III/IX - IV/X. yüzyıllarda siyer yazıcılığı
Sirah historiography in the 3rd/9th to 4th/10th centuries
- Tez No: 1004564
- Danışmanlar: PROF. DR. İRFAN AYCAN, PROF. DR. MEHMET ÖZDEMİR
- Tez Türü: Doktora
- Konular: Tarih, Din, History, Religion
- Anahtar Kelimeler: Siyer, Siyer-i Nebî, İslam tarihi, Siyer, Siyer-i Nebî, Islamic history
- Yıl: 2025
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Ankara Üniversitesi
- Enstitü: Sosyal Bilimler Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: İslam Tarihi ve Sanatları Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: İslam Tarihi Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada III-IV/IX-X. yüzyıllar arasında telif edilmiş müstakil siyer eserleri ve genel tarih eserlerinin siyer bölümleri incelenmiştir. Siyer yazıcılığı Müslümanların Hz. Peygamber'in hayatına duyduğu ilgiyle oldukça erken bir dönemde başlamış ve zamanla artarak zengin bir literatüre dönüşmüştür. Bu alandaki ilk eserler geniş çapta incelenmiş ve çeşitli araştırmalara konu olmuştur. Buna karşın daha sonraki yüzyıllarda telif edilmiş siyer eserleri genellikle ihmal edilmiştir. Döneme dair yapılan çalışmalar ise hem kemiyet hem de keyfiyet açısından yeterli düzeyde değillerdir. Bu nedenle özellikle III/IX. yüzyıl ile IV/X. yüzyıl arasında telif edilen siyer eserlerinin müstakil olarak ele alınmasını gerekmektedir. İşte bu çalışmamızda söz konusu zaman dilimindeki siyer yazıcılığını inceledik. Bu doğrultuda siyer müelliflerinin hayatı, eserleri ile siyer metinleri içerik, yöntem ve kaynak kullanımı açısından değerlendirerek dönemin siyer geleneğini ortaya koymaya çalıştık. Araştırmamız giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde araştırmamızın amacı, önemi, kapsamı, yöntemi, sınırlılıkları ile başvurduğumuz kaynaklar ve literatürden bahsettik. İlk bölümde müstakil siyer eserlerini konu edinerek Belâzürî, İbn Hibbân, Ebu'l-Abbâs el-Hasenî ile İbn Fâris'in hayatları ve eserleriyle beraber onların siyer metinlerini inceledik. İkinci bölümde de yine bu döneme ait genel tarih eserlerini ele alarak bu dönemden günümüze ulaşmış Halîfe b. Hayyât, İbn Vâdıh el-Kâtip, Taberî, Mes'ûdî ile Mutahhar b. Tâhir'in hayatı, eserleri ve tarih kitaplarının siyer bölümlerini aynı yöntemle tahlil ettik. Çalışmamızda III/IX. yüzyıl ile IV/X. yüzyıl arasında telif edilmiş siyer eserlerinin, ilk siyer telifâtının bir devamı niteliğinde olduğunu ve bu yönüyle onların süreklilik arz eden bir siyer telif geleneği içerisinde ele alınması gerektiği sonucuna ulaştık. Bununla beraber bu eserler, içerik ve yöntem açısından kendi zamanlarına özgü hususiyetlere sahip olduğunu ve dolayısıyla bu yüzyıllarda siyer yazıcılığının sadece geleneksel çizgisini korumakla kalmadığı, bilakis dönemin ihtiyaçlarına göre şekillendiğini tespit ettik. Bütün bunları dikkate alarak araştırmamızda III/IX. yüzyılın, siyer yazıcılığında yeni bir dönemin başlangıcını temsil ettiğini ortak koyduk ve bu dönemi“Klasik Dönem”olarak adlandırdık.
Özet (Çeviri)
This dissertation explores both dedicated sirah works and the sirah sections within general historical writings composed during the 3rd–4th centuries AH / 9th–10th centuries CE. The tradition of sirah writing emerged early in Islamic history, due to the interest Muslims had in the life of the Prophet Muhammad. Over time, this tradition expanded into a rich and diverse literary genre. While the earliest works in this field have been extensively studied and have attracted considerable scholarly attention, works produced in later centuries have largely been overlooked. Existing research on them remains limited in both quantity and depth. For this reason, it is crucial to examine the sirah compositions from the 3rd/9th to 4th/10th centuries as subjects worthy of independent study. In this dissertation, we have investigated the distinctive features of sirah writing during this specific period. Accordingly, we evaluated the lives and works of sirah authors as well as the content, methodology, and use of sources in their texts, with the aim of illuminating the sirah tradition of the era. This dissertation is divided into an introduction and two main chapters. The introduction outlines aim, significance, scope, methodology, and limitations of the study, as well as the primary sources and literature we have consulted. The first chapter focuses on dedicated sirah works. Here, we examine the biographies and literary output of al-Baladhuri, Ibn Hibban, Abu al-Abbas al-Hasani, and Ibn Faris, along with their respective sirah texts. The second chapter turns to general historical chronicles from the same period, examining the lives and writings of Khalifah b. Khayyat, Ibn Wadih al-Katib, al-Tabari, al-Mas'udi, and Mutahhar b. Tahir, as well as the sirah sections of their historical writings, using the same analytical framework. Our findings suggest that the sirah works composed between the 3rd/9th and 4th/10th centuries represent a continuation of the earliest sirah tradition and should therefore be seen as part of an ongoing literary heritage. At the same time, these works possess characteristics specific to their own period in terms of both content and methodology. Thus, we conclude that sirah writing during this period not only preserved its traditional framework but also evolved in response to the needs of the time. Based on these findings, we have identified the 3rd/9th century as the beginning of a new phase in the development of sirah literature, what we term the“'Classical Period.”
Benzer Tezler
- Kam yapma aparatı
Cam milling attachment
ORHAN UZUN
Yüksek Lisans
Türkçe
1986
Makine MühendisliğiGazi ÜniversitesiMakine Mühendisliği Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. FEVZİ ERCAN
- Osilaskoplar için dijital hafıza ünitesi sentezi
Başlık çevirisi yok
ZİHNİ LİMAN
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Elektrik ve Elektronik MühendisliğiUludağ ÜniversitesiElektronik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜR TÜTÜNCÜOĞLU
- Mikro bilgisayarla güç kompanzasyonu
Başlık çevirisi yok
NAFİZ ÜNLÜ
Yüksek Lisans
Türkçe
1985
Bilgisayar Mühendisliği Bilimleri-Bilgisayar ve KontrolUludağ ÜniversitesiElektronik Ana Bilim Dalı
PROF. DR. ERGÜR TÜTÜNCÜOĞLU