Oyun alanlarının dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu (DEHB) olan çocuklar açısından irdelenmesi: Adana kent parkları
Assesing playgrounds for children with attention deficit/hyperactivity disorder (ADHD): the urban parks of Adana
- Tez No: 1006571
- Danışmanlar: DOÇ. DR. YÜKSEL ÜNLÜKAPLAN
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Peyzaj Mimarlığı, Landscape Architecture
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Fen Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Peyzaj Mimarlığı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Peyzaj Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Açık ve yeşil alanlarda yer alan oyun alanları, çocukların duyusal entegrasyon, motor koordinasyon ve dikkat yönetimi gibi gelişimsel becerilerini doğal ortamda destekleyebilen önemli çevresel fırsatlar sunmaktadır. Bu çalışma, Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu (DEHB) tanısı konmuş çocukların gelişim süreçlerinde oyun alanlarının potansiyel katkısını değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırmada gelişimsel değerlendirme çerçevesi oluşturmak amacıyla Rey Karmaşık Şekil Testi, Bender Görsel-Motor Gestalt Testi ve Wisconsin Kart Eşleme Testi referans alınmıştır. Bu testlerin ölçtüğü beceriler doğrultusunda fiziksel/motor, duyusal/doğa temelli, bilişsel/zihinsel, hayal gücü/dramatik oyun, sosyal gelişim ve güvenlik/erişilebilirlik olmak üzere altı temel gelişim alanı belirlenmiş ve bu alanlarla ilişkili 17 oyun aktivite alanı ve donatı elemanı tanımlanmıştır. Oyun alanları, sahada yapılan gözlemlerle türlerine göre sınıflandırılmış, adet yoğunlukları belirlenmiş ve kullanılabilirlik, güvenlik ile bakım durumu açısından değerlendirilmiştir. Çalışma kapsamında Adana kentinde yoğun kullanılan ve büyüklüğü 5.000 m²'den fazla olan dört kent parkı (Merkez Park, Yüreğir Millet Bahçesi, Sarıçam Atatürk Parkı ve Köprülü Park) incelenmiş ve parkların gelişim alanlarına göre etkinlik puanları hesaplanmıştır. Ayrıca oyun aktivitesi ve donatı elemanı sayısının toplam gelişim puanı üzerindeki etkisi regresyon analizi ile değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, parkların gelişimsel katkısının yalnızca aktivite sayısına değil; aktivite çeşitliliği, mekânsal kurgu ve aktivitelerin gelişim alanlarıyla kurduğu ilişkiye bağlı olarak değiştiğini göstermektedir. Analiz sonuçlarına göre Sarıçam Atatürk Parkı her iki yaş grubunda da en yüksek gelişimsel katkı düzeyine sahip park olarak belirlenmiş; bunu Yüreğir Millet Bahçesi, Merkez Park ve Köprülü Park izlemiştir. Ayrıca 3–5 yaş grubunda fiziksel/motor ve duyusal oyun olanaklarının, 6–12 yaş grubunda ise bilişsel, sosyal ve kurallı oyun kurgularının gelişimsel katkı üzerinde daha belirleyici olduğu tespit edilmiştir. Araştırma bulguları, açık hava oyun alanlarının kapsayıcı, erişilebilir ve farklı gelişim alanlarıyla ilişkilendirilmiş biçimde tasarlanmasının çocukların çok yönlü gelişimini desteklediğini ortaya koymaktadır. Bu doğrultuda, oyun alanı planlama ve tasarım süreçlerinde aktivite ve donatı çeşitliliğini artıran, farklı yaş gruplarının gelişimsel gereksinimlerini dikkate alan ve erişilebilirlik ilkelerine dayalı bütüncül bir yaklaşımın benimsenmesi önerilmektedir. Ayrıca uluslararası tasarım rehberleri ve ilgili Türk Standartları Enstitüsü (TSE) standartları dikkate alınarak, çocuk gelişimini merkeze alan kapsamlı oyun alanı Tasarım Rehberlerinin oluşturulmasının yerel yönetimler, planlamacılar ve tasarımcılar için yol gösterici olacağı değerlendirilmektedir.
