yeni bir ekonomik yapılanma sağlarken öte yandan bastırılmış travmatik anlatıların dile getirilmesine zemin hazırlamıştır. Bu dile getirmede Almanya'nın kendi geçmişiyle yüzleşme ve hatırlama kültürüne sahip olması, çokkültürlülüğü önemsemesi ve farklı toplulukların kamusal görünürlüğüne verdiği önem, elverişli bir zemin yaratmıştır. Sonuç olarak bu çalışmada Türkiye'nin özgün kültürel coğrafyalarından biri olan ve kendine has kimliksel aidiyetler içeren Dersim/Tunceli bağlamında göç deneyimini hafıza literatürüyle birlikte ele alarak bastırılmış, sessizleştirilmiş ve görünmez kılınmış aidiyetlerin diasporada anlatılar, mekânlanma aksiyonları, yerelleşme pratikleri, anmalar ve siyasi talepler yoluyla yeniden ortaya çıktığını işleyerek göç, hafıza ve Dersim çalışmaları literatürüne katkı sunmaya çabaladım.

Özet (Çeviri)

Scholarship on labor migration between Türkiye and the Federal Republic of Germany fallowing the signing of the 1961 bilateral labor agreement (1961-1973) has largely focused on the economic dimensions of migration. This study aims to understand the experiences of workers who migrated from Dersim/Tunceli—a region with a largely homogeneous Zaza/Kurdish and Alevi population and a unique cultural geography within the Turkish map—by considering the reflections of cultural traumas caused by military operations and forced resettlement policies in the region's recent history, rather than solely addressing the economic aspects of this labor-centered migration movement. This study attempts to contribute to the literature on migration by addressing the period in question from a perspective different from the prevalent approaches in the migration literature, which focus on labor market and integration issues. The theoretical framework of this study is built around the concept of collective memory, as developed by Maurice Halbwachs, and in this context, I use the distinction between communicative memory and cultural memory, introduced to the memory literature by Jan and Aleida Assmann, in order to analyze the functionality of memory and the forms of intergenerational transmission. While examinig to the social trauma caused by the 1937/1938 military operation and forced resettlement process experienced by the Dersim/Tunceli community in their recent history, I focus on Marianne Hirsch's concept of post-memory, which explains how traumatic experiences are passed down to later generations. The key questions that this study aims to answer concern how the migration experience of a minority group within a majority is shaped by the concept of memory. This thesis, which I structured based on my fieldwork conducted in Turkey and various cities in Germany, I used the ethnographic method. I conducted in-depth interviews with first-generation workers of Dersim/Tunceli origin and their families. The interviews include the autobiographies of first-generation immigrants, glimpses of daily life in their homeland, and memories of ritualistic and ceremonial commemorative practices; how these narratives and rituals are integrated into the reconstruction of their presence in the diaspora and how they are passed on to the next generation. This study indicates that first-generation migrant workers from Dersim/Tunceli who emigrated to Germany carry a cultural memory that is open within their own communities but closed to the public sphere. This generation maintained constant contact with their homeland, preserving rituals and ceremonies in their sacred spaces, and passing these practices to the next generation within the family through communicative memory. Migration not only created a new economic structure but also allowed suppressed traumatic narratives to surface. In this context, Germany's culture of confronting and remembering its past, its emphasis on multiculturalism, and its commitment to the public visibility of diverse communities have created a favorable conditions. In conclusion, this study aims to contribute to the literature on migration, memory, and Dersim studies by examining the migration experience within the context of Dersim/Tunceli, one of Turkey's unique cultural geographies with its own distinct identity affiliations, alongside the literature on memory, and arguing that suppressed, silenced, and rendered invisible affiliations re-emerge in the diaspora through narratives, spatial actions, localization practices, commemorations, and political claims.

Benzer Tezler

  1. Tez No

    1014162

    Üniversite yurdunda kalan öğrencilerde obezojenik çevre ve stres durumu ile beslenme durumu ve yeme davranışları arasındaki ilişki

    The relationship between the obesegenic environment and stress status and nutritional status and eating behaviors among students living in university dormitories

    FATMA AYÇA ÜNAL

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2026

    Beslenme ve DiyetetikAnkara Medipol Üniversitesi

    Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı

    DR. ÖĞR. ÜYESİ İLKNUR GÖKÇE YILDIRIM

  2. Tez No

    32292

    Ankara'da Seyranbağları Huzurevi ve Keçiören Güçsüzler Yurdu'nda kalan yaşlıların sağlık ve mevsimlere göre beslenme durumlarıyla ilgili bir araştırma

    Başlık çevirisi yok

    HACER ARIKAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    1993

    Beslenme ve DiyetetikGazi Üniversitesi

    Aile Ekonomisi ve Beslenme Eğitimi Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. SUNA BAYKAN

  3. Tez No

    792020

    Türkiye Diyanet Vakfına bağlı yurtlarda kalan üniversiteli gençlere verilen yaygın din eğitimi faaliyetlerinin değerlendirilmesi

    Evaluation of the religious education given to the college students in the dormitories of the Religious Affairs Foundation of Turkey

    MERVE ARSLAN

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2023

    DinAkdeniz Üniversitesi

    Felsefe ve Din Bilimleri Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. ŞEREF GÖKÜŞ

  4. Tez No

    99792

    Atatürk Döneminde yapılan harf ve dil inkılabı

    Turkish language and alphabet revulotion in the Atatürk era

    NURAN MERİÇ

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2000

    Türk İnkılap TarihiTrakya Üniversitesi

    Tarih Ana Bilim Dalı

    PROF. DR. İLKER ALP

  5. Tez No

    285380

    Lactococcus garvieae'nin fenotipik ve genetik çeşitliliğinin belirlenmesi

    Determination of the phenotypic and genetic diversty of Lactococcus garvieae

    MUSTAFA TÜRE

    Yüksek Lisans

    Türkçe

    Türkçe

    2011

    MikrobiyolojiKaradeniz Teknik Üniversitesi

    Balıkçılık Teknolojisi Mühendisliği Ana Bilim Dalı

    DOÇ. DR. İLHAN ALTINOK

Geri Dön