Ortaöğretim öğrencilerinde öğretmen-öğrenci ve akran ilişkilerinin akademik erteleme davranışı ile ilişkisi
The relationship between teacher-student and peer relationships and academic procrastination behavior in high school students
- Tez No: 1004307
- Danışmanlar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MUHAMMED ÇİFTÇİ
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Eğitim ve Öğretim, Psikoloji, Education and Training, Psychology
- Anahtar Kelimeler: Akademik erteleme, Academic procrastination
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Atatürk Üniversitesi
- Enstitü: Eğitim Bilimleri Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Eğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Rehberlik ve Psikolojik Danışmanlık Bilim Dalı
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Amaç: Bu araştırmanın amacı ortaöğretim öğrencilerinde öğretmen-öğrenci ilişkileri ve akran ilişkilerinin, akademik erteleme davranışı ile ilişkisini incelenmek ve bu değişkenlerin çeşitli demografik değişkenlerle farklılıklarını belirlemektir. Yöntem: Araştırma, nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli ile yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini, 2025-2026 eğitim öğretim yılında Millî Eğitim Bakanlığına bağlı farklı lise türlerinde öğrenim gören ve tabakalı örnekleme yöntemi ile seçilen 1220 öğrenci oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak Kişisel Bilgi Formu, Akademik Erteleme Ölçeği, Akran İlişkileri Ölçeği ve Öz-Belirleme Kuramı Temelli Öğrenci-Öğretmen İlişkisi Ölçeği Lise Formu kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 27.0 programı aracılığıyla analiz edilmiştir. Bulgular: Araştırma bulguları, öğrencilerin öğretmen-öğrenci ilişkisi ile akademik erteleme düzeyleri arasında negatif ve anlamlı bir ilişki bulunduğunu, buna karşılık akran ilişkilerinin akademik erteleme üzerinde anlamlı bir yordayıcı etkisinin bulunmadığını göstermiştir. Demografik değişkenler açısından yapılan analizlerde, akademik erteleme davranışının cinsiyet, sınıf düzeyi, algılanan ebeveyn tutumu ve algılanan öğretmen tutumuna göre anlamlı farklılık gösterdiği; okul türü değişkenine göre ise anlamlı bir farklılık göstermediği saptanmıştır. Sonuçlar: Elde edilen bulgular, kurulan regresyon modelinin genel olarak anlamlı olduğunu ve akademik erteleme davranışındaki varyansın yaklaşık %10'unu açıkladığını göstermektedir. Öğretmen-öğrenci ilişkisi, akademik ertelemeyi anlamlı ve negatif yönde yordayan ve modele en güçlü katkıyı sağlayan değişken olarak belirlenmiştir. Buna karşılık, akran ilişkilerinin akademik erteleme üzerinde anlamlı bir yordayıcı etkisi bulunmamaktadır. Ayrıca, akademik erteleme davranışının bazı demografik değişkenlere bağlı olarak farklılaştığı; sınıf düzeyi arttıkça akademik ertelemenin arttığı, demokratik ebeveyn tutumu ile destekleyici öğretmen tutumunun akademik ertelemeyi azaltıcı bir rol üstlendiği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın genel sonuçları, akademik ertelemeyi azaltmaya yönelik müdahalelerde olumlu öğretmen-öğrenci ilişkileri ile aile-okul iş birliğinin önemini ortaya koymaktadır.
Özet (Çeviri)
Purpose: The purpose of this study is to examine the relationship between teacher-student relationships, peer relationships, and academic procrastination behavior among high school students and to determine differences in these variables across various demographic variables. Method: The research was conducted using the correlational survey model, one of the quantitative research methods. The sample of the study consists of 1,220 students enrolled in different types of high schools affiliated with the Ministry of National Education in the 2025-2026 academic year, selected using stratified sampling. The Personal Information Form, Academic Procrastination Scale, Peer Relationship Scale, and Self-Determination Theory-Based Student-Teacher Relationship Scale High School Form were used as data collection tools. The data obtained were analyzed using the SPSS 27.0 program. Findings: The research findings indicate that there is a negative and significant relationship between teacher-student relationships and academic procrastination levels among students, whereas peer relationships do not have a significant predictive effect on academic procrastination. Analyses conducted in terms of demographic variables revealed that academic procrastination behavior showed significant differences according to gender, grade level, perceived parental attitude and perceived teacher attitude; however, it did not show significant differences according to school type. Results: The findings indicate that the regression model established is generally meaningful and explains approximately 10% of the variance in academic procrastination behavior. The teacher-student relationship was identified as the variable that significantly and negatively predicts academic procrastination and contributes most strongly to the model. In contrast, peer relationships were found to have no significant predictive effect on academic procrastination. Furthermore, it was concluded that academic procrastination behavior varies depending on certain demographic variables; academic procrastination increases as grade level increases, and democratic parenting attitudes and supportive teacher attitudes play a role in reducing academic procrastination. The overall results of the study highlight the importance of positive teacher-student relationships and home-school collaboration in interventions aimed at reducing academic procrastination.
Benzer Tezler
- BEP geliştirme birimi üyelerinin bireyselleştirilmiş eğitim programlarına ilişkin görüşlerinin belirlenmesi
Determining the opinions of BEP development unit members on individualized education programs
MELİKE DAĞDÖGEN
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimFırat ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AYŞE ÜLKÜ KAN
- Merkezî ya da yerel yerleştirme ile liselere kayıt yaptıran öğrencilerin okul türü tercih nedenleri ve okula uyum düzeyleri
The reasons for preferring school type preference and level of school adaptation among students who enroll in high schools with central placement exam score or local placement
AZİZE AYDIN
Yüksek Lisans
Türkçe
2022
Eğitim ve ÖğretimTrabzon ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
PROF. DR. HİKMET YAZICI
- Sınıf öğretmenlerinin matematiğe ilişkin cinsiyet kalıp yargılarının belirlenmesi ve öğrencilere yansımalarının incelenmesi
Determination of primary school teachers' mathematical gender stereotypes and examination of their reflection on students
ÖZGE NURLU
Doktora
Türkçe
2018
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiTemel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. NACİYE AKSOY
- Meslek lisesi öğrencilerinin siber aylaklık davranışları, öz düzenleyici öğrenme stratejileri ve sınıf iklimi algıları arasındaki ilişkilerin incelenmesi
Investigation of the relationships between vocational high school students' cyberloafing behaviours, self-regulatory strategies and classroom climate perceptions
SERAP ARTAR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiEğitim Bilimleri Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ ÖZGE CEREN ÇELİK
- Kimya tanı testinin görsellik, üç aşamalı, tek ve sıralı seçenek özellikleriyle öğrencilerin sınav kaygısı arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigating the relation between visuality, three-stage, single choice and sequential choice characteristics of the science diagnostic test and students' exam anxiety
MELTEM ŞEKER
Yüksek Lisans
Türkçe
2017
Eğitim ve ÖğretimDokuz Eylül Üniversitesiİlköğretim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. SUAT TÜRKOGUZ