Ebû Tâlib el-Mekkî'nin Kûtu'l-Kulûb adlı eseri bağlamında ibâdetlere bakışı
Ebû Tâlib el-Mekkî's perspective on worships in the context of his work called Kûtu'l-Kulûb
- Tez No: 1005416
- Danışmanlar: DOÇ. DR. SEVDA AKTULGA GÜRBÜZ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Din, Religion
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma Ebû Tâlib el-Mekkî tarafından kaleme alınan ve günümüze kadar önemini devam ettiren (ö.386/996) Kûtu'l-kulûb adlı eserinde ortaya koyduğu ibâdet anlayışını ilmî ve tasavvufî boyutlarıyla incelemektedir. Erken dönem tasavvuf düşüncesinin temel kaynaklarından biri olarak kabul edilen Kûtu'l-kulûb ibâdetleri zâhirî şekillerinin ötesine taşıyarak onların insan ruhunda meydana getirdiği ahlâkî ve mânevî dönüşümü merkeze alır. Bu doğrultuda çalışmanın amacı Mekkî'nin ibâdeti nasıl temellendirdiğini, ibâdet ile kalp bütünlüğünü hangi kavramsal çerçevede ele aldığını ve bu yaklaşımın tasavvuf geleneğindeki etkilerini ortaya koymaktır. Araştırma yöntemi klasik tasavvuf literatürünün, zühd kaynaklarının ve güncel akademik çalışmaların taranmasına dayanmaktadır. Kûtu'l-kulûb' un çevirileri, yapısı, metodu ve metnin içerik örgüsü incelenerek Mekkî'nin ibâdet merkezli tasavvuf anlayışı ele alınmaktadır. Tezin ilk bölümünde müellifin yaşadığı dönemin ilmî ve sosyal şartları değerlendirilmekle beraber özellikle tasavvufî hareketlerin şekillenmesinde etkin olan tarihi arka plan açıklanmıştır. Aynı zamanda Mekkî'nin hayatı, eğitim süreci, vefatı ve ilmî kimliği, tasavvufî kişiliği, hocaları ve talebeleri ele alınmıştır. Kûtu'l-kulûb adlı eserden etkilenen isimlere, sûfî geleneğe ve modern döneme olan etkilerine ve bazı tasavvufî kavramların anlamlarına da yer verilmiştir. Söz konusu eserin ikinci bölümünde ise ibâdetin mahiyetine ilişkin bilgiler verilerek bu ibâdetlerin sûfî düşüncesindeki iç anlamlarına geniş yer verilmiştir. Mekkî'nin namaz, oruç, hac, zekât ve zikir gibi temel ibâdetlere atfettiği iç anlamlar, kalbin tezkiyesi, ihlâs, murâkabe ve mânevî disiplin kavramlarıyla ilişkilendirilerek analiz edilmiştir. Ebû Tâlib el-Mekkî ibâdeti yalnızca dinî bir vecibe olarak değil kalbin tezkiyesi ve insanın iç dünyasında ilâhî farkındalığı sürekli kılan bir süreç olarak görmektedir.
Özet (Çeviri)
This study examines the understanding of worship presented by Ebû Tâlib el-Mekkî in his work Kûtu'l-kulûb (d. 386/996), which has maintained its importance to this day, from both scholarly and mystical perspectives. Considered one of the fundamental sources of early sûfî thought, Kûtu'l-kulûb goes beyond the outward forms of worship, focusing on the moral and spiritual transformation it brings about in the human soul. Accordingly, the aim of this study is to reveal how Mekkî grounded worship, the conceptual framework within which he addressed the unity of worship and the heart, and the impact of this approach on the sûfî tradition. The research method is based on a review of classical sûfî literature, sources on asceticism, and current academic studies. This thesis examines Mekkî's worship-centered understanding of sûfîsm by analyzing the translations, structure, methodology, and content of Kûtu'l-kulûb. The first section evaluates the scholarly and social conditions of the author's time, particularly explaining the historical background that shaped sûfî movements. It also covers Mekkî's life, education, death, scholarly identity, sûfî personality, teachers, and students. The thesis also addresses the figures influenced by Kûtu'l-kulûb, its impact on the sûfî tradition and the modern era, and the meanings of some sûfî concepts. The second section provides information on the nature of worship, extensively exploring its inner meanings within sûfî thought. The inner meanings that Mekkî attributes to fundamental acts of worship such as prayer, fasting, pilgrimage, almsgiving, and remembrance of God have been analyzed in relation to the concepts of purification of the heart, sincerity, contemplation, and spiritual discipline. Ebû Tâlib el-Mekkî views worship not merely as a religious obligation but as a process of purifying the heart and continuously maintaining divine awareness within one's inner world.
Benzer Tezler
- Ebû Tâlib El-Mekkî'nin Kûtü'l Kulûb adlı eserine göre manevi eğitimin bireyin ahlak inşasındaki rolü
The role of spiritual education in the individual's moral building according to Abu Talib el-Makki's Kut al Kulub
AYŞEN PİRİ
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
DinBursa Uludağ ÜniversitesiManevi Danışmanlık ve Rehberlik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEHMET AKİF KILAVUZ
- Ebû tâlib El-Mekkî'nin Kûtü'l-Kulûb adlı eserinde mâkamlar
The stations in Abu Talib Al-Makki's work qut“Al-Qulub”
MEHMET NURULLAH AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2018
DinHarran ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ALİ TENİK
- Ebû Sa'd Hargûşî ve Tehzîbü'l-Esrâr
Abû Sa'd Hargûshî and Tehzîb al-asrâr
AHMET HALİL UTKUOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
2026
DinSelçuk ÜniversitesiTemel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SAMİ BAYRAKCI
- Buğday ekiminin mekanik esasları üzerinde bir araştırma
Başlık çevirisi yok
ADNAN DEĞİRMENCİOĞLU
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
ZiraatEge ÜniversitesiTarımsal Mekanizasyon Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. İSMET ÖNAL