Özet (Çeviri)
Playgrounds in open and green spaces provide important environmental opportunities that can support children's developmental skills such as sensory integration, motor coordination, and attention regulation in natural settings. This study aims to evaluate the potential contribution of playgrounds to the developmental processes of children diagnosed with Attention Deficit and Hyperactivity Disorder (ADHD). To establish a developmental evaluation framework, the Rey Complex Figure Test, the Bender Visual–Motor Gestalt Test, and the Wisconsin Card Sorting Test were taken as reference. Based on the skills measured by these tests, six developmental domains were identified: physical/motor, sensory/nature-based, cognitive/intellectual, imagination/dramatic play, social development, and safety/accessibility. In relation to these domains, 17 play activity areas and playground equipment types were defined. Playground elements were classified according to their types through field observations. Their quantity densities were determined and evaluated in terms of usability, safety, and maintenance conditions. Within the scope of the study, four urban parks in Adana that are widely used and larger than 5,000 m² (Merkez Park, Yüreğir Millet Bahçesi, Sarıçam Atatürk Park, and Köprülü Park) were examined. Activity scores of the parks were calculated according to the defined developmental domains. In addition, the effect of the number of play activities and equipment elements on the total developmental score was analyzed through regression analysis. The findings indicate that the developmental contribution of parks depends not only on the number of activities but also on activity diversity, spatial organization, and the relationship between activities and developmental domains. According to the results, Sarıçam Atatürk Park had the highest developmental contribution in both age groups, followed by Yüreğir Millet Bahçesi, Merkez Park, and Köprülü Park. Physical/motor and sensory play opportunities were found to be more influential for the 3–5 age group, while cognitive, social, and rule-based play structures were more influential for the 6–12 age group. The results show that inclusive and accessible outdoor playgrounds designed in relation to different developmental domains support children's multidimensional development. Therefore, playground planning and design should adopt a holistic approach that increases the diversity of activities and equipment, considers the developmental needs of different age groups, and follows accessibility principles. In addition, the development of comprehensive playground design guidelines centered on child development, considering international design guides and Turkish Standards Institute (TSE) standards, may provide guidance for local authorities, planners, and designers.
Benzer Tezler
- Dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olan çocuk ve ergenlerde internet oyun oynama bozukluğunun yürütücü işlevler ile ilişkisi
The relationship of internet game playing disorder and executive functions in children and adolescents with attention deficit and hyperactivity disorder
AKGÜN ZENGİN
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2023
PsikiyatriBursa Uludağ ÜniversitesiÇocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. CANER MUTLU
- Automatic diagnosis of ADHD using FMRI
FMRI kullanılarak otomatik DEHB teşhisi
GÜRCAN TAŞPINAR
Doktora
İngilizce
2025
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiYaşar ÜniversitesiElektrik-Elektronik Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. NALAN ÖZKURT
PROF. DR. HAKAN ÇETİNKAYA
- İnternet bağımlılığı tanısı alan ergenlerin sosyal bilişsel becerilerinin değerlendirilmesi
Başlık çevirisi yok
HOZAN SAATÇIOĞLU
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2016
PsikiyatriEge ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. CAHİDE AYDIN
PROF. DR. ZEKİ YÜNCÜ
- Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu olan olgularda tedavi süresi ve uyumu ile nöropsı̇kolojı̇k test puanları ve prognostik faktörler arasındaki ilişkinin incelenmesi: Bir doğal izlem çalışması
Investigation of the relationship between treatment duration and compliance with neuropsychological test scores and prognostic factors in patients with attention deficit hyperactivity disorder: A naturalistic follow-up study
SEVİL SAVRAN YORULMAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
PsikiyatriEge ÜniversitesiÇocuk Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. EYÜP SABRİ ERCAN
- A comparative study of virtual reality based cognitive training games through frameworks
Tasarım çerçeveleri üzerinden sanal gerçeklik bilişsel eğitim oyunlarının karşılaştırılmalı çalışması
EVRİM KABADAYI
Yüksek Lisans
İngilizce
2025
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve Kontrolİstanbul Teknik ÜniversitesiOyun ve Etkileşim Teknolojileri Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
PROF. DR. LEMAN FİGEN GÜL