Türkçe sözcük sınıfı içerisinde sıfat
Adjectives in the Turkish word classes
- Tez No: 1005356
- Danışmanlar: PROF. DR. PAŞA YAVUZARSLAN
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Dilbilim, Türk Dili ve Edebiyatı, Linguistics, Turkish Language and Literature
- Anahtar Kelimeler: Sıfat, Prototip Kuramı, Kategorik ve Kategori Dışı Kullanım, Dil bilgisi-sıfat, Adjective, Prototype Theory, Categorical and Non-Categorical Usage, Grammar-adjective
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Türk Dili ve Edebiyatı Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Yeni Türk Dili Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Dünya dillerinde ve Türkçede, herhangi bir sözcüğü sınıflandırmak her zaman kolay olmamıştır. Bu tez çalışması, sözcükleri sınıflandırmada kullanılacak ölçütlerin ne olacağı konusunda bilgiler içermektedir. Bunun yanında Türkçe sıfatın, sözcük sınıfı içerisindeki kategorik özellikleri belirlenecek ve sıfat sınıfını belirlemede test ve parametreler geliştirilecektir. Bu çalışma, sıfatın diğer sözcük sınıflarıyla arasındaki farklılıklarını ve benzerliklerini biçimbilimsel, anlambilimsel ve sözdizimsel düzeyde ölçütler belirleyerek ortaya çıkarmayı, sıfat sınıfının kategorik özelliklerini belirlemeyi ve geçerli ölçütler ortaya koymayı amaçlamaktadır. Bu araştırmada çağdaş dilbilgisi yaklaşımlarında sözcük sınıflarıyla ilgili yapılan çalışmalardaki bilgilerden yararlanılacaktır. Bu bilgilerden hareketle Türkçe sıfat sınıfı biçimbilimsel, anlambilimsel ve sözdizimsel olgular temelinde tespit edilmeye çalışılacaktır. Bu hedefe ulaşıldığı takdirde Türkçe sıfat sözcük sınıfının belirlenmesinde önemli bir adım atılacaktır. Bu tezin kuramsal çerçevesi oluşturulurken prototip kuramı ve çağdaş dilbilgisi yaklaşımlarındaki sözcük sınıflarıyla ilgili biçimbilimsel, anlambilimsel, sözdizimsel bilgilerden yararlanılmıştır. Aynı zamanda bu tezde sözcük sınıflarından bahsedilmiş, kategorik ve kategori dışı kullanımlar hakkında bilgi verilmiştir. Son bölümde ise sıfat sınıfının kategorik özellikleri belirlenmiştir. Sıfat sınıfının ad, eylem ve zarf sınıfı ile dilbilgisel ilişkileri incelenmiş ve sıfat sınıfını belirleme testleri belirlenmeye çalışılmıştır.
Özet (Çeviri)
Categorizing words in both world languages and Turkish has not always been a straightforward task. This thesis provides insights into the criteria to be employed in word classification. Furthermore, the categorical properties of the Turkish adjective within word classes will be identified, and specific tests and parameters will be developed to define the adjectival word class. This study aims to reveal the differences and similarities between adjectives and other word classes by establishing morphological, semantic, and syntactic criteria; to determine the categorical features of the adjectival class; and to propose valid benchmarks. In this research, data from contemporary linguistic studies on word classes will be utilized. Building upon this information, the Turkish adjectival class will be analyzed through morphological, semantic, and syntactic perspectives. Achieving this objective will represent a significant step forward in defining the adjectival word class in Turkish. The theoretical framework of this thesis incorporates Prototype Theory alongside morphological, semantic, and syntactic data regarding word classes from contemporary grammatical studies. Additionally, the study discusses word classes in general and provides information on categorical versus non-categorical uses. In the final section, the categorical properties of the adjectival word class are established. The relationships between adjectives and nouns, verbs, and adverbs are examined, and an attempt is made to identify diagnostic tests for defining the adjectival word class.
Benzer Tezler
- Aspect verbal en grec Istanbouliote: modele de description fonctionnaliste
Başlık çevirisi yok
EMİNE YAVAŞGEL
Yüksek Lisans
Fransızca
1993
Dilbilimİstanbul ÜniversitesiYabancı Diller Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NÜKHET GÜZ
- Yeni Türkçe dersi öğretim programına (2024) göre hazırlanan 5. sınıf Türkçe ders kitabındaki metinlerin sözcük türleri açısından incelenmesi
Analysis of texts in the 5th grade Turkish course book prepared according to the new Turkish course curriculum (2024) in terms of word types
ERSİN BAŞARAN
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Türk Dili ve EdebiyatıErzincan Binali Yıldırım ÜniversitesiTürkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. TURGUT BAYDAR
- İlköğretim I. kademe 5. sınıf Türkçe ders kitabının sözcük türleri bakımından incelenmesi
Examining the primary school 1st step 5th class Turkish textbook in terms of word types
SÜMEYRA DEMİRBÜKEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2011
Eğitim ve ÖğretimGazi Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. KEMAL KÖKSAL
- Türkçede fiil sınıfları ve özellikleri
Verb classes and properties in Turkish
KORAY BOZANER
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
DilbilimHacettepe ÜniversitesiÇağdaş Türk Lehçeleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. MEVLÜT ERDEM
- Öğrenme biçimleri ve yabancı dilde sözcük öğrenimi arasındaki ilişki: Deneysel bir çalışma
Başlık çevirisi yok
ASLI ÖZKARA