Türkiye ve İran yönetimlerinin demokrasi ve otoriteryanizm bağlamında karşılaştırılması(1945-1979)
Comparison of Turkish and Iranian governments in the context of democracy and authoritarianism (1945-1979)
- Tez No: 1005228
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AYŞE ATAŞ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Uluslararası İlişkiler, International Relations
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışma, Türkiye ve İran'da 1945-1979 yılları arasında ortaya çıkan siyasal rejimlerin demokrasi ve otoriteryanizm bağlamında karşılaştırılmalı olarak incelenmesini amaçlamaktadır. Araştırmanın temel amacı, her iki ülkede de İkinci Dünya Savaşı sonrasında yaşanan siyasal dönüşümlerin hangi koşullarda demokratikleşme ya da otoriterleşme yönünde şekillendiğini ortaya koymaktır. Bu çerçeve dahilinde, her iki ülkenin tarihsel, siyasal ve kurumsal yapıları dikkate alınarak benzerlikler ve farklılıklar analiz edilmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi kullanılmış, karşılaştırmalı analiz yaklaşımı benimsenmiştir. Çalışma dönemin siyasal gelişmelerini açıklamaya yönelik olarak ikincil kaynaklar üzerinden yürütülerek; siyasal rejimlerin dönüşüm süreçleri kronolojik bir bütünlük içinde ele alınmıştır. Türkiye örneğinde çok partili hayata geçiş, askeri müdahaleler ve anayasal düzenlemeler; İran örneğinde Musaddık dönemi, Pehlevi monarşisi, reform girişimleri ve 1979 İran İslam Devrimi süreci incelenmiştir. Araştırmanın bulguları, Türkiye'de demokratikleşme sürecinin askeri müdahaleler nedeniyle kesintiye uğradığını ve siyasal sistemde vesayetçi yapıların kalıcılı hale geldiğini göstermektedir. İran'da siyasal iktidarın merkezileşmesi ve muhalefet üzerindeki baskılar, monarşik otoritenin güçlenmesine ve en nihayetinde devrimci bir kopuşa zemin hazırlamıştır. İki ülkede de devletin siyasal alandaki belirleyici rolü, demokratik kurumların kurumsallaşmasını sınırlayan temel faktörlerden biri haline gelmiştir. Sonuç itibariyle bu çalışma, Türkiye ve İran örnekleri üzerinden demokratikleşme ve otoriterleşme süreçlerinin yalnızca kurumsal düzenlemelerden ibaret olmayıp aynı zamanda tarihsel ve toplumsal dinamiklerle birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
This study aim to comparatively examine the political regimes that emerged in Turkey and Iran between 1945 and 1979 within the framework of democracy and authoritarianism. The primary objective of this study is to determine under what conditions the political transformations that took place in both countries following World War II. resulted in democratization or authoritarianism. Within this framewrok, the historical, political and institutional structures of the two countries are taken into consideration and their similarities and differences are analyzed. The study employs a qualiative research method and adopts a comparative analyasis approach. The research is conducted through secondary sources in order to explain the political developments of the period and the transformation processes of political regimes are examined within a chronological framework. In the case of Turkey, the transition to a multi- party system, military interventions. and constitutional arrangements are analyzed. For Iran, the study focuses on the period of Mohammad Mossadegh, The Pahlavi monarchy, modernization and reform efforts, and the political process leading to the 1979 Iranıan Islamıc Revolution are examined. The findings of the study indicate that the process of democratization in Turkey was interrupted by military interventions, resulting in the persistence of tutelary structures within the political system. In Iran, the centralization of political power and the repression of opposition movements strengthened monarchial authority and ultimately paved the way for a revolutionary rupture. In both countries, the dominant role of the state in the political sphere emerged as one of the main factors limiting the institutionalization of democratic institutions. Consequently, this study demonstrates that the processes of democratization and authoritarianism Turkey and Iran cannot be considered solely in terms of institutional arrangements, but should also be evalusted together with historical and societal dynamics.
Benzer Tezler
- Irak'taki Türkmenlerin Irak siyasetine etkileri
Iraqi Turkomans effects on Iraq policy
OSMAN EMRE ŞEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2006
Uluslararası İlişkilerMarmara ÜniversitesiOrtadoğu Siyasi Tarihi ve Uluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
Y.DOÇ.DR. ESRA HATİPOĞLU
- Kuzey Irak'taki Kürtler ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin aldığı kararlar
Başlık çevirisi yok
GÜZİDE YÜLEK
Yüksek Lisans
Türkçe
1994
Uluslararası İlişkilerİstanbul ÜniversitesiUluslararası İşletmecilik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ESAT ÇAM
- Arap Baharı bağlamında Türkiye'nin Orta Doğu ülkeleriyle ilişkileri
Turkey's relations with the countries in the Middle East in the context of Arab Spring
ŞEYDA ÖZYÜREK
Yüksek Lisans
Türkçe
2016
Uluslararası İlişkilerYalova ÜniversitesiUluslararası İlişkiler Ana Bilim Dalı
YRD. DOÇ. DR. MURAT ALAKEL