Ortaokul öğrencilerinde ultra işlenmiş gıda tüketimi ile yaşam kalitesi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between ultra-processed food consumption and quality of life in middle school students
- Tez No: 972323
- Danışmanlar: DOÇ. DR. MEHMET EMİN DEMİRKOL
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Psikiyatri, Beslenme ve Diyetetik, Psychology, Psychiatry, Nutrition and Dietetics
- Anahtar Kelimeler: Davranışsal bağımlılık, Yeme bağımlılığı, Çocuk beslenme bozuklukları, Çocuk beslenmesi, Behavioral addiction, Food addiction, Child nutrition disorders, Child nutrition
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Çukurova Üniversitesi
- Enstitü: Bağımlılık ve Adli Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Bağımlılık Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Bağımlılık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Gelişen teknoloji ve şehirleşme süreciyle birlikte geleneksel beslenme alışkanlıkları yerini pratik, enerji yoğun ve düşük besin değerine sahip Ultra İşlenmiş Gıdalara (UİG) bırakmıştır. Bu çalışma, ortaokul öğrencilerinde UİG tüketimi ile yaşam kalitesi, psikolojik durum ve yeme bağımlılığı arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlamaktadır. Tanımlayıcı-kesitsel olarak yürütülen araştırma, Adana ili Yüreğir ilçesinde 10–14 yaş arası 207 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Veri toplama araçları olarak Sosyodemografik Bilgi Formu, Besin Tüketim Sıklığı Anketi (FFQ) , Yale Çocuklar için Yeme Bağımlılığı Ölçeği (YFAS-C 2.0) , Sağlıkla İlişkili Yaşam Kalitesi Ölçeği (KIDSCREEN-52) ve Çocuklarda Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (ÇADÖ-Y) kullanılmıştır. Bulgular, öğrencilerin %46,86'sının en az iki yeme bağımlılığı belirtisi gösterdiğini; UİG tüketimi ile depresyon (r=0.204), anksiyete, sosyal fobi ve ayrılma kaygısı gibi değişkenler arasında anlamlı ve pozitif ilişkiler olduğunu ortaya koymuştur. Ultra İşlenmiş Gıda (UİG) tüketimi arttıkça yaşam kalitesinde düşüş gözlenmiştir (r = –0.454, p<0.05). KIDSCREEN ve ÇADÖ-Y ölçekleriyle yapılan analizlerde bu durum doğrulanmıştır. UİG tüketiminin en yüksek olduğu grup, düşük ve orta gelir düzeyindeki öğrencilerdir. Vücut Kitle İndeksi (VKİ) ile yeme bağımlılığı arasında anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Çalışma sonucunda Ultra İşlenmiş Gıdaların çocuklarda psikososyal ve fiziksel sağlık üzerinde olumsuz etkileri olduğu, yaşam kalitesini düşürdüğü ve bağımlılık benzeri davranışları tetiklediği saptanmıştır. Bulgular, erken müdahale ve eğitim programlarının önemine işaret etmektedir.
Özet (Çeviri)
With advancing technology and urbanization, traditional eating habits have increasingly been replaced by practical, energy-dense, and low-nutrient Ultra-Processed Foods (UPFs). This study aims to examine the relationship between UPF consumption and quality of life, psychological status, and food addiction among middle school students. Conducted as a descriptive crosssectional study, the research was carried out with 207 students aged 10–14 in the Yüreğir district of Adana, Turkey. Data collection tools included the Sociodemographic Information Form, Food Frequency Questionnaire (FFQ), Yale Food Addiction Scale for Children 2.0 (YFAS-C 2.0), KIDSCREEN-52 Health-Related Quality of Life Questionnaire, and the Revised Child Anxiety and Depression Scale (RCADS). The findings showed that 46.86% of the students exhibited at least two symptoms of food addiction; and there were significant positive correlations between UPF consumption and variables such as depression (r = 0.204), anxiety, social phobia, and separation anxiety. Additionally, increased UPF consumption was associated with decreased quality of life (r = –0.454, p < 0.05), which was confirmed through analyses using the KIDSCREEN-52 and RCADS scales. The highest UPF consumption was observed among students from low and middle-income families. No significant relationship was found between Body Mass Index (BMI) and food addiction. The study concludes that Ultra-Processed Foods have adverse psychosocial and physical health effects on children, lower their quality of life, and trigger addiction-like behaviors. The findings highlight the importance of early intervention and educational programs.
Benzer Tezler
- Hazır giyim sanayiinde nitelikli insangücü ihtiyacı
Başlık çevirisi yok
HANDAN SEZER
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Endüstri ve Endüstri MühendisliğiGazi ÜniversitesiGiyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞEGÜL ATAMAN
- Hazır giyim sanayiinin milli ekonomimizdeki yeri ve bir örnek çalışma
Başlık çevirisi yok
FERHAN DEMREN
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Tekstil ve Tekstil MühendisliğiGazi ÜniversitesiGiyim Endüstrisi ve Giyim Sanatları Ana Bilim Dalı
PROF. DR. RASİH DEMİRCİ
- Tonsillo-faranjitis şüpheli 7-17 yaş grubundaki öğrencilerin boğaz kültürlerinden soyutulan aerob patojen mikroorganizmalar
Başlık çevirisi yok
SAFFET ELÇİ
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
MikrobiyolojiDicle ÜniversitesiMikrobiyoloji Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. ERALP ARIKAN
- Alt özel sınıflardan mezun olan eğitilebilir geri zekalı çocukların mezuniyet sonrası durumlarının saptanması
Başlık çevirisi yok
NURTEN RÜYA
- Lise II. sınıf öğrencilerinin konut durumu, bunun sağlık ve okuldaki başarı durumuna etkisi
Başlık çevirisi yok
ŞADAN TOKYÜREK
Yüksek Lisans
Türkçe
1987
Ev EkonomisiGazi ÜniversitesiAile Ekonomisi ve Beslenme Eğitimi Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SUNA BAYKAN