Çocuklar için ultra işlenmiş gıda bağımlılık ölçeğinin Türkçe geçerlilik ve güvenilirlik çalışması
Validity and reliability study of the Turkish version of the ultra-processed food addiction scale for children
- Tez No: 1005015
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ EDA PARLAK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Beslenme ve Diyetetik, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Toros Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Beslenme ve Diyetetik Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Çalışma, Parnarouskis ve arkadaşları tarafından Development of the Highly Processed Food Withdrawal Scale for Children (Pro-WSC) başlığıyla geliştirilen ve çocuklarda ultra işlenmiş gıda tüketimine yönelik bağımlılık benzeri yeme davranışlarını değerlendirmeyi amaçlayan Çocuklar için Ultra İşlenmiş Gıda Bağımlılık Ölçeği'nin Türkçe uyarlamasının geçerlik ve güvenirliğini incelemek amacıyla yürütülmüştür. Metodolojik bir tasarımla planlanan araştırma, Temmuz 2025 – Ocak 2026 tarihleri arasında planlanmış, veriler Google Form aracılığı ile çevrim içi görüşmeler sonucu elde edilmiş hedeflenen 300 katılmıcı sayısına ulaşılmıştır. Katılımcıları 6-12 yaş grubu çocukların ebeveynleri oluşturmuştur. Veri toplama sürecinde,“Demografik Bilgiler Formu”ile“Çocuklar için Ultra İşlenmiş Gıda Bağımlılık Ölçeği”kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizinde R paket programı kullanılmıştır. Ölçeğin yapı geçerliğini incelemek amacıyla önce Açımlayıcı Faktör Analizi (AFA) ardından Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) uygulanmıştır. Açımlayıcı faktör analizi (KMO=0,92; Bartlett χ²(120)=6722,108; p<0,001) sonucunda üç faktörlü bir yapı elde edilmiş, maddelerin faktör yükleri yüksek bulunmuş ve toplam varyansın %81,0'i açıklanmıştır. Alt boyutların iç tutarlılık katsayıları ise F1 α=0,959, F2 α=0,899 ve F3 α=0,758 olarak saptanmıştır. Doğrulayıcı Faktör Analizi (DFA) sonuçlarına göre elde edilen uyum iyiliği indeksleri, üç faktörlü modelin veriye çok iyi uyum sağladığını göstermektedir.( [χ²(101)=226,798], CFI=0,999, RMSEA=0,064, SRMR=0,037) Doğrulayıcı faktör analizi sonuçları, ölçeğin üç faktörlü yapısının yüksek güvenirlik (CR) ve yakınsak geçerlik (AVE) sağladığını ve alt boyutlar arasında yeterli ayrışan geçerlik bulunduğunu göstermektedir. Faktörler arası HTMT oranları önerilen eşik değerlerin altında bulunmuş, bu da alt boyutların birbirinden ayırt edilebilir olduğunu göstermiştir. Faktörler ve toplam ölçek puanları arasında ise orta-yüksek ve yüksek düzeyde pozitif ilişkiler saptanmış, ölçeğin bütünlük ve yapısal tutarlılığını desteklemiştir. Çocuğun yaşı, kilosu ve boyu ile Faktör 2 ve Faktör 3 puanları arasında zayıf ancak anlamlı pozitif ilişkiler (r=0,116–0,154; p<0,05) bulunmuş, toplam puan ile anlamlı ilişki saptanmamıştır. Sonuç olarak, Pro-WSC ölçeğinin Türkçe formunun geçerli ve güvenilir bir değerlendirme aracı olduğu belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
This study was conducted to examine the validity and reliability of the Turkish adaptation of the“Children's Highly Processed Food Addiction Scale,”developed by Parnarouskis et al. under the title Development of the Highly Processed Food Withdrawal Scale for Children (Pro-WSC), which aims to assess addiction-like eating behaviors related to ultra-processed food consumption in children. Methodologically, the study was designed between July 2025 and January 2026, and data were collected via online surveys using Google Forms, reaching the target sample of 300 participants. Participants consisted of parents of children aged 6–12 years. Data were collected using a“Demographic Information Form”and the“Children's Highly Processed Food Addiction Scale.”R software was used for data analysis. To examine the construct validity of the scale, Exploratory Factor Analysis (EFA) was first performed, followed by Confirmatory Factor Analysis (CFA). The EFA results indicated a three-factor structure (KMO=0.92; Bartlett χ²(120)=6722.108; p<0.001), with high factor loadings for the items and a total variance explained of 81.0%. Internal consistency coefficients of the subscales were F1 α=0.959, F2 α=0.899, and F3 α=0.758. CFA results demonstrated excellent model fit indices for the three-factor model ([χ²(101)=226.798], CFI=0.999, RMSEA=0.064, SRMR=0.037). The CFA also showed that the three-factor structure provided high reliability (CR) and convergent validity (AVE), and the subscales exhibited adequate discriminant validity. HTMT ratios between the factors were below the recommended thresholds, indicating that the subscales were distinguishable from each other. Positive, moderate-to-high correlations were found between the factors and the total scale score, supporting the scale's structural coherence and internal consistency. Additionally, weak but significant positive correlations were observed between children's age, weight, and height and Factor 2 and Factor 3 scores (r=0.116–0.154; p<0.05), whereas no significant relationship was found with the total score. In conclusion, the Turkish version of the Pro-WSC is a valid and reliable tool for assessing addiction-like eating behaviors related to ultra-processed food consumption in children.
Benzer Tezler
- Ortaokul öğrencilerinde ultra işlenmiş gıda tüketimi ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between ultra-processed food consumption and quality of life in middle school students
ONUR EYNALLI
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
PsikolojiÇukurova ÜniversitesiBağımlılık Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET EMİN DEMİRKOL
- 7-14 yaş grubu çocuklarının karşılaştıkları trafik kazaları ve bunlara uygulanan trafik eğitimi
Başlık çevirisi yok
METLİBAN KUŞHAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
UlaşımGazi ÜniversitesiKazaların Çevresel ve Teknik Araştırması Ana Bilim Dalı (disiplinlerarası)
DOÇ. DR. EYÜP G. İSPİR
- Türkiye'de korunmaya muhtaç çocuklar meselesine mukayeseli bir bakış ve Bursa örneği
Başlık çevirisi yok
SERPİL AYTAÇ
- Baba yoksunluğunun benlik kavramına etkisi ve babasız öğrencilerin problemlerinin hangi alanlarda yoğunlaştığının saptanması
Başlık çevirisi yok
OYA GÜNGÖRMÜŞ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Çocuk Sağlığı ve Hastalıklarıİstanbul ÜniversitesiGelişim Psikolojisi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYSEL EKŞİ
- Televizyon reklamlarının ses-söz uyumu (Prozodi) yönünden incelenmesi ve dilimizin müziğine etkileri
A study on the television advertisements from the point speech-sound harmany (prosody) and it's influence on the rhythm of our language
C. HAKAN ÇUHADAR