Neoliberalizmin kent mekanına etkileri ve mersin örneği
THE EFFECTS OF NEOLIBERALISM ON THE URBAN SPACE AND THE CASE OF MERSİN Nazar Esen
- Tez No: 1006006
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EYLEM ÖZDEMİR
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Siyasal Bilimler, Political Science
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: İstanbul Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Siyaset Bilimi ve Kamu Yönetimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yerel Yönetimler, Kent ve Çevre Çalışmaları Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Mersin, neoliberalizmin küresel çapta etkin olduğu ve Türkiye'ye yansıdığı yıllarda gelişmeye başlayan ve hala bunu devam ettiren bir kent olmuştur. Neoliberal politikaların Türkiye'de uygulanmasına ön ayak olan 24 Ocak Kararları ile Mersin'de Serbest Bölge kurulur. Deniz yoluyla Türkiye'nin dünyaya açılmasını sağlayan bu bölge, ülkenin küresel çaptaki ticari akışına da katkı sunar. Ortalama aynı yıllarda Türkiye'nin en yüksek binası, Mersin Ticaret Merkezi (Mertim; Mersin'de yer alan 52 katlı bu bina otel ve ofis olarak kullanılmaktadır) inşa edilmiştir. Bu binanın inşasıyla sermayenin Mersin'e çekilmesi amaçlanmıştır. Mersin bu atılımlarla bir ticaret kenti haline geldikten sonra özellikle 1980 sonrasında iç göçlerin de odağı haline gelmiştir. Bu durum mekanların yeniden yapılanmasına ve buralarda sınıfsal ayrımların belirmesine neden olmuştur. Mersin'de mekanın metalaşması ve sınıflar arasında ayrışması; gelen göç ve biriken sermaye süreçlerinin bir sonucu olmuştur. Genel olarak bakıldığında, mekanın bir toplumsal ürün olduğu ve toplumsal ilişkilerden doğduğu söylenebilir. Bu durumla toplumdaki emek ve sermaye çelişkisi mekanın örgütlenme biçimine yansır. Mekan kullanım değerinden, değişim değerine indirgendiği oranda, mekanın kullanım hakları da sermaye süreçlerine paralel işlemeye başlar. Nihayetinde Türkiye'de Neoliberal ekonomi politikalarının işlerlik kazanması derinleşen toplumsal çelişkileri de üretmiştir. Bu toplumsal çelişkilerin mekan üretim süreçlerindeki etkisi Mersin'e de yansımıştır. Mersin'de limanın etrafında kurulan ticari ilişkilerin yanı sıra tarımın şekillendirdiği ilişki biçimleri de mekanın yeniden üretilme sürecinde etkindir. Öte yandan kent 1980 sonrasında gelişen inşaat sektörünün de etkisiyle, bir yandan iv güvenlikli lüks siteler diğer yandan gecekondulaşmanın yoğunlaştığı bir sınıfsal ayrışma yaşamıştır. Mekan sermayenin bir nesnesi haline getirilmiş ve Mersin'de bu dinamiklerin sağladığı fayda ile zenginleşen bir sınıf oluşmuştur. Yoğun iş gücü ucuzluğu ve sermaye sahiplerinin kente dönük ilgisiyle ticaret gelişmiş, bu da sektörel çeşitlenmeyi beraberinde getirmiştir. Liman potansiyel olarak büyümüş, liman çevresi emek kesiminin (beden işçileri) yoğunlaştığı mahallelere dönüşmüş ve yine bu güzergahta sanayi ve depolama alanları oluşmuştur. Kentin Batı güzergahında çok katlı binalarla, güvenlikli lüks siteler üretilmiş, orta ve üst sınıf buraya yoğunlaşmıştır. Tüketimi teşvik eden AVM gibi yapılar da bu sınıfları takip ederek, yoğunlaştıkları bölgelere inşa edilmişlerdir. Mersin'in Çarşı olarak tabir edilen eski şehir merkezi, günümüzde üst sınıfların dikkatini çekememiş olup güvenlikli bir alan sağlamasa da, kamusal kurumların bu bölgede faaliyet sürdürmesi hala hareketli bir mekan olarak kalmasına imkan tanımıştır.
Özet (Çeviri)
Mersin has become a city that started to develop during the years when neoliberalism was effective globally and reflected in Turkey, and stil continues to do so. With the 24 January Decisions, which led the way for the implementation of neoliberal policies in Turkey, the''Serbest Bölge''was established in Mersin. This zone, whic hopens Turkey to the world through sea routes, also contributes to the country's global commercial flows. Around the same time, the Mersin Trade Center (Mertim; a 52-floorbuilding in Mersin used as hotel andoffice) was built, which was the highest building in Turkey at that time. The construction of this building aimed to attract capital to Mersin. After becoming a trading city with these endeavors, especially after 1980, Mersin became the center of internal migrations. This situation caused the restructuring of spaces and the formation of class distinctions. The commodification and class division of space in Mersin has resulted from processes of migration and accumulated capital. In general, space can be considered as asocial product and it arises from social relationships. Through thatsituation, conflict between labor and capital in society reflects in theorganization of space. As space is reduced from its use value to its Exchange value, use rights of space also begin to paralel capital processes. Ultimately, the implementation of neoliberal economic policies in Turkey produce deepened social conflict. Impact of these social conflictson space production processes reflect in Mersin also. vi In addition to commercial relationships established around the port, the relationships shaped by agriculture also play an effective role in the re-production of space in Mersin. On the other hand, the city experienced a class division through the development of the construction sector after 1980, with concentration of luxury secure sites on one hand and squatter settlements on the other. Space has become an object of capital and raising the for mation of a wealthy class benefiting from these dynamics in Mersin. The cheapness of labor power and interest of capital holders in the city led to the development of trade and this bring to sectoral diversification. The port has potentially grown and the surrounding area of the port has become a neighborhood with a concentration of labor class, then industrial zones and storage areas also formed along this route. High-rise buildings and luxury secure sites were built in the western route of the city,and middle and upper classes mostly concentrated to that part. Structures such as shopping malls that encourage consumption have also been built in these areas where these classes are concentrated. Although the old city center called as ''Mersin Çarşı'', has not been able to attract the attention of upper classes, its continued operation by public institutions has allowed it to remain a lively space.
Benzer Tezler
- Neoliberal politikalar etkisinde mekânsal kimlik inşası: Eskişehir yolu bakanlık binaları
Spatial ideentity construction under the influence of neoliberal policies: Ministry buildings in eskişehir road
İREM NUR TOKUROĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
MimarlıkEskişehir Osmangazi ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE DUYGU KAÇAR
- Lefebvre'in üç boyutlu triyalektiği bağlamında yerel kent hakkı mücadelelerinin mekân üretimine etkisinin irdelenmesi
An anaylsis of the impact of local battles for right to the city on production of space in the context of Lefebvre's spatial triology
CEYLİN ÇAĞLA HASTÜRK
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Mimarlıkİstanbul Kültür ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ZEYNEP AYŞE GÖKŞİN
- Urban transformation as political and ideological intervention in space: A case study in Diyarbakır
Mekana politik ve ideolojik bir müdahale olarak kentsel dönüşüm: Diyarbakır örneği
DİREN TAŞ
Yüksek Lisans
İngilizce
2019
SosyolojiOrta Doğu Teknik ÜniversitesiSosyoloji Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. BARIŞ MÜCEN
- Türkiye'de neoliberalizmin izleri: Ankara tren garı yerleşkesinin dönüşüm süreci
Traces of neoliberalism in Turkey: The transformation process of Ankara railway station settlement
HELİN CERAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
MimarlıkGazi ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ZEYNEP ULUDAĞ
DOÇ. DR. GÜLŞAH GÜLEÇ
- Alt kültürlerin kenti dönüştürme etkisi: Karaköy ve Williamsburg örnekleri üzerinden kentlerin mekansal dönüşümü
The effect of sub-cultures on the transformation of the city: Karakoy and Willamsburg samples spatial transformation of cities
FERRUH BARIŞ TÜRE
Yüksek Lisans
Türkçe
2019
Mimarlıkİstanbul Teknik ÜniversitesiMimarlık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. OZAN ÖNDER ÖZENER