3. basamak bir hastanede Aile Hekimliği Polikliniğine başvuran 65 yaş ve üzeri hastalarda erişkin aşılanma oranları ve bilgi düzeyi değerlendirmesi: Van ili örneği
Evaluation of adult vaccination rates and knowledge levels among individuals aged 65 years and older admitted to a family medicine outpatient clinic in a tertiary care hospital: The case of Van province
- Tez No: 1004652
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ADEM YAĞAN
- Tez Türü: Tıpta Uzmanlık
- Konular: Aile Hekimliği, Family Medicine
- Anahtar Kelimeler: Aile benzerliği yaklaşımı, Yaşsız yaşlılar, Family resemblance approach, Ageless elderlies
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi
- Enstitü: Tıp Fakültesi
- Ana Bilim Dalı: Aile Hekimliği Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Aile Hekimliği Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Giriş ve Amaç: Yaşlanmayla birlikte bağışıklık sisteminde meydana gelen değişiklikler ve kronik hastalıkların artışı, 65 yaş ve üzeri bireyleri enfeksiyon hastalıkları açısından daha kırılgan hale getirmektedir. Aşı ile bağışıklama, bu yaş grubunda mortalite ve morbiditenin azaltılmasında etkili ve maliyet-etkin bir koruyucu sağlık hizmetidir. Buna karşın erişkin ve yaşlı nüfusta aşılama oranlarının istenilen düzeylere ulaşamadığı bilinmektedir. Bu çalışmada, 3. basamak bir hastanede Aile Hekimliği Polikliniği'ne başvuran 65 yaş ve üzeri bireylerde erişkin aşılama oranlarının belirlenmesi, aşılar hakkındaki bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi ve aşılanmayı etkileyen faktörlerin ortaya konulması amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Tanımlayıcı ve kesitsel tipteki bu çalışma, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Dursun Odabaş Tıp Merkezi Aile Hekimliği Polikliniği'ne 01.09.2025–01.01.2026 tarihleri arasında başvuran 65 yaş ve üzeri 273 gönüllü hasta ile yürütülmüştür. Veriler, literatürdeki çalışmalar doğrultusunda hazırlanan 24 soruluk anket formu aracılığıyla yüz yüze görüşme yöntemiyle toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 27 programında analiz edilmiş; tanımlayıcı istatistikler, Ki-kare ve Fisher Exact testleri kullanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmaya katılan hastaların yaş ortalaması 72.11±6.18 olup, %57.88'i erkek, %42.12'si kadındır. Katılımcıların %58.24'ü 65 yaşından sonra en az bir aşı yaptırdığını belirtmiştir. En sık yaptırılan aşılar influenza (%35.16) ve COVID-19 (%34.07) aşılarıdır. Cinsiyet, medeni durum ve meslek ile aşılanma durumu arasında anlamlı ilişki saptanmazken; eğitim düzeyi ve eş eğitim durumu ile aşılanma arasında istatistiksel olarak anlamlı ilişki bulunmuştur (p<0.05). Kronik kalp hastalığı ve KOAH varlığı aşılanma oranlarını anlamlı düzeyde artırmıştır. Aşı yaptırma konusunda öneri alan bireylerin aşılanma oranları, öneri almayanlara göre anlamlı derecede yüksektir (p<0.001). Ayrıca, 65 yaş üzeri bireyler için bazı aşıların ücretsiz olduğunu bilen hastaların, bu aşılar önerildiğinde yaptırma isteğinin anlamlı düzeyde daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.001). Sonuç: Bu çalışmada, 65 yaş ve üzeri bireylerde erişkin aşılanma oranlarının halen istenilen düzeylerin altında olduğu görülmüştür. Aşılanma davranışı üzerinde özellikle eğitim düzeyi, hekim önerisi, aşıların ücretsiz olduğuna dair farkındalık ve bireylerin kendi yaşlarında aşı yapılması gerektiğine ilişkin bilinçlerinin etkili olduğu saptanmıştır. Yaşlı nüfusta erişkin aşılama oranlarının artırılabilmesi için birinci basamak sağlık hizmetlerinde hekim önerisinin güçlendirilmesi, hedef gruplara yönelik bilgilendirme çalışmalarının artırılması ve ücretsiz aşı uygulamalarına yönelik farkındalığın yaygınlaştırılması önem taşımaktadır.
Özet (Çeviri)
Introduction and purpose: Age-related changes in the immune system and the increased prevalence of chronic diseases render individuals aged 65 years and older more vulnerable to infectious diseases. Vaccination is a highly effective and cost-efficient preventive health measure that reduces morbidity and mortality in this age group. However, adult and elderly vaccination rates remain below desired levels. This study aimed to determine adult vaccination rates, evaluate knowledge levels regarding vaccines, and identify factors affecting vaccination behavior among individuals aged 65 years and older admitted to a Family Medicine outpatient clinic in a tertiary care hospital. Materials and Methods: This descriptive and cross-sectional study was conducted with 273 volunteer patients aged 65 and over who applied to the Family Medicine Polyclinic of Van Yüzüncü Yıl University Dursun Odabaş Medical Center between September 1, 2025 and January 1, 2026. Data were collected through face-to-face interviews using a 24-question questionnaire prepared in line with studies in the literature. The obtained data were analyzed using SPSS 27 program; descriptive statistics, Chi-square and Fisher Exact tests were used. The statistical significance level was accepted as p<0.05. Results: The mean age of the participants was 72.11±6.18 years; 57.88% were male and 42.12% were female. Of the participants, 58.24% reported receiving at least one vaccine after the age of 65. The most frequently administered vaccines were influenza (35.16%) and COVID-19 (34.07%). No statistically significant association was found between vaccination status and gender, marital status, or occupation. However, educational level and spouse's educational level were significantly associated with vaccination status (p<0.05). The presence of chronic heart disease and chronic obstructive pulmonary disease significantly increased vaccination rates. Individuals who received a vaccination recommendation had significantly higher vaccination rates compared to those who did not (p<0.001). Moreover, participants who were aware that certain vaccines are provided free of charge for individuals aged 65 years and older were significantly more willing to be vaccinated when recommended (p<0.001). Conclusion: Adult vaccination rates among individuals aged 65 years and older were found to be below optimal levels. Educational status, physician recommendation, awareness of free vaccination services, and awareness of age-specific vaccination requirements were identified as key factors influencing vaccination behavior. Strengthening physician recommendations in primary care, increasing educational interventions targeting older adults, and improving awareness of free vaccination programs are essential to enhance adult vaccination coverage in this population.
Benzer Tezler
- 3. basamak bir hastanede nöroloji polikliniğine baş ağrısı şikayeti ile başvuran hastaların değerlendirilmesi
Evaluation of patients who presented to the neurology outpatient clinic in a level 3 hospital with headache complaints
AYŞENUR DİKMEN SAZ
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiBolu Abant İzzet Baysal ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. MEHMET KAYHAN
- Bir eğitim aile sağlığı merkezinde kronik hastalık bakımının hasta perspektifinden değerlendirilmesi
Evaluation of chronic disease care from the patient perspective in a training family health center
SÜMEYYE KUBAT
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2025
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. SEÇİL ARICA
DR. BEGÜM YILDIRIM ERENCE
- Tip 2 diabetes mellituslu hastalarda beck depresyon ölçeği ile değerlendirilen depresif semptomlar, uyku bozuklukları ile glukoz regülasyonu ve vücut kitle indeksi arasındaki ilişki
The relationship between depressive symptoms detected by beck depression scale, SLEEP disorders, glucoze regulation and bmi in the patients with TYPE 2 diabetes mellitus
HAYRUNİSA KARA
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. DOÇ. DR. EMİNE ZEYNEP TUZCULAR VURAL
- Trakya Üniversitesi Hastanesi Diyabet Polikliniği'ne başvuran diyabet tanılı hastaların kronik hastalık bakımı ve yaşam kalitelerini kendi perspektiflerinden değerlendirmeleri
Self-evaluation of chronical patient care and life quality in diabetes patients who applied to Trakya Universty Hospital Diabetes Polyclinic
ERTUĞRUL ÜNAL
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Aile HekimliğiTrakya ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HAMDİ NEZİH DAĞDEVİREN
- Aile hekimliği polikliniğine başvuran hastaların kanser taramaları konusunda bilgi, tutum ve davranışları
Knowledge, attitudes and behaviors about cancer screening of patients attending family medicine polyclinic
HAKAN TEKPINAR
Tıpta Uzmanlık
Türkçe
2017
Aile HekimliğiSağlık Bilimleri ÜniversitesiAile Hekimliği Ana Bilim Dalı
UZMAN ZEYNEP AŞIK