Üstün yetenekli ve tipik gelişim gösteren ortaokul öğrencilerinin yansıtıcı düşünme ve sosyal katılım becerilerinin incelenmesi
Investigation of reflective thinking and social participation skills of gifted and typically developing middle school students
- Tez No: 1003172
- Danışmanlar: PROF. DR. ARZU ÖZYÜREK
- Tez Türü: Yüksek Lisans
- Konular: Psikoloji, Eğitim ve Öğretim, Psychology, Education and Training
- Anahtar Kelimeler: Belirtilmemiş.
- Yıl: 2026
- Dil: Türkçe
- Üniversite: Karabük Üniversitesi
- Enstitü: Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
- Ana Bilim Dalı: Çocuk Gelişimi ve Eğitimi Ana Bilim Dalı
- Bilim Dalı: Belirtilmemiş.
- Sayfa Sayısı: Belirtilmemiş.
Özet
Bu çalışmada üstün yetenekli ve tipik gelişim gösteren ortaokul öğrencilerinin problem çözmeye yönelik yansıtıcı düşünme becerileri ile sosyal katılım becerileri arasındaki ilişki ve bu becerilerin çeşitli demografik değişkenlere göre değişimleri incelenmiştir. Çalışma grubu, Karabük il merkezinde öğrenim gören 120'si üstün yetenekli ve 140'ı tipik gelişim gösteren toplam 260 ortaokul öğrencisinden oluşmaktadır. Verilerin toplanmasında“Problem Çözmeye Yönelik Yansıtıcı Düşünme Becerisi Ölçeği”ve“Ortaokul Öğrencilerinin Sosyal Katılım Becerisi Ölçeği”kullanılmıştır. Verilerin analizinde kişisel bilgilerin frekans ve yüzdeleri ile ölçek puanlarının ortalamaları alınarak betimsel analiz sonuçları verilmiştir. Üstün yetenekli olma durumu ve cinsiyete göre ölçeklerden alınan puanların farkı incelenirken bağımsız örneklem t Testi; sınıf düzeyi, kardeş durumu, doğum sırası, ekran süresi, anne-baba yaşı, öğrenim durumu ve anne-baba mesleği ile ölçek puanları arasındaki fark incelenirken tek yönlü varyans analizi, ölçekler arası ilişkinin incelenmesinde Pearson Korelasyon Katsayısı ve yordayıcılık durumunun tespiti için Basit Doğrusal Regresyon analizi uygulanmıştır. Çalışma sonucunda, öğrencilerin problem çözmeye yönelik yansıtıcı düşünme becerileri ile sosyal katılım becerileri arasında pozitif yönlü ve orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu belirlenmiştir. Üstün yetenekli öğrencilerin, tipik gelişim gösteren akranlarına göre problem çözmeye yönelik yansıtıcı düşünme becerileri özellikle sorgulama alt boyutu ve toplam puanı anlamlı düzeyde daha yüksek bulunmuş, sosyal katılım becerileri açısından gruplar arasında anlamlı bir fark saptanmamıştır. Üstün yetenekliliğin yansıtıcı düşünme becerilerinin anlamlı bir yordayıcısı olduğu, ancak sosyal katılım becerilerini yordamadığı sonucuna ulaşılmıştır. Öğrencilerin yansıtıcı düşünme becerilerinin ekran kullanım süresine göre farklılık gösterdiği, günde 1-2 saat ekran kullanan öğrencilerin 3-4 saat ve üzeri kullananlara göre tüm alt boyutlarda daha yüksek puanlara sahip olduğu belirlenmiştir. Yansıtıcı düşünme becerilerinde cinsiyet, sınıf düzeyi, kardeş durumu, doğum sırası ve ebeveynin yaşı, eğitim durumu, mesleğine göre anlamlı bir fark bulunmamıştır. Sosyal katılım becerilerinin cinsiyet ve anne öğrenim durumuna göre farklılık gösterdiği, kız öğrencilerin aktif katılım ve liderlik alt boyutunda erkeklerden daha yüksek puan aldığı, annesi lise mezunu olan öğrencilerin ise annesi ilköğretim mezunu olanlara göre sosyal katılım puanlarının daha yüksek olduğu saptanmıştır. Sosyal katılım becerilerinde sınıf, kardeş sayısı, doğum sırası, ekran süresi ve babanın demografik özelliklerine göre anlamlı bir fark olmadığı belirlenmiştir.
Özet (Çeviri)
In this study, the relationship between problem-solving-oriented reflective thinking skills and social participation skills of gifted and typically developing middle school students, as well as whether these skills vary based on various demographic variables, were examined. The study group consists of a total of 260 secondary school students studying in the city center of Karabuk, comprising 120 gifted students and 140 typically developing students. The“Reflective Thinking Skills Towards Problem Solving Scale,”and“Social Participation Skills Scale for Middle School Students”were used for data collection. In the analysis of the data, descriptive analysis results were presented by calculating the frequencies and percentages of personal information and the means of the scale scores. The Independent Samples t-Test was used to examine the differences in scale scores based on giftedness status and gender, while One-Way Analysis of Variance was used to examine differences based on grade level, sibling status, birth order, screen time, parental age, education level, and profession. The Pearson Correlation Coefficient was used to examine the relationship between scales, and Simple Linear Regression analysis was applied to determine predictiveness. As a result of the study, it was determined that there is a significant, positive, and moderate relationship between students' problem-solving-oriented reflective thinking skills and their social participation skills. While gifted students were found to have significantly higher problem-solving-oriented reflective thinking skills especially in the inquiry sub-dimension and total score compared to their typically developing peers, no significant difference was detected between the groups in terms of social participation skills. It was concluded that giftedness was a significant predictor of reflective thinking skills but does not predict social participation skills. It was determined that students' reflective thinking skills vary according to screen usage time, and students who use screens for 1-2 hours a day had higher scores in all sub-dimensions compared to those who use screens for 3-4 hours or more. No significant difference was found in reflective thinking skills in terms of gender, grade level, sibling status, birth order, and parent's age, education level, and profession. It was found that social participation skills vary according to gender and maternal education level, female students scored higher than male students in the active participation and leadership sub-dimension, and students whose mothers are high school graduates had higher total social participation scores compared to those whose mothers are primary school graduates. It was determined that there was no significant difference in social participation skills based on grade level, sibling status, birth order, screen time, and demografic characteristics of the father.
Benzer Tezler
- Ortaokul dönemindeki matematikte üstün yetenekli çocuklar için aday bildirim ölçeği geliştirilmesi
Development of a candidate notification scale for mathematically gifted children in secondary school period
DERYA DEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
Eğitim ve ÖğretimAydın Adnan Menderes ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET BİLDİREN
- Üstün yetenekli öğrencilerin sözel olmayan zekâ düzeyleri ile matematikteki akademik başarı düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Investigation of the relationship between non-verbal intelligence levels and academic achievement in mathematics among gifted students
MELTEM VAROL
Yüksek Lisans
Türkçe
2024
MatematikAydın Adnan Menderes ÜniversitesiMatematik ve Fen Bilimleri Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. AHMET BİLDİREN
- Üstün yetenekli öğrencilerin matematik problemi çözmede kullandıkları bilişsel ve üstbilişsel stratejilerin belirlenmesi
Determining the cognitive and metacognitive strategies used by gifted students in solving mathematical problems
MEHMET EMİN ÖZDEMİR
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimGazi ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DOÇ. DR. UFUK ÖZKUBAT
- Genel eğitime ve BİLSEM'e devam eden öğrencilerin kendini izleme ve kullandığı bilişsel öğrenme stratejilerinin farklı değişkenlere göre değerlendirilmesi
Evaluation of the self-monitoring and cognitive learning strategies used by students attending general education and (BİLSEM) according to different variables
HİLAL MERAL
Yüksek Lisans
Türkçe
2025
Eğitim ve ÖğretimNecmettin Erbakan ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
DR. ÖĞR. ÜYESİ SÜLEYMAN ARSLANTAŞ
- Üstün yetenekli öğrencilerin okuduğunu anlama performanslarının tipik gelişen akranları ile karşılaştırılması
Comparing the reading comprehension skills of gifted students with their typically development peers
CEBRAİL TURNA
Doktora
Türkçe
2023
Eğitim ve ÖğretimAnkara ÜniversitesiÖzel Eğitim Ana Bilim Dalı
PROF. DR. İSA BİRKAN GÜLDENOĞLU